Mahābhārata · Adhyāya 12.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.80.1
यदप्यल्पतरं कर्म तदप्येकेन दुष्करम् ।
पुरुषेणासहायेन किमु राज्यं पितामह ॥ १२.८०.१ ॥
Até a menor ação é difícil para um homem sozinho, sem auxiliares; quanto mais o reinado, ó avô?
12.80.2
किंशीलः किंसमाचारो राज्ञो यः सचिवो भवेत् ।
कीदृशे विश्वसेद्राजा कीदृशे न च विश्वसेत् ॥ १२.८०.२ ॥
Que caráter e conduta deve ter aquele que é conselheiro do rei? Em que tipo de pessoa deve o rei confiar, e em que tipo não deve confiar?
12.80.3
चतुर्विधानि मित्राणि राज्ञां राजन्भवन्त्युत ।
सहार्थो भजः निश्च सहजः कृत्रिमस्तथा ॥ १२.८०.३ ॥
Ó rei, os reis têm quatro tipos de amigos: o companheiro de objetivos, o partícipe, o amigo natural e o amigo feito.
12.80.4
धर्मात्मा पञ्चमं मित्रं स तु नैकस्य न द्वयोः ।
यतो धर्मस्ततो वा स्यान्मध्यस्थो वा ततो भवेत् ॥ १२.८०.४ ॥
O de alma justa é o quinto amigo; não pertence a um nem a dois. Fica do lado onde está o dharma, ou permanece neutro.
12.80.5
यो यस्यार्थो न रोचेत न तं तस्य प्रकाशयेत ।
मित्राणां प्रकृतिर्नास्ति त्वमित्राणां च भारत।
उपकाराद्भवेन्मित्रमपकाराद्भवेदरिः ॥ १२.८०.५ ॥
Não se deve revelar o próprio propósito a quem não o agrade. Os amigos não têm natureza fixa, ó Bhārata, nem os inimigos. Pelo benefício torna-se alguém amigo; pelo dano, inimigo.
12.80.6
यस्यैव हि मनुष्यस्य नरो मरणमृच्छति ।
तस्य पर्यागते काले पुनर्जीवितुमिच्छति ॥ १२.८०.६ ॥
Pois quando a morte se aproxima de um homem e chega o seu tempo, ele deseja viver de novo.
12.80.7
धर्माधर्मेण राजानश्चरन्ति विजिगीषवः ।
चतुर्णां मध्यमौ श्रेष्ठौ नित्यं शङ्क्यौ तथाऽपरौ।
सर्वे नित्यं शङ्कितव्याः प्रत्यक्षं कार्यमात्मनः ॥ १२.८०.७ ॥
Os reis que desejam a vitória agem pelo dharma e pelo adharma. Dos quatro, os dois do meio e os dois melhores são sempre suspeitos, e também os outros dois. Deve-se sempre desconfiar de todos com cautela; os próprios assuntos devem ser tratados diretamente.
12.80.8
न हि राज्ञा प्रमादो वै कर्तव्यो मित्ररक्षणे ।
प्रमादिनं हि राजानं लोकाः परिभवन्त्युत ॥ १२.८०.८ ॥
O rei não deve ser negligente na proteção de seus amigos, pois o povo certamente despreza um rei negligente.
12.80.9
असाधुः साधुतामेति साधुर्भवति दारुणः ।
अरिश्च मित्रं भवति मित्रं चापि प्रदुष्यति ॥ १२.८०.९ ॥
O mau alcança a bondade, e o bom torna-se cruel. O inimigo torna-se amigo, e até o amigo se corrompe.
12.80.10
अनित्यचित्तः पुरुषस्तस्मिन्को जातु विश्वसेत् ।
तस्मात्प्रधानं यत्कार्यं प्रत्यक्षं तत्समाचरेत् ॥ १२.८०.१० ॥
Quem poderia jamais confiar num homem de mente instável? Portanto, deve-se realizar pessoalmente e diretamente a tarefa principal.
