マハーバーラタ · 章 12.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.78.1
व्याख्याता राजधर्मेण वृत्तिरापत्सु भारत ।
कथंचिद्वैश्यधर्मेण जीवेद्वा ब्राह्मणो न वा ॥ १२.७८.१ ॥
ユディシュティラは言った。バーラタよ、王の法によって困窮時の生計は説かれた。バラモンは何らかの形でヴァイシャの法によって生きてよいのか、それともよくないのか。
12.78.2
अशक्तः क्षत्रधर्मेण वैश्यधर्मेण वर्तयेत् ।
कृषिं गोरक्ष्यमास्थाय व्यसने वृत्तिसंक्षये ॥ १२.७८.२ ॥
ビーシュマは言った。クシャトリヤの法に堪えられぬ者は、困窮の時、生計が絶たれた時には、農耕と牛の守護を行い、ヴァイシャの法によって生きるべきである。
12.78.3
कानि पण्यानि विक्रीणन्स्वर्गलोकान्न हीयते ।
ब्राह्मणो वैश्यधर्मेण वर्तयन्भरतर्षभ ॥ १२.७८.३ ॥
ユディシュティラは言った。バーラタの牡牛よ、ヴァイシャの法によって生きるバラモンは、どのような品を売っても天界を失わないのか。
12.78.4
सुरालवणमित्येतत्तिलान्केसरिणः पशून् ।
वृषभान्मधु मांसं च कृतान्नं च युधिष्ठिर ॥ १२.७८.४ ॥
ビーシュマは言った。ユディシュティラよ、酒、塩、この胡麻、たてがみのある獣、家畜、雄牛、蜂蜜、肉、そして調理された食物——これらである。
12.78.5
सर्वास्ववस्थास्वेतानि ब्राह्मणः परिवर्जयेत् ।
एतेषां विक्रयात्तात ब्राह्मणो नरके पतेत् ॥ १२.७८.५ ॥
ビーシュマは言った。どのような状況においても、バラモンはこれらを完全に避けるべきである。我が子よ、これらを売ればバラモンは地獄に堕ちる。
12.78.6
अजोऽग्निर्वरुणो मेषः सूर्योऽश्वः पृथिवी विराट् ।
धेनुर्यज्ञश्च सोमश्च न विक्रेयाः कथंचन ॥ १२.७८.६ ॥
ビーシュマは言った。山羊、火、ヴァルナ、牡羊、太陽、馬、大地、ヴィラージ、牝牛、祭祀、そしてソーマ——これらはいかなる方法でも売ってはならない。
12.78.7
पक्वेनामस्य निमयं न प्रशंसन्ति साधवः ।
निमयेत्पक्वमामेन भोजनार्थाय भारत ॥ १२.७८.७ ॥
善き人々は、これとの調理済みの物の交換を称賛しない。バーラタよ、食のためには調理済みを生のものと交換すべきである。
12.78.8
वयं सिद्धमशिष्यामो भवान्साधयतामिदम् ।
एवं संवीक्ष्य समयं नाधर्मोऽस्ति कथंचन ॥ १२.७८.८ ॥
私たちは完成したものを食べよう；あなたはこれを用意せよ。このように約束を考えれば、いかなる不正もない。
12.78.9
अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा कर्मः सनातनः ।
व्यवहारप्रवृत्तानां तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ १२.७८.९ ॥
ここで永遠の慣習を汝に説こう。商取引に従事する者のその作法を理解せよ、ユディシュティラよ。
12.78.10
भवतेऽहं ददानीदं भवानेतत्प्रयच्छतु ।
उचितो वर्तते धर्मो न बलात्संप्रवर्तते ॥ १२.७८.१० ॥
私はこれをあなたに与える；あなたはそれを与えよ。これが適切な法であり、力によって行われるものではない。
12.78.11
इत्येवं संप्रवर्तन्ते व्यवहाराः पुरातनः ।
ऋषीणामितरेषां च साधु चैतदसंशयम् ॥ १२.७८.११ ॥
このように古来の取引は行われ、聖仙たちや他の人々も従った。これは疑いなく善いことである。
