Mahābhārata · Adhyāya 12.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.77.1
केषां प्रभवते राजा वित्तस्य भरतर्षभ ।
कया च वृत्त्या वर्तेत तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.७७.१ ॥
Of whom does the king hold power over wealth, O bull of the Bharatas? And by what livelihood should he live? Tell me that, O grandsire.
12.77.2
अब्राह्मणानां वित्तस्य स्वामी राजेति वैदिकम् ।
ब्राह्मणानां च ये केचिद्विकर्मस्था भवन्त्युत ॥ १२.७७.२ ॥
The Veda holds that the king is the lord of the wealth of non-brahmins. And as for those brahmins who happen to be engaged in forbidden actions,
12.77.3
विकर्मस्थाश्च नोपेक्ष्या विप्रा राज्ञा कथंचन ।
इति राज्ञां पुरावृत्तमभिजल्पन्ति साधवः ॥ १२.७७.३ ॥
Brahmins who are engaged in wrong action must not be neglected by the king in any way. This is the ancient practice of kings, which the wise proclaim.
12.77.4
यस्य स्म विषये राज्ञः स्तेनो भवति वै द्विजः ।
राज्ञ एवापराधं तं मन्यन्ते किल्विषं नृप ॥ १२.७७.४ ॥
In whose realm a brahmin becomes a thief, O king, people regard that offence as the very fault of the king.
12.77.5
अभिशस्तमिवात्मानं मन्यन्ते तेन कर्मणा ।
तस्माद्राजर्षयः सर्वे ब्राह्मणानन्वपालयन् ॥ १२.७७.५ ॥
By that deed, the king regards himself as though accused. Therefore all the royal sages protected the brahmins.
12.77.6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गीतं केकयराजेन हियमाणेन रक्षसा ॥ १२.७७.६ ॥
On this point, people cite this ancient tradition, which the king of the Kekayas sang while being carried away by a rākṣasa.
12.77.7
केकयानामधिपतिं रक्षो जग्राह दारुणम् ।
स्वाध्यायेनान्वितं राजन्नरण्ये संशितव्रतम् ॥ १२.७७.७ ॥
The lord of the Kekayas was cruelly seized by a rakṣasa, O king, while he, devoted to Vedic study and firm in his vows, was in the forest.
12.77.8
न मे स्तेनो जनपदे न कदर्यो न मद्यपः ।
नानाहिताग्निर्नायज्वा मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.८ ॥
In my realm there is no thief, no miser, no drunkard, no one who has not kindled the sacred fires, no one who does not sacrifice. Do not enter within me.
12.77.9
न च मे ब्राह्मणोऽविद्वान्नाव्रती नाप्यसोमपः ।
द्विजातिर्विषये मह्यं मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.९ ॥
Nor in my realm is there an ignorant brahmin, nor one without vows, nor one who does not drink soma; no twice-born in my realm is like that. Do not enter within me.
12.77.10
नानाप्तदक्षिणैर्यज्ञैर्यजन्ते विषये मम ।
नाधीते चाव्रती कश्चिन्मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१० ॥
In my realm no one sacrifices without giving full fees, no one fails to study, and no one is without vows. Do not enter within me.
12.77.11
अध्यापयन्त्यधीयन्ते यजन्ते याजयन्ति च ।
ददति प्रतिगृह्णन्ति षट्सु कर्मस्ववस्थिताः ॥ १२.७७.११ ॥
They teach and they study, they sacrifice and they cause sacrifice to be performed, they give and they receive; established in the six duties.
12.77.12
पूजिताः संविभक्ताश्च मृदवः सत्यवादिनः ।
ब्राह्मणा मे स्वकर्मस्था मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१२ ॥
My brahmins are honored, generous in giving, gentle, truthful, and steadfast in their own duties. Do not enter within me.
12.77.13
न याचन्ते प्रयच्छन्ति सत्यधर्मविशारदाः ।
नाध्यापयन्त्यधीयन्ते यजन्ते याजयन्ति न ॥ १२.७७.१३ ॥
They neither beg nor give; skilled in the dharma of truth, they neither teach nor study, neither perform sacrifice nor officiate at sacrifices.
12.77.14
ब्राह्मणान्परिरक्षन्ति सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
क्षत्रिया मे स्वकर्मस्था मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१४ ॥
My kshatriyas, who protect the brahmins in battle without fleeing, abide in their own duty; do not enter within me.
