ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.79.1
क्व समर्थाः कथंशीला ऋत्विजः स्युः पितामह ।
कथंविधाश्च राजेन्द्र तद्ब्रूहि वदतां वर ॥ १२.७९.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ଋତ୍ବିଜମାନେ କେଉଁଠି ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ କିପରି? ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
12.79.2
प्रतिकर्मपरा राजन्वृत्तिरस्य विधीयते ।
छन्दः सामादि विज्ञाय द्विजानां श्रुतमेवच ॥ १२.७९.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିରତ ରହିବା ବିହିତ। ଛନ୍ଦ, ସାମ ଆଦି ଜାଣି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଜାଣି।
12.79.3
ये त्वेकरतयो नित्यं धीराश्च प्रियवादिनः ।
परस्परस्य सुहृदः समन्तात्समदर्शिनः ॥ १२.७९.३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ଏକାଗ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ରତ, ଧୀର, ପ୍ରିୟବାଦୀ, ପରସ୍ପରର ସୁହୃଦ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ସମଦର୍ଶୀ।
12.79.4
आनृशंस्यं सत्यवाक्यमहिंसा दम आर्जवम् ।
अद्रोहोऽनभिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ १२.७९.४ ॥
ଦୟା, ସତ୍ୟବାକ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଦମ, ଋଜୁତା, ଅଦ୍ରୋହ, ଅଭିମାନ-ଅଭାବ, ଲଜ୍ଜା, ତିତିକ୍ଷା, ଦମ ଓ ଶମ।
12.79.5
यस्मिन्नेतानि दृश्यन्ते स पुरोहित उच्यते ।
धीमान्सत्यधृतिर्दान्तो भूतानामविहिंसकः।
अकामद्वेषसंयुक्तस्त्रिभिः शुक्लैः समन्वितः ॥ १२.७९.५ ॥
ଯାହାଠାରେ ଏହି ଗୁଣସମୂହ ଦେଖାଯାଏ ସେ ପୁରୋହିତ କୁହାଯାଏ। ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ସଂଯମୀ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ହିଂସା ନ କରନ୍ତି। ସେ କାମ-ଦ୍ୱେଷରହିତ ଏବଂ ତିନି ଶୁକ୍ଳ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ।
12.79.6
अहिंसको ज्ञानतृप्तः स ब्रह्मासनमर्हति ।
एते महर्त्विजस्तात सर्वे मान्या यथार्हतः ॥ १२.७९.६ ॥
ଯିଏ ଅହିଂସକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ବତ୍ସ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାନ ଋତ୍ବିଜ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନର ପାତ୍ର।
12.79.7
यदिदं वेदवचनं दक्षिणासु विधीयते ।
इदं देयमिदं देयं न क्वचिव्द्यवतिष्ठते ॥ १२.७९.७ ॥
ଦକ୍ଷିଣା ବିଷୟରେ ବେଦବଚନ ଯାହା ବିଧାନ କରେ — 'ଏହା ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଦେବା ଉଚିତ' — ତାହା କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ।
12.79.8
देयं प्रतिधनं शास्त्रमापद्धर्मा न शास्त्रतः ।
आज्ञा शास्त्रस्य घोरे यं न शक्तिं समवेक्षते ॥ १२.७९.८ ॥
ଯାହା ଦେବା ଉଚିତ ତାହା ଧନର ବଦଳରେ ଦେବା; ଆପଦ୍ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ। ଶାସ୍ତ୍ରର ସେହି ଭୟଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଶକ୍ତିକୁ ବିଚାରେ ନାହିଁ।
12.79.9
श्रद्धामालम्ब्य यष्टव्यमित्येषा वैदिकी श्रुतिः ।
मिथ्योपेतस्य यज्ञस्य किमु श्रद्धा करिष्यति ॥ १२.७९.९ ॥
'ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ' — ଏହା ବୈଦିକ ଶ୍ରୁତି। କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟାରେ କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କ'ଣ କରିବ?