12.80.11
एकान्तेन हि विश्वासः कृत्स्नो कर्मार्थनाशकः ।
अविश्वासश्च सर्वत्र मृत्युर्नापि विशिष्यते ॥ १२.८०.११ ॥
A confiança completa e absoluta destrói tanto os negócios quanto a riqueza; e a desconfiança em toda parte não é menos que a própria morte.
12.80.12
अकालमृत्युर्विश्वासोऽविश्वसन्हि विपद्यते ।
यस्मिन्करोति विश्वासमिच्छतस्तस्य जीवति ॥ १२.८०.१२ ॥
A confiança é como uma morte prematura, pois quem não confia perece. Aquele em quem se deposita confiança é quem sustenta a vida de quem deseja viver.
12.80.13
तस्माद्विश्वसितव्यं च शङ्कितव्यं च केषुचित् ।
एषा नीतिगतिस्तात लक्ष्मीश्चैषा सनातनी ॥ १२.८०.१३ ॥
Portanto, deve-se confiar em alguns e ser cauteloso com outros. Este, querido filho, é o caminho da política, e esta é a fortuna eterna.
12.80.14
यं मन्येत ममाभावादिममर्थागमः स्पृशेत् ।
नित्यं तस्माच्छङ्कितव्यममित्रं तं विदुर्बुधाः ॥ १२.८०.१४ ॥
Aquele de quem se pensa que obteria este ganho na minha ausência deve ser sempre visto com suspeita; os sábios o reconhecem como inimigo.
12.80.15
यस्य क्षेत्रादप्युदकं क्षेत्रमन्यस्य गच्छति ।
न तत्रानिच्छतस्तस्य भिद्येरन्सर्वसेतवः ॥ १२.८०.१५ ॥
Se a água do campo de alguém corre para o campo de outro, então, mesmo que ele não queira, todas as represas ali se romperão.
12.80.16
तथैवात्युदकाद्भीतस्तस्य भेदनमिच्छति ।
यमेवंलक्षणं विद्यात्तममित्रं विदुर्बुधाः ॥ १२.८०.१६ ॥
Igualmente, aquele que, temendo o excesso de água, deseja romper a represa dela — um homem com tais sinais deve ser conhecido; os sábios o reconhecem como inimigo.
12.80.17
यस्तु वृद्ध्या न तप्येत क्षये दीनतरो भवेत् ।
एतदुत्तममित्रस्य निमित्तमभिचक्षते ॥ १२.८०.१७ ॥
Mas aquele que não se aflige com o crescimento alheio e se torna ainda mais desdichado na perda — isto é declarado o sinal supremo de um inimigo.
12.80.18
यन्मन्येत ममाभावादस्याभावो भवेदिति ।
तस्मिन्कुर्वीत विश्वासं यथा पितरी वै तथा ॥ १२.८०.१८ ॥
Naquele de quem se pensa que, com a minha ausência, também a dele se seguiria — nele deve-se depositar a confiança, como se confia nos pais.
12.80.19
तं शक्त्या वर्तमानं च सर्वतः परिबृंहयेत् ।
नित्यं क्षताद्वारयति यो धर्मेष्वपि कर्मसु ॥ १२.८०.१९ ॥
Deve-se fortalecer em todos os sentidos aquele que age conforme sua capacidade, e quem sempre o afasta do dano, mesmo nos deveres e ações justas.
12.80.20
क्षताद्भीतं विजानीयादुत्तमं मित्रलक्षणम् ।
ये यस्य क्षयमिच्छन्ति ते तस्य रिपवः स्मृताः ॥ १२.८०.२० ॥
Deve-se reconhecer no que teme o dano o sinal de um excelente amigo; os que desejam a ruína de alguém são considerados seus inimigos.
12.80.21
व्यसनान्नित्यभीतो यः समृद्ध्या यो न दुष्यति ।
यत्स्यादेवंविधं मित्रं तदात्मसममुच्यते ॥ १२.८०.२१ ॥
O amigo que sempre teme a desgraça e não se corrompe com a prosperidade, a esse se diz igual a si mesmo.