12.78.12
अथ तात यदा सर्वाः शस्त्रमाददते प्रजाः ।
व्युत्क्रमन्ते स्वधर्मेभ्यः क्षत्रस्य क्षीयते बलम् ॥ १२.७८.१२ ॥
さて、親愛なる方よ、すべての民が武器を取り、自らの義務から逸れるとき、クシャトリヤの力は衰える。
12.78.13
तदा त्राता तु को नु स्यात्को धर्मः किं परायणम् ।
एतं मे संशयं ब्रूहि विस्तरेण पितामह ॥ १२.७८.१३ ॥
その時、誰が守護者となるのか。ダルマとは何か、その拠り所は何か。祖父よ、私のこの疑問を詳しく教えてください。
12.78.14
दानेन तपसा यज्ञैदद्रोहेण दमेन च ।
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः क्षेममिच्छेयुरात्मनः ॥ १२.७८.१४ ॥
布施、苦行、祭祀、不殺生、自制によって、バラモンを先頭にして、すべてのヴァルナは自らの安寧を願うべきである。
12.78.15
तेषां ये वेदबलिनस्त उत्थाय समन्ततः ।
राज्ञो बलं वर्धयेयुर्महेन्द्रस्येव देवताः ॥ १२.७८.१५ ॥
その中でヴェーダの力に秀でた者は、四方から立ち上がり、神々が大インドラの力を増すように、王の力を増すべきである。
12.78.16
राज्ञो हि क्षीयमाणस्य ब्रह्मैवाहुः परायणम् ।
तस्माद्ब्राह्मबलेनैव समुत्थेयं विजानता ॥ १२.७८.१६ ॥
衰えゆく王にとって拠り所はブラフマンのみだと言われる。ゆえに、理解する者はブラーフマンの力によってのみ立ち上がるべきである。
12.78.17
यदा तु विजयी राजा क्षेमं राष्ट्रेऽभिसन्दधेत् ।
तदा वर्णा यथाधर्मं निविशेयुः स्वकर्मसु ॥ १२.७८.१७ ॥
勝利した王が国に安寧を確立するとき、ヴァルナたちはダルマに従って各自の務めに落ち着く。
12.78.18
उन्मर्यादे प्रवृत्ते तु दस्युभिः संकरे कृते ।
सर्वे वर्णा न दुष्येयुः शस्त्रवन्तो युधिष्ठिर ॥ १२.७८.१८ ॥
秩序が崩れ、盗賊によって混淆が生じたときでも、ユディシュティラよ、武器を持つすべてのヴァルナは汚れてはならない。
12.78.19
अथ चेत्सर्वतः क्षत्रं प्रदुष्येद्ब्राह्मणं प्रति ।
कस्तत्र ब्राह्मणांस्त्राता को धर्मः किं परायणम् ॥ १२.७८.१९ ॥
もしクシャトリヤの階級があらゆる所でバラモンに背いて堕落したなら、そこでバラモンを守る者は誰か。何がダルマか、至高の拠り所は何か。
12.78.20
तपसा ब्रह्मचर्येण शस्त्रेण च बलेन च ।
अमायया मायया च नियन्तव्यं तदा भवेत् ॥ १२.७८.२० ॥
その時は苦行、梵行、武器と力によって、また正直さと策略によっても抑えねばならない。
12.78.21
क्षत्रियस्यातिवृत्तस्य ब्राह्मणेषु विशेषतः ।
ब्रह्मैव संनियन्तृ स्यात्क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥ १२.७८.२१ ॥
特にバラモンに対して度を越したクシャトリヤは、ブラフマン（聖なる力）が抑えねばならない。クシャトラはブラフマンから生じたのだから。
12.78.22
अभ्द्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् ।
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वस्वयोनिषु शाम्यति ॥ १२.७८.२२ ॥
火は水から、クシャトラは梵から、鉄は石から生じた。それらの遍く及ぶ熱は、それぞれの根源において静まる。
