摩诃婆罗多 · 章 12.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.83.1
सभासदः सहायाश्च सुहृदश्च विशांपते ।
परिच्छदास्तथाऽमात्याः कीदृशाः स्युः पितामह ॥ १२.८३.१ ॥
人民之主啊，议会成员、助手与友人，以及随从与大臣，应当是怎样的人呢，祖父？
12.83.2
ह्रीनिषेवास्तथा दान्ताः सत्यार्जवसमन्विताः ।
शक्ताः कथयितुं सम्यक्ते तव स्युः सभासदः ॥ १२.८३.२ ॥
知羞耻、能克制、具真实与正直、且善于恰当言谈者，这些人才应是您的议会成员。
12.83.3
अमात्याश्चातिशूराश्च ब्रह्मण्याश्च बहुश्रुताः ।
सुसंतृष्टाश्च कौन्तेय महोत्साहाश्च कर्मसु ॥ १२.८३.३ ॥
贡蒂之子啊，您的大臣应当极其勇敢、敬奉婆罗门、博学多识、十分知足，并在职事中充满巨大的热忱。
12.83.4
एतान्सहायाँल्लिप्सेथाः सर्वास्वापत्सु भारत ॥ १२.८३.४ ॥
婆罗多的后裔啊，在一切灾难之中，您应当力求得到这些助手。
12.83.5
कुलीनः पूजितो नित्यं न हि शक्तिं निगूहति ।
प्रसन्नमप्रसन्नं वा पीडितं हतमेव वा।
आवर्तयति भूयिष्ठं तदेव ह्यनुपालितम् ॥ १२.८३.५ ॥
出身高贵之人，若常受尊敬，便不会隐藏自己的才能；无论喜悦或不悦，困苦或甚至衰败，受到扶持之人总会加倍地报答同样的服务。
12.83.6
कुलीना देशजाः प्राज्ञा रूपवन्तो बहुश्रुताः ।
प्रगल्भाश्चानुरक्ताश्च ते तव स्युः परिच्छदाः ॥ १२.८३.६ ॥
出身高贵、本地出生、有智慧、仪表端正、博学、果敢而忠诚者，这些人才应是您的随从。
12.83.7
दौष्कुलेयाश्च लुब्धाश्च नृशंसा निरपत्रपाः ।
ते त्वां तात निषेवेयुर्यावदार्द्रकपाणयः ॥ १२.८३.७ ॥
出身卑贱、贪婪、残忍而无耻之人，孩子，只会在他们手上有利可图时侍奉你。
12.83.8
कुलीनाञ्शीलसंपन्नानिङ्गितज्ञाननिष्ठुरान् ।
देशकालविधानज्ञान्भर्तृकार्यहितैपिणः।
नित्यमर्थेषु सर्वेषु राजा कुर्वीत मन्त्रिणः ॥ १२.८३.८ ॥
国王在一切事务中，应当常设知其暗示、品行端正、坚定不移、懂得时地规矩、且为主上之事谋取利益的出身高贵者为大臣。
12.83.9
अर्थमानार्घसत्कारैर्भोगैरुच्चावचैः प्रियैः ।
यानर्थभाजो मन्येथास्तेते स्युः सुखभागिनः ॥ १२.८३.९ ॥
你以财富、荣誉、礼物、敬重以及大小可意的享乐来使其分享利益者，他们将成为分享幸福的人。
12.83.10
अभिन्नवृत्ता विद्वांसः सद्वॄत्ताश्चरितव्रताः ।
नत्वां नित्यार्थिनो जह्युरक्षुद्राः सत्यवादिनः ॥ १२.८३.१० ॥
行为坚定不移、博学、品行端正、持守誓愿、常求你之利益、不卑鄙而说真话的人，永远不会离弃你。
12.83.11
अनार्या ये न जानन्ति समयं मन्दचेतसः ।
तेभ्यः परिजुगुप्सेथा ये चापि समयच्युताः ॥ १२.८३.११ ॥
凡不懂既定规矩的卑劣愚钝之人，你应当远离他们；对那些背弃既定规矩的人，也当如此。
12.83.12