12.77.15
कृषिगोरक्षवाणिज्यमुपजीवन्त्यमायया ।
अप्रमत्ताः क्रियावन्तः सुवृत्ताः सत्यवादिनः ॥ १२.७७.१५ ॥
They live by farming, cattle-keeping and trade without deceit; vigilant, diligent in action, of good conduct, and truthful.
12.77.16
संविभागं दमं शौचं सौहृदं च व्यपाश्रिताः ।
मम वैश्याः स्वकर्मस्था मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१६ ॥
My vaishyas, who have taken refuge in sharing, self-restraint, purity and friendliness, abide in their own duty; do not enter within me.
12.77.17
त्रीन्वर्णानुपतिष्ठन्ते यथावदनसूयकाः ।
मम शूद्राः स्वकर्मस्था मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१७ ॥
My shudras, who serve the three classes properly and without envy, abide in their own duty; do not enter within me.
12.77.18
कृपणानाथवृद्धानां दुर्बलातुरयोषिताम् ।
संविभक्ताऽस्मि सर्वेषां मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१८ ॥
I am shared among all of them: the wretched, the helpless, the old, the weak, the sick and women. Do not enter within me.
12.77.19
कुलानुरूपधर्माणां प्रस्थितानां यथाविधि ।
अव्युच्छेत्ताऽस्मि सर्वेषां मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.१९ ॥
I am the unbroken protector of all who keep the duty fitting their lineage and have set out as prescribed; do not enter my inner self.
12.77.20
तपस्विनो मे विषये पूजिताः परिपालिताः ।
संविभक्ताश्च सत्कृत्य मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२० ॥
In my realm the ascetics are honored, protected, and respectfully provided for; do not enter my inner self.
12.77.21
नासंविभज्य भोक्ताऽस्मि न विशामि परस्त्रियम् ।
स्वतन्त्रो जातु न क्रीडे मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२१ ॥
I do not eat without sharing, I do not approach another's wife, and I never indulge in pleasure as one answerable to no one; do not enter my inner self.
12.77.22
नाब्रह्मचारी भिक्षावान्भिक्षुर्वा ब्रह्मचर्यवान् ।
अनृत्विजा हुतं नास्ति मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२२ ॥
One who is not a celibate is not a beggar, and a mendicant is one who keeps celibacy; without a priest no oblation is offered; do not enter my inner self.
12.77.23
कृतं राज्यं मया सर्वं राज्यस्थेनापि कार्यवत् ।
नाहं व्युत्क्रामितः सत्यान्मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२३ ॥
While ruling as king, I have performed all the duties of kingship as they should be done, and I have never strayed from truth; do not enter my inner self.
12.77.24
नावजानाम्यहं वैद्यान्न वृद्धान्न तपस्विनः ।
राष्ट्रे स्वपति जागर्मि मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२४ ॥
I do not neglect physicians, elders, or ascetics; even when sleeping in my realm, I remain awake; do not enter my inner self.
12.77.25
शुक्लकर्मास्मि सर्वत्र न दुर्गतिभयं मम ।
धर्मचारी गृहस्थश्च मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२५ ॥
I act purely everywhere, and I have no fear of an evil fate. I am a householder who walks the path of dharma; do not enter into me.
12.77.26
वेदाध्ययनसंपन्नस्तपस्वी सत्यधर्मवित् ।
स्वामी सर्वस्य राष्ट्रस्य धीमान्मम पुरोहितः ॥ १२.७७.२६ ॥
Accomplished in the study of the Vedas, an ascetic, knower of the dharma of truth, lord of the whole realm, wise, is my household priest.
12.77.27
दानेन दिव्यानभिवाञ्छामि लोकान् ।
सत्येनाथ ब्राह्मणानां च गुप्त्या।
शुश्रूषया चापि गुरूनुपैमि ।
न मे भयं विद्यते राक्षसेभ्यः ॥ १२.७७.२७ ॥
By giving I desire the divine worlds; by truth, by protecting the brahmins, and by service I approach the teachers. I have no fear of the rakshasas.
12.77.28
न मे राष्ट्रे विधवा ब्रह्मबन्धु ।
र्न ब्राह्मणः कितवो नोत चोरः।
नायाज्ययाजी न च पापकर्मा ।
न मे भयं विद्यते राक्षसेभ्यः ॥ १२.७७.२८ ॥
In my realm there is no widow, no brahmin in name only, no gambler, nor thief; no one who sacrifices for the unfit, nor any doer of sin. I have no fear of the rakshasas.
12.77.29
न मे शस्त्रैरनिर्भिन्नं गात्रे व्द्यङ्गुलमन्तरम् ।
धर्मार्थं युध्यमानस्य मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.२९ ॥
On my body, while I fight for dharma, there is not a space of two fingers' breadth unpierced by weapons; do not enter into me.