12.79.10
न वेदानां परिभवान्न शाठ्येन न मायया ।
कश्चिन्महदवाप्नोति मा ते भूद्बुद्धिरीदृशी ॥ १२.७९.१० ॥
ବେଦକୁ ଅବମାନନା କରି, ଛଳ କିମ୍ବା ମାୟାରେ କେହି ମହତ୍ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ। ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଏପରି ନ ହେଉ।
12.79.11
यज्ञाङ्गं दक्षिणा तात मन्त्राणां परिबृंहणम् ।
न मन्त्रा दक्षिणाहीनास्तारयन्ति कथंचन ॥ १२.७९.११ ॥
ହେ ତାତ, ଦକ୍ଷିଣା ଯଜ୍ଞର ଅଙ୍ଗ; ମନ୍ତ୍ରର ପୁଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ସେହି। ଦକ୍ଷିଣାହୀନ ମନ୍ତ୍ର କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଉଦ୍ଧାର କରେ ନାହିଁ।
12.79.12
शक्तिस्तु पूर्णपात्रेण संमिता नावमा भवेत् ।
अवश्यं तात यष्टव्यं त्रिभिर्वर्णैर्थथाबलम् ॥ १२.७९.१२ ॥
କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ମାପିବା ଉଚିତ; ନ୍ୟୂନ ନ ହେଉ। ହେ ତାତ, ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ବଳ ଅନୁସାରେ ଅବଶ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ।
12.79.13
सोमो राजा ब्राह्मणानामित्येषा वैदिकी श्रुतिः ।
तं च विक्रेतुमिच्छन्ति न तथा वृत्तिरिष्यते ॥ १२.७९.१३ ॥
ସୋମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ରାଜା, ଏହା ବୈଦିକ ଶ୍ରୁତି। ତଥାପି ଲୋକେ ତାହାକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ସେପରି ଆଚରଣ ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ।
12.79.14
तेन क्रीतेन धर्मेण ततो यज्ञः प्रतायते ।
इत्येवं धर्ममाख्यातमृषिभिर्धर्मकोविदैः ॥ १२.७९.१४ ॥
ସେହି କ୍ରୀତ (ସୋମ) ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ଏପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମ କହିଛନ୍ତି।
12.79.15
पुमान्यज्ञश्च सोमश्च न्यायवृत्तो यदा भवेत् ।
अन्यायवृत्तः पुरुषो न परस्य न चात्मनः ॥ १२.७९.१५ ॥
ମଣିଷ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସୋମ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟ-ଆଚରଣ ଥାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ (ଫଳ ଦିଅନ୍ତି)। ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣକାରୀ ମଣିଷ ନା ଅନ୍ୟର ହିତ କରେ, ନା ନିଜର।
12.79.16
शरीरं यज्ञपात्राणि इत्येषा श्रूयते श्रुतिः ।
तानि सम्यक्प्रणीतानि ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ १२.७९.१६ ॥
ଶରୀର ହିଁ ଯଜ୍ଞପାତ୍ର, ଏହା ଶ୍ରୁତି ଶୁଣାଯାଏ। ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
12.79.17
तपो यज्ञादपि श्रेष्ठमित्येषा परमा श्रुतिः ।
तत्ते तपः प्रवक्ष्यामि विद्वंस्तदपि मे शृणु ॥ १२.७९.१७ ॥
ତପସ୍ୟା ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ପରମ ଶ୍ରୁତି। ତେଣୁ ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତପସ୍ୟା କହିବି; ତାହା ମଧ୍ୟ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
12.79.18
अहिंसा सत्यवचनमानृशंस्यं दमो घृणा ।
एतत्तपो विदुर्धीरा न शरीरस्य शोषणम् ॥ १२.७९.१८ ॥
ଅହିଂସା, ସତ୍ୟବଚନ, ଦୟା, ସଂଯମ ଓ କରୁଣା — ଏହାକୁ ଧୀର ପୁରୁଷମାନେ ତପ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଶରୀର ଶୁଖାଇବା ନୁହେଁ।
12.79.19
अप्रामाण्यं च वेदानां शास्त्राणां चातिलङ्घनम् ।
अव्यवस्था च सर्वत्र तद्वै नाशनमात्मनः ॥ १२.७९.१९ ॥
ବେଦକୁ ପ୍ରମାଣ ନ ମାନିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଲଙ୍ଘନ କରିବା ଓ ସର୍ବତ୍ର ଅବ୍ୟବସ୍ଥା — ଏହି ସବୁ ଆତ୍ମାର ବିନାଶ।
12.79.20
निबोध दशहोतॄणां विधानं पार्थ यादृशम् ।
चित्तिः स्रुक् चित्तमाज्यं च पवित्रं ज्ञानमुत्तमम्।
न शाठ्यं न च जिह्यत्वं कालो देशश्च ते दश ॥ १२.७९.२० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଦଶ ହୋତାଙ୍କର ବିଧାନ କିପରି ତାହା ଜାଣ: ଚିତ୍ତ ହିଁ ସ୍ରୁକ୍, ମନ ହିଁ ଆଜ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ହିଁ ପବିତ୍ର। ଶଠତା ନାହିଁ, ବକ୍ରତା ନାହିଁ; କାଳ ଓ ଦେଶ — ଏଗୁଡ଼ିକ ଦଶ।
12.79.21
सर्वं दिह्नं मृत्युपदमार्जवं ब्रह्मणः पदम् ।
एतावाञ्ज्ञानविषयः किं प्रलापः करिष्यति ॥ १२.७९.२१ ॥
ସମସ୍ତ ଛଳ ମୃତ୍ୟୁର ସ୍ଥାନ; ସରଳତା ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ଥାନ। ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ ଏତିକି — ବୃଥା ପ୍ରଲାପ କ'ଣ କରିବ?