12.78.23
यदा छिनत्त्ययोऽश्मानमग्निश्चापोऽभिहन्ति च ।
क्षत्रं च ब्राह्मणं द्वेष्टि तदा शाम्यन्ति ते त्रयः ॥ १२.७८.२३ ॥
鉄が石を切り、火が水を打ち、クシャトラがバラモンを憎むとき、その三つは静まる。
12.78.24
तस्माद्ब्रह्मणि शाम्यन्ति क्षत्रियाणां युधिष्ठिर ।
समुदीर्णान्यजेयानि तेजांसि च बलानि च ॥ १२.७८.२४ ॥
ゆえにユディシュティラよ、クシャトリヤの一度奮い立った不敗の熱と力は、ブラーフマナのうちに静まるのだ。
12.78.25
ब्रह्मवीर्ये मृदूभूते क्षत्रवीर्ये च दुर्बले ।
दुष्टेषु सर्ववर्णेषु ब्राह्मणान्प्रति भारत ॥ १२.७८.२५ ॥
バーラタよ、バラモンの力が弱まり、クシャトリヤの力も衰え、すべての階層の悪人がバラモンに敵対するとき。
12.78.26
ये तत्र युद्धं कुर्वन्ति त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ।
ब्राह्मणान्परिरक्षन्ति तेषां लोका भवन्ति के ॥ १२.७८.२६ ॥
そこで自らの命を捨てて戦い、バラモンを守る者たちには、どのような世界があるのか。
12.78.27
ब्राह्मणान्परिरक्षन्तो धर्ममात्मानमेव च ।
मनस्विनो मन्युमन्तः पुण्याँल्लोकान्व्रजन्त्यमी।
ब्राह्मणार्थं हि सर्वेषां शस्त्रग्रहणभिष्यते ॥ १२.७८.२७ ॥
バラモンと法と自らを守るこれらの気高く熱意ある戦士たちは、功徳の世界へ赴く。バラモンのためにこそ、すべての者に武器を執ることが勧められている。
12.78.28
अतिस्विष्टमधीतानां लोकानतितपस्विनाम् ।
अनाशकाग्न्याहितानां शूरा यान्ति परां गतिम् ॥ १२.७८.२८ ॥
英雄は、大いなる祭祀を行った者、ヴェーダを学んだ者、大苦行者、断食せずに聖火を守る者の世界をも超えて、最高の境地に至る。
12.78.29
ब्राह्मणस्त्रिषु वर्णेषु शस्त्रं गृह्णन्न दुष्यति ।
एष एवात्मनस्त्यागो नान्यं धर्मं विदुर्जना ॥ १२.७८.२९ ॥
バラモンが三つの階層の中で武器を執っても過失にはならない。これこそ自己の犠牲であり、人々はこれを法と知り、他の法はないと知る。
12.78.30
तेभ्यो नमश्च भद्रं च ये शरीराणि जुह्वति ।
ब्रह्मद्विपो जिघांसन्तस्तेषां नोऽस्तु सलोकता ॥ १२.७८.३० ॥
バラモンの敵を殺そうとして自らの身体を供物として捧げる者たちに礼拝と幸いあれ。彼らと同じ世界に我らも在らんことを。
12.78.31
ब्रह्मलोकजितः स्वर्ग्यान्वीरांस्तान्मनुरव्रवीत् ।
यथाऽश्वमेधावभृथे स्नाताः पूता भवन्त्युत।
दुष्कृतः सुकृतश्चैव तथा शस्त्रहता रणे ॥ १२.७८.३१ ॥
マヌはそれらの英雄について語った。彼らはブラフマーの世界を征服し、天界にふさわしい。馬祠の終わりの沐浴をした者が清められるように、悪行者も善行者も、戦いで武器に倒れれば清められる。
12.78.32
भवत्यधर्मो धर्मो हि धर्मोऽधर्मो भवत्युत ।
कारणाद्देशकालस्य देशः कालः स तादृशः ॥ १२.७८.३२ ॥
場所と時間という原因によって、非法は法となり、法は非法となる。その場所とその時間はそのようなものである。
12.78.33
मैत्राः क्रूराणि कुर्वन्तो जयन्ति स्वर्गमुत्तमम् ।
