ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.80.1
यदप्यल्पतरं कर्म तदप्येकेन दुष्करम् ।
पुरुषेणासहायेन किमु राज्यं पितामह ॥ १२.८०.१ ॥
ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾರ್ಯವೂ ಒಬ್ಬನಿಗೆ, ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿತಾಮಹರೇ, ಹಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಹಾಯಕರಿಲ್ಲದೆ ಆಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ?
12.80.2
किंशीलः किंसमाचारो राज्ञो यः सचिवो भवेत् ।
कीदृशे विश्वसेद्राजा कीदृशे न च विश्वसेत् ॥ १२.८०.२ ॥
ರಾಜನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗುವವನ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ನಡತೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ರಾಜನು ಯಾವ ರೀತಿಯವರನ್ನು ನಂಬಬೇಕು, ಯಾವ ರೀತಿಯವರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು?
12.80.3
चतुर्विधानि मित्राणि राज्ञां राजन्भवन्त्युत ।
सहार्थो भजः निश्च सहजः कृत्रिमस्तथा ॥ १२.८०.३ ॥
ರಾಜನೇ, ರಾಜರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮಿತ್ರರಿರುತ್ತಾರೆ: ಸಹಾರ್ಥ, ಭಜ, ಸಹಜ ಮತ್ತು ಕೃತ್ರಿಮ.
12.80.4
धर्मात्मा पञ्चमं मित्रं स तु नैकस्य न द्वयोः ।
यतो धर्मस्ततो वा स्यान्मध्यस्थो वा ततो भवेत् ॥ १२.८०.४ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಐದನೆಯ ಮಿತ್ರ; ಅವನು ಒಬ್ಬರಿಗೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ. ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿರುವುದೋ ಅತ್ತ ಸೇರುತ್ತಾನೆ, ಇಲ್ಲವೇ ತಟಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
12.80.5
यो यस्यार्थो न रोचेत न तं तस्य प्रकाशयेत ।
मित्राणां प्रकृतिर्नास्ति त्वमित्राणां च भारत।
उपकाराद्भवेन्मित्रमपकाराद्भवेदरिः ॥ १२.८०.५ ॥
ಯಾರ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು. ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಸ್ವಭಾವವಿಲ್ಲ, ಭಾರತ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಉಪಕಾರದಿಂದ ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅಪಕಾರದಿಂದ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.80.6
यस्यैव हि मनुष्यस्य नरो मरणमृच्छति ।
तस्य पर्यागते काले पुनर्जीवितुमिच्छति ॥ १२.८०.६ ॥
ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನ ಮರಣ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನ ಆ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
12.80.7
धर्माधर्मेण राजानश्चरन्ति विजिगीषवः ।
चतुर्णां मध्यमौ श्रेष्ठौ नित्यं शङ्क्यौ तथाऽपरौ।
सर्वे नित्यं शङ्कितव्याः प्रत्यक्षं कार्यमात्मनः ॥ १२.८०.७ ॥
ವಿಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ರಾಜರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ವರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಇಬ್ಬರು ಸದಾ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು; ಇನ್ನಿಬ್ಬರೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಶಯಿಸಬೇಕು; ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
12.80.8
न हि राज्ञा प्रमादो वै कर्तव्यो मित्ररक्षणे ।
प्रमादिनं हि राजानं लोकाः परिभवन्त्युत ॥ १२.८०.८ ॥
ರಾಜನು ಮಿತ್ರರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಬಾರದು; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವುಳ್ಳ ರಾಜನನ್ನು ಜನರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.80.9
असाधुः साधुतामेति साधुर्भवति दारुणः ।
अरिश्च मित्रं भवति मित्रं चापि प्रदुष्यति ॥ १२.८०.९ ॥
ದುಷ್ಟನು ಸಾಧುತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಾಧುವು ಕ್ರೂರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶತ್ರು ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಿತ್ರನೂ ಕೆಡುತ್ತಾನೆ.