12.77.30
गोब्राह्मणेभ्यो यज्ञेभ्यो नित्यं स्वस्त्ययनं मम ।
आशासते जना राष्ट्रे मा ममान्तरमाविशः ॥ १२.७७.३० ॥
For cows, brahmins, and sacrifices there is constant blessing for me; the people of the realm wish me well. Do not enter into me.
12.77.31
नारीणां व्यभिचाराच्च अन्यायाच्च महीक्षिताम् ।
विप्राणां कर्मदोषाच्च प्रजानां जायते भयम् ॥ १२.७७.३१ ॥
From the adultery of women, from the injustice of kings, and from the ritual faults of brahmins, fear arises among the people.
12.77.32
अवृष्टिर्मारको दोषः सततं क्षुद्भयानि च ।
विग्रहश्च सदा तस्मिन्देशे भवति दारुणः ॥ १२.७७.३२ ॥
Lack of rain, a deadly calamity, constant fears of hunger, and strife — in that land these are always terrible.
12.77.33
यक्षरक्षःपिशाचेभ्यो नासुरेभ्यः कथंचन ।
भयमुत्पद्यते तत्र यत्र विप्राः सुसंयताः ॥ १२.७७.३३ ॥
Where the brahmins are well restrained, no fear arises in any way from yakṣas, rākṣasas, piśācas, or asuras.
12.77.34
गन्धर्वाप्सरसः सिद्धाः पन्नगाश्च सरीसृपाः ।
मानवान्न जिघांसन्ति यत्र नार्यः पतिव्रताः ॥ १२.७७.३४ ॥
Where women are devoted to their husbands, gandharvas, apsarases, siddhas, serpents and creeping creatures do not wish to harm human beings.
12.77.35
ब्राह्मणः क्षत्रिया वैश्या यत्र शूद्राश्च धार्मिकाः ।
नाऽनावृष्टिभयं तत्र न दुर्भिक्षं न विभ्रमः ॥ १२.७७.३५ ॥
Where brahmins, kṣatriyas, vaiśyas and righteous śūdras dwell, there is no fear of drought, no famine, and no confusion.
12.77.36
धार्मिको यत्र भूपालो न तत्रास्ति पराभवः ।
उत्पाता न च दृश्यन्ते न दिव्या न च मानुषाः ॥ १२.७७.३६ ॥
Where the king is righteous, there is no defeat; there neither divine nor human portents are seen.
12.77.37
यस्मात्सर्वास्ववस्थासु धर्ममेवान्ववेक्षसे ।
तस्मात्प्राप्नुहि कैकेय गृहं स्वस्ति व्रजाम्यहम् ॥ १२.७७.३७ ॥
Because in every condition you regard only dharma, therefore, O Kaikeya, obtain your home; I go in well-being.
12.77.38
येषां गोब्राह्मणा रक्ष्याः प्रजा रक्ष्याश्च केकय ।
न रक्षोऽभ्यो भयं तेषां कुत एव तु पातकम् ॥ १२.७७.३८ ॥
For those by whom cows, brahmins and subjects are protected, O Kekaya, there is no fear from rakshasas; how then could there be sin for them?
12.77.39
येषां पुरोगमा विप्रा येषां ब्रह्म परं बलम् ।
सुरक्षितास्तथा विप्रास्ते वै स्वर्गजितो नृपाः ॥ १२.७७.३९ ॥
Those kings before whom stand the brahmins, whose supreme strength is the sacred knowledge, and whose brahmins are well protected — those kings indeed are conquerors of heaven.
12.77.40
तस्माद्द्विजातीन्रक्षेत ते हि रक्षन्ति रक्षिताः ।
आशीरेषां भवेद्राजन्राज्ञां सम्यक्प्रवर्तताम् ॥ १२.७७.४० ॥
Therefore a king should protect the twice-born, for being protected they in turn protect him. O king, may this be the blessing for kings who rule rightly.
12.77.41
तस्माद्राज्ञा विशेषेण विकर्मस्था द्विजातयः ।
नियम्याः संविभज्याश्च प्रजानुग्रहकारणात् ॥ १२.७७.४१ ॥
Therefore a king should especially restrain the twice-born who have strayed from their duties, and also apportion provision for them, for the sake of showing favour to the people.
12.77.42
एवं यो वर्तते राजा पौरजानपदेष्विह ।
अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ॥ १२.७७.४२ ॥
The king who conducts himself thus among the people of city and countryside, having enjoyed blessings here, attains the world of Indra.