12.80.22
रूपवर्णस्वरोपेतस्तितिक्षुरनसूयकः ।
कुलीनः शीलसंपन्नः स ते स्यात्प्रत्यनन्तरः ॥ १२.८०.२२ ॥
Dotado de beleza, cor e voz, paciente, livre de inveja, de nobre linhagem e de boa conduta — seja ele teu igual mais próximo.
12.80.23
मेधावी स्मृतिमान्दक्षः प्रकृत्या चानृशंस्यवान् ।
यो मानितोऽमानितो वा न सन्तुष्येत्कथंचन ॥ १२.८०.२३ ॥
O inteligente, de boa memória, hábil e de natureza benévola — que, honrado ou desonrado, de forma alguma se satisfaz com isso.
12.80.24
ऋत्विग्वा यदि वाऽऽचार्यः सखा वाऽत्यंतसत्कृतः ।
गृहे वसेदमात्यस्ते स स्यात्परमपूजितः ॥ १२.८०.२४ ॥
Se um sacerdote, um mestre ou um amigo muito honrado habitar em tua casa, ou for teu ministro, que seja sumamente venerado.
12.80.25
संविद्याः परमं मित्रं प्रकृतिं चार्थधर्मयोः ।
विश्वासस्ते भवेत्तत्र यथा पितरि वै तथा ॥ १२.८०.२५ ॥
Quem compartilha suas deliberações é o amigo supremo, que conhece a natureza de artha e dharma. Que a sua confiança nele seja a mesma que tem no pai.
12.80.26
नैव द्वौ न त्रयः कार्या न मृष्येरन्परस्परम् ।
एकार्थे हेतुभूतानां भेदो भवति सर्वदा ॥ १२.८०.२६ ॥
Não se deve tomar dois ou três como conselheiros, nem que suportem uns aos outros. Mesmo entre os unidos por um único fim, sempre surge a divisão.
12.80.27
कीर्तिप्रधानो यस्त स्याद्यश्च स्यात्समये स्थितः ।
समर्थान्यश्च न द्वेष्टि नानर्थान्कुरुते च यः ॥ १२.८०.२७ ॥
Aquele que valoriza sobretudo a fama, que se mantém firme no momento oportuno, que não odeia os capazes e não causa dano, esse (deve ser conselheiro).
12.80.28
यो न कामाद्भयाल्लोभात्क्रोधाद्वा धर्ममुत्सृजेत् ।
दक्षः पर्याप्तवचनः स ते स्यात्प्रत्यनन्तरः ॥ १२.८०.२८ ॥
Quem não abandona o dharma por desejo, medo, cobiça ou ira, hábil e de fala suficiente, que seja o teu mais próximo (conselheiro).
12.80.29
कुलीनः शीलसंपन्नस्तितिक्षुरविकत्थनः ।
शूरश्चार्यश्च विद्वांश्च प्रतिपत्तिविशारदः ॥ १२.८०.२९ ॥
De boa linhagem, dotado de bom caráter, paciente, sem vanglória, corajoso, nobre, erudito e perito em compreender e responder.
12.80.30
एते ह्यमात्याः कर्तव्याः सर्वकर्मस्ववस्थिताः ।
पूजिताः संबिभक्ताश्च सुसहायाः स्वनुष्ठिताः ॥ १२.८०.३० ॥
Estes são os que devem ser feitos ministros: estabelecidos em todas as tarefas, honrados, com sua parte das recompensas, bem apoiados e cumprindo bem seus deveres.
12.80.31
कृत्स्नप्रेते विनिक्षिप्ताः प्रतिरूपेषु कर्मसु ।
युक्ता महत्सु कार्येषु श्रेयांस्युत्पादयन्त्युत ॥ १२.८०.३१ ॥
Os que são colocados com plena autoridade em funções adequadas e engajados em grandes empreendimentos certamente produzem o bem.