12.80.10
अनित्यचित्तः पुरुषस्तस्मिन्को जातु विश्वसेत् ।
तस्मात्प्रधानं यत्कार्यं प्रत्यक्षं तत्समाचरेत् ॥ १२.८०.१० ॥
ಅಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನ ಪುರುಷನನ್ನು ಯಾರು ತಾನೇ ನಂಬಬಲ್ಲರು? ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
12.80.11
एकान्तेन हि विश्वासः कृत्स्नो कर्मार्थनाशकः ।
अविश्वासश्च सर्वत्र मृत्युर्नापि विशिष्यते ॥ १२.८०.११ ॥
ಸಂಪೂರ್ಣ, ಏಕಾಂತ ನಂಬಿಕೆಯು ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಪನಂಬಿಕೆಯೂ ಮೃತ್ಯುವಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಲ್ಲ.
12.80.12
अकालमृत्युर्विश्वासोऽविश्वसन्हि विपद्यते ।
यस्मिन्करोति विश्वासमिच्छतस्तस्य जीवति ॥ १२.८०.१२ ॥
ನಂಬಿಕೆ ಅಕಾಲ ಮೃತ್ಯುವಿನಂತಿದೆ; ನಂಬದವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೋ, ಬದುಕಲು ಬಯಸುವವನ ಜೀವನ ಅವನಿಂದಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
12.80.13
तस्माद्विश्वसितव्यं च शङ्कितव्यं च केषुचित् ।
एषा नीतिगतिस्तात लक्ष्मीश्चैषा सनातनी ॥ १२.८०.१३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರನ್ನು ನಂಬಬೇಕು, ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು. ಮಗನೇ, ಇದೇ ನೀತಿಯ ಮಾರ್ಗ; ಇದೇ ಶಾಶ್ವತ ಲಕ್ಷ್ಮಿ.
12.80.14
यं मन्येत ममाभावादिममर्थागमः स्पृशेत् ।
नित्यं तस्माच्छङ्कितव्यममित्रं तं विदुर्बुधाः ॥ १२.८०.१४ ॥
ನಾನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಧನಲಾಭ ಅವನಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು; ಅವನನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶತ್ರು ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.80.15
यस्य क्षेत्रादप्युदकं क्षेत्रमन्यस्य गच्छति ।
न तत्रानिच्छतस्तस्य भिद्येरन्सर्वसेतवः ॥ १२.८०.१५ ॥
ಯಾರ ಹೊಲದಿಂದ ನೀರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನು ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ.
12.80.16
तथैवात्युदकाद्भीतस्तस्य भेदनमिच्छति ।
यमेवंलक्षणं विद्यात्तममित्रं विदुर्बुधाः ॥ १२.८०.१६ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ನೀರಿನ ಭಯದಿಂದ ಅದರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಬಯಸುವವನನ್ನು ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವನನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶತ್ರು ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.80.17
यस्तु वृद्ध्या न तप्येत क्षये दीनतरो भवेत् ।
एतदुत्तममित्रस्य निमित्तमभिचक्षते ॥ १२.८०.१७ ॥
ಆದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನೋಯದವನು, ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೀನನಾಗುವವನು — ಇದು ಶತ್ರುವಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.80.18
यन्मन्येत ममाभावादस्याभावो भवेदिति ।
तस्मिन्कुर्वीत विश्वासं यथा पितरी वै तथा ॥ १२.८०.१८ ॥
ನಾನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನಲ್ಲೇ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು — ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇಡುವಂತೆ.
12.80.19
तं शक्त्या वर्तमानं च सर्वतः परिबृंहयेत् ।
नित्यं क्षताद्वारयति यो धर्मेष्वपि कर्मसु ॥ १२.८०.१९ ॥
ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಹಾನಿಯಿಂದ ತಡೆಯುವವನೇ (ಉತ್ತಮ ಮಿತ್ರ).
12.80.20
क्षताद्भीतं विजानीयादुत्तमं मित्रलक्षणम् ।
ये यस्य क्षयमिच्छन्ति ते तस्य रिपवः स्मृताः ॥ १२.८०.२० ॥
ಹಾನಿಗೆ ಹೆದರುವವನನ್ನು ಉತ್ತಮ ಮಿತ್ರನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಯಾರ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅವನ ಶತ್ರುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
12.80.21
व्यसनान्नित्यभीतो यः समृद्ध्या यो न दुष्यति ।
यत्स्यादेवंविधं मित्रं तदात्मसममुच्यते ॥ १२.८०.२१ ॥
ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸದಾ ಹೆದರುವವನು, ಸಮೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಡದವನು — ಅಂಥ ಮಿತ್ರನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.80.22
रूपवर्णस्वरोपेतस्तितिक्षुरनसूयकः ।
कुलीनः शीलसंपन्नः स ते स्यात्प्रत्यनन्तरः ॥ १२.८०.२२ ॥
ಸೌಂದರ್ಯ, ವರ್ಣ, ಸ್ವರ ಉಳ್ಳವನು, ಸಹನಶೀಲ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಕುಲೀನ, ಶೀಲಸಂಪನ್ನ — ಅವನು ನಿನಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಮನಾಗಲಿ.