धर्म्याः पापानि कुर्वाणा गच्छन्ति परमां गतिम् ॥ १२.७८.३३ ॥
慈愛ある者は残酷な行為をしつつ最上の天界を勝ち取り、正しき者は罪を犯しつつ最高の境地に至る。
12.78.34
ब्राह्मणस्त्रिषु कालेषु शस्त्रं गृह्णन्न दुष्यति ।
आत्मत्राणे दस्युदोषे सर्वस्वहरणे तथा ॥ १२.७८.३४ ॥
バラモンは三つの場合に武器を取っても汚れない。自衛のとき、盗賊の危難のとき、そして全財産を奪われたときである。
12.78.35
अभ्युत्थिते दस्युबले क्षत्रार्थे वर्णसङ्करे ।
संप्रमूढेषु वर्णेषु यदन्योऽभिभवेद्वली ॥ १२.७८.३५ ॥
盗賊の勢力が起こり、刹帝利の義務のために、種姓が混じり、諸種姓が迷い乱れたとき、もし別の強者が彼らを圧倒するなら——
12.78.36
ब्राह्मणो यदि वा वैश्यः शूद्रो वा राजसत्तम ।
दस्युभ्यो यः प्रजा रक्षेद्दण्डं धर्मेण धारयेत् ॥ १२.७८.३६ ॥
王の中の最良の人よ、バラモンであれ、ヴァイシャであれ、シュードラであれ、盗賊から臣民を守る者は、法に従って罰の杖を執るべきである——
12.78.37
कार्यं कुर्यान्न वा कुर्यात्स वार्यो वा भवेन्न वा ।
न स्म शस्त्रं गृहीतव्यमन्यत्र क्षत्रबन्धुतः ॥ १२.७८.३७ ॥
行うことも行わないこともあり、止められることも止められないこともある。しかしクシャトリヤの同族以外は武器を取ってはならない。
12.78.38
अपारे यो भवेत्पारमप्लवेः यः प्लवो भवेत् ।
शूद्रो वा यदि वाऽप्यन्यः सर्वथा मानमर्हति ॥ १२.७८.३८ ॥
岸のない水で、舟を持たぬ者を向こう岸へ渡す舟となる者は、シュードラであれ他の者であれ、あらゆる意味で敬意に値する。
12.78.39
यमाश्रित्य नरा राजन्वर्तयेयुर्यथासुखम् ।
अनाथास्तप्यमानाश्च दस्युभिः परिपीडिताः ॥ १२.७८.३९ ॥
王よ、人々がそれに頼って安らかに暮らし、庇護者なく盗賊に苦しめられ悩む者たちが頼る者。
12.78.40
तमेव पूजयेयुस्ते प्रीत्या स्वमिव बान्धवम् ।
यहद्ध्यभीष्टं कौरव्य कर्ता सन्मानमर्हति ॥ १२.७८.४० ॥
クル族の末裔よ、人々は彼を自分の親族のように慈しみをもって敬うべきである。望まれることを成す者こそ真に敬意に値する。
12.78.41
किमनडुहा यो न वहेत्किं धेन्वा वाऽप्यदुग्धया ।
बन्ध्यया भार्यया कोऽर्थः कोऽर्थो राज्ञाऽप्यरक्षता ॥ १२.७८.४१ ॥
荷を運ばぬ牛に何の益があろう。乳を出さぬ牝牛に何の益があろう。不妊の妻に何の益があろう。守らぬ王に何の益があろうか。
12.78.42
यथा दारुमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः ।
यथा ह्यदक्षः पुरुषः पथि क्षेत्रं यथोपरम् ॥ १२.७८.४२ ॥
木製の象、革製の鹿、無能な人、道端の休耕地のようなものである（役に立たない）。
12.78.43
यथा विप्रोऽनधीयानो राजा यश्च न रक्षिता ।
मेघो न वर्षते यश्च सर्व एव निरर्थकाः ॥ १२.७८.४३ ॥
ヴェーダを学ばないバラモン、民を守らない王、雨を降らさない雲——これらはすべて無益である。
12.78.44
नित्यं यस्तु सतो रक्षेदसतश्च निवर्तयेत् ।
स एव राजा कर्तव्यस्तेन सर्वमिदं धृतम् ॥ १२.७८.४४ ॥
常に善人を守り、悪人を退ける者こそ王とすべきである；その者によって、このすべてが支えられる。