12.80.32
एते कर्माणि कुर्वन्ति स्पर्धमाना मिथः सदा ।
अनुतिष्ठन्ति चैवार्थमाचक्षाणाः परस्परम् ॥ १२.८०.३२ ॥
Estes sempre realizam suas tarefas competindo entre si, e perseguem o objetivo depois de declará-lo uns aos outros.
12.80.33
ज्ञातिभ्यो बिभियाश्चैव मृत्योरिव यतस्तदा ।
उपराजेव राजर्धि ज्ञातिर्न सहते सदा ॥ १२.८०.३३ ॥
Deve-se temer os parentes como à morte, pois, ó rei sábio, um parente nunca suporta a ascensão de outro, como não se suporta um rei subordinado.
12.80.34
ऋजोर्मृदोर्वदान्यस्य ह्रीमतः सत्यवादिनः ।
नान्यो ज्ञातेर्महाबाहो विनाशमभिनन्दति ॥ १२.८०.३४ ॥
Ó de braços poderosos, ninguém senão um parente se alegra com a destruição de quem é reto, gentil, generoso, modesto e veraz.
12.80.35
अज्ञातयोऽप्यसुखदा ज्ञातयोऽपि सुखावहाः ।
अज्ञातिमन्तं पुरुषं परे चाभिभवन्त्युत ॥ १२.८०.३५ ॥
Os não parentes podem causar dor, e os parentes podem trazer alegria; outros dominam o homem que não tem parentes.
12.80.36
निकृतस्य नरैरन्यैर्ज्ञातिरेव परायणम् ।
नान्यो निकारं सहते ज्ञातिर्ज्ञातेः कदाचन ॥ १२.८०.३६ ॥
Para quem é lesado por outros homens, o parente é de fato o único refúgio; nenhum outro suporta a ofensa, e um parente nunca suporta a ofensa a um parente.
12.80.37
आत्मानमेव जानाति निकृतं बान्धवैपरि ।
तेषु सन्ति गुणाश्चैव नैर्गुण्यं चैव लक्ष्यते ॥ १२.८०.३७ ॥
Quem foi ofendido por seus parentes conhece bem a si mesmo. Neles há virtudes, e também se vê a ausência de virtude.
12.80.38
नाज्ञातिरनुगृह्णाति नाज्ञातिर्वृद्धिमश्नुते ।
उभयं ज्ञातिवर्गेषु दृश्यते साध्वसाधु च ॥ १२.८०.३८ ॥
Quem não é parente não concede favor, e quem não é parente não alcança prosperidade. Entre os grupos de parentes veem-se tanto o bem como o mal.
12.80.39
संमानयेत्पूजयेच्च वाचा नित्यं च कर्मणा ।
कुर्याच्च प्रियमेतेभ्यो नाप्रियं किंचिद चरेत् ॥ १२.८०.३९ ॥
Deve-se honrá-los e venerá-los, sempre, em palavras e em ações. Deve-se fazer o que lhes agrada e nada fazer que lhes desagrade.
12.80.40
विश्वस्तवदविश्वस्तस्तेषु वर्तेत सर्वदा ।
न हि दोषो गुणो वेति निरूप्यस्तेषु दृश्यते ॥ १२.८०.४० ॥
Para com eles, deve-se sempre agir ora como quem confia, ora como quem não confia. Deve-se determinar se há neles falta ou mérito, pois ambos são vistos neles.
12.80.41
अस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्याप्रमादिनः ।
अमित्राः संप्रसीदन्ति ततो मित्रं भवन्त्यपि ॥ १२.८०.४१ ॥
Para o homem vigilante que assim se conduz, até os inimigos se tornam benevolentes, e depois também se tornam amigos.
12.80.42
य एवं वर्तते नित्यं ज्ञातिसंबन्धिमण्डले ।
मित्रेष्वमित्रे मध्यस्थे चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.८०.४२ ॥
Quem sempre assim se conduz no círculo de parentes e aliados, com amigos, inimigos e neutros, permanece por muito tempo firme na fama.