12.80.23
मेधावी स्मृतिमान्दक्षः प्रकृत्या चानृशंस्यवान् ।
यो मानितोऽमानितो वा न सन्तुष्येत्कथंचन ॥ १२.८०.२३ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸ್ಮೃತಿಶಾಲಿ, ದಕ್ಷ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ದಯಾಳು — ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದದವನು.
12.80.24
ऋत्विग्वा यदि वाऽऽचार्यः सखा वाऽत्यंतसत्कृतः ।
गृहे वसेदमात्यस्ते स स्यात्परमपूजितः ॥ १२.८०.२४ ॥
ಋತ್ವಿಜ, ಆಚಾರ್ಯ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಿತ ಮಿತ್ರ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಅಮಾತ್ಯನಾದರೆ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿರಲಿ.
12.80.25
संविद्याः परमं मित्रं प्रकृतिं चार्थधर्मयोः ।
विश्वासस्ते भवेत्तत्र यथा पितरि वै तथा ॥ १२.८०.२५ ॥
ಸಲಹೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತ್ರ; ಅವನು ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು. ತಂದೆಯ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೂ ನಿನಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಲಿ.
12.80.26
नैव द्वौ न त्रयः कार्या न मृष्येरन्परस्परम् ।
एकार्थे हेतुभूतानां भेदो भवति सर्वदा ॥ १२.८०.२६ ॥
ಇಬ್ಬರನ್ನಾಗಲಿ ಮೂವರನ್ನಾಗಲಿ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಾರದು; ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಿಸದಿರಬಹುದು. ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದಿಗೂ ಭೇದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
12.80.27
कीर्तिप्रधानो यस्त स्याद्यश्च स्यात्समये स्थितः ।
समर्थान्यश्च न द्वेष्टि नानर्थान्कुरुते च यः ॥ १२.८०.२७ ॥
ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವವನು, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವನು, ಸಮರ್ಥರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸದವನು, ಅನರ್ಥ ಮಾಡದವನು — ಅವನೇ (ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿರಬೇಕು).
12.80.28
यो न कामाद्भयाल्लोभात्क्रोधाद्वा धर्ममुत्सृजेत् ।
दक्षः पर्याप्तवचनः स ते स्यात्प्रत्यनन्तरः ॥ १२.८०.२८ ॥
ಆಸೆ, ಭಯ, ಲೋಭ ಅಥವಾ ಕೋಪದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದವನು, ದಕ್ಷನು, ಸಮರ್ಥ ಮಾತುಗಾರನು — ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಆಪ್ತ (ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಲಿ).
12.80.29
कुलीनः शीलसंपन्नस्तितिक्षुरविकत्थनः ।
शूरश्चार्यश्च विद्वांश्च प्रतिपत्तिविशारदः ॥ १२.८०.२९ ॥
ಕುಲೀನನು, ಶೀಲಸಂಪನ್ನನು, ಸಹನಶೀಲನು, ಆತ್ಮಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡದವನು, ಶೂರನು, ಉತ್ತಮನು, ವಿದ್ವಾಂಸನು, ಸೂಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.
12.80.30
एते ह्यमात्याः कर्तव्याः सर्वकर्मस्ववस्थिताः ।
पूजिताः संबिभक्ताश्च सुसहायाः स्वनुष्ठिताः ॥ १२.८०.३० ॥
ಇಂತಹವರನ್ನೇ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದವರು, ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು, (ಬಹುಮಾನ) ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಉತ್ತಮ ಸಹಾಯಕರು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಆಗಿರಬೇಕು.
12.80.31
कृत्स्नप्रेते विनिक्षिप्ताः प्रतिरूपेषु कर्मसु ।
युक्ता महत्सु कार्येषु श्रेयांस्युत्पादयन्त्युत ॥ १२.८०.३१ ॥
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾದವರು ಮತ್ತು ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.80.32
एते कर्माणि कुर्वन्ति स्पर्धमाना मिथः सदा ।
अनुतिष्ठन्ति चैवार्थमाचक्षाणाः परस्परम् ॥ १२.८०.३२ ॥
ಇವರು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.80.33
ज्ञातिभ्यो बिभियाश्चैव मृत्योरिव यतस्तदा ।
उपराजेव राजर्धि ज्ञातिर्न सहते सदा ॥ १२.८०.३३ ॥
ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಭಯಪಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ, ರಾಜರ್ಷಿಯೇ, ಒಬ್ಬ ಬಂಧು ಉಪರಾಜನನ್ನು ಸಹಿಸದಂತೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.80.34
ऋजोर्मृदोर्वदान्यस्य ह्रीमतः सत्यवादिनः ।
नान्यो ज्ञातेर्महाबाहो विनाशमभिनन्दति ॥ १२.८०.३४ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಋಜು, ಮೃದು, ಉದಾರ, ಲಜ್ಜಾಶೀಲ, ಸತ್ಯವಾದಿಯ ವಿನಾಶವನ್ನು ಬಂಧುವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸಂತೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.80.35
अज्ञातयोऽप्यसुखदा ज्ञातयोऽपि सुखावहाः ।
अज्ञातिमन्तं पुरुषं परे चाभिभवन्त्युत ॥ १२.८०.३५ ॥
ಬಂಧುಗಳಲ್ಲದವರೂ ದುಃಖ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಬಂಧುಗಳೂ ಸುಖ ತರುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಇತರರು ಅಭಿಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.80.36
निकृतस्य नरैरन्यैर्ज्ञातिरेव परायणम् ।
नान्यो निकारं सहते ज्ञातिर्ज्ञातेः कदाचन ॥ १२.८०.३६ ॥
ಇತರ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಅಪಮಾನಿತನಾದವನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಬಂಧುವೇ; ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಅಪಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧುವು ಬಂಧುವಿನ ಅಪಮಾನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.80.37
आत्मानमेव जानाति निकृतं बान्धवैपरि ।
तेषु सन्ति गुणाश्चैव नैर्गुण्यं चैव लक्ष्यते ॥ १२.८०.३७ ॥
ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದವನು ತನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ, ಗುಣಹೀನತೆಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.80.38
नाज्ञातिरनुगृह्णाति नाज्ञातिर्वृद्धिमश्नुते ।
उभयं ज्ञातिवर्गेषु दृश्यते साध्वसाधु च ॥ १२.८०.३८ ॥
ಬಂಧುವಲ್ಲದವನು ಕೃಪೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ; ಬಂಧುವಲ್ಲದವನು ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧುವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಕೆಟ್ಟದೂ ಎರಡೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
12.80.39
संमानयेत्पूजयेच्च वाचा नित्यं च कर्मणा ।
कुर्याच्च प्रियमेतेभ्यो नाप्रियं किंचिद चरेत् ॥ १२.८०.३९ ॥
ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮಾತಿನಿಂದಲೂ ಕೃತಿಯಿಂದಲೂ ಸದಾ. ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು, ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಮಾಡಬಾರದು.
12.80.40
विश्वस्तवदविश्वस्तस्तेषु वर्तेत सर्वदा ।
न हि दोषो गुणो वेति निरूप्यस्तेषु दृश्यते ॥ १२.८०.४० ॥
ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟವನಂತೆಯೂ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದವನಂತೆಯೂ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಅವರಲ್ಲಿ ದೋಷವೋ ಗುಣವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
12.80.41
अस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्याप्रमादिनः ।
अमित्राः संप्रसीदन्ति ततो मित्रं भवन्त्यपि ॥ १२.८०.४१ ॥
ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಶತ್ರುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಬಳಿಕ ಅವರೂ ಮಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.80.42
य एवं वर्तते नित्यं ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रे मध्यस्थे चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.८०.४२ ॥
ಯಾರು ಹೀಗೆ ಸದಾ ಬಂಧುಬಾಂಧವರ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರು, ಶತ್ರುಗಳು ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥರ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.