नैकमिच्छेद्गणं हित्वा स्याच्चेदन्यतरग्रहः ।
यस्त्वेको बहुभिः श्रेयान्कामं तेन गणं त्यजेत् ॥ १२.८३.१२ ॥
不可舍弃一个群体而只想依附一人；若真遇到这种情况，而一人胜过众人，则可为他而离开那个群体。
12.83.13
श्रेयसो लक्षणं चैतद्विक्रमो यस्य दृश्यते ।
कीर्तिप्रधानो यश्च स्यात्समये यश्च तिष्ठति ॥ १२.८३.१३ ॥
这便是卓越的标志：有勇气显现、以名声为首要、并在适当时候坚定不移的人。
12.83.14
समर्थान्पूजयेद्यश्च नास्पर्ध्यैः स्पर्धते च यः ।
न च कामाद्भयात्क्रोधाल्लोभाद्वा धर्ममुत्सृजेत् ॥ १२.८३.१४ ॥
敬重有能力者，不与不宜相争者争竞，也不因欲望、恐惧、愤怒或贪婪而舍弃法。
12.83.15
अमानी अत्यवाक्शक्तो जितात्मा मानसंयुतः ।
स ते मन्त्रसहायः स्यात्सर्वावस्थापरीक्षितः ॥ १२.८३.१५ ॥
愿他成为你的谋议助手：无傲慢，善于言辞，自制且有德望，并经历各种境况的考验。
12.83.16
कुलीनः कुलसंपन्नस्तितिक्षुर्दश आत्मवान् ।
शूरः कृतज्ञः सत्यश्च श्रेयसः पार्थ लक्षणम् ॥ १२.८३.१६ ॥
出身良好、家世高贵、忍耐、自制、勇敢、感恩且诚实——阿周那，这便是卓越的标志。
12.83.17
तस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्य विजानतः ।
अमित्राः संप्रसीदन्ति तथा मित्रीभवन्त्यपि ॥ १२.८३.१७ ॥
对于如此行事而明智的人，敌人也会平息，并转为朋友。
12.83.18
अत ऊर्ध्वममात्यानां परीक्षेत गुणागुणम् ।
संयतात्मा कृतप्रज्ञो भूतिकामश्च भूमिपः ॥ १२.८३.१८ ॥
此后，自制、智慧成熟且渴望繁荣的君主，应当考察大臣们的优点与缺点。
12.83.19
संबन्धिपुरुषैराप्तैरभिजातैः स्वदेशजैः ।
अहार्यैरव्यभीचारैः सर्वशः सुपरीक्षितैः ॥ १२.८३.१९ ॥
由亲属、可靠之人、出身高贵、生于本国、不可收买、不会背叛、并经过各方面充分考验的人来担任。
12.83.20
यौनाः श्रौतास्तथा मौलास्तथैवाप्यनहंकृताः ।
कर्तव्या भूतिकामेन पुरुषेण बुभूपता ॥ १२.८३.२० ॥
出身于 Yavana 族、精通吠陀、世代为仆、不骄傲的人，应当由渴望繁荣并想要称王的人来任用。
12.83.21
एषां वैनयिकी बुद्धिः प्रकृतिश्चैव शोभना ।
तेजो धैर्यं क्षमा शौचमनुरागः स्थितिर्धृतिः ॥ १२.८३.२१ ॥
他们的智慧受过训导，本性也优良；他们具备威仪、坚毅、宽容、纯洁、忠诚、稳重与恒定。
12.83.22
परीक्ष्य च गुणान्नित्यं प्रौढभावान्धुरंधरान् ।
पञ्चोपधाव्यतीतांश्च कुर्याद्राजाऽर्थकारिणः ॥ १२.८३.२२ ॥
国王应当常常考察他们的品德，选用性格成熟、能担大任、已通过五种诡计考验、善于办事的人作为大臣。
12.83.23
पर्याप्तवचनान्वीरान्प्रतिपत्तिविशारदान् ।
कुलीनान्सत्वसंपन्नानिङ्गितज्ञाननिष्ठुरान् ॥ १२.८३.२३ ॥
能言善辩、英勇、善于应对、出身高贵、有气节、能察言观色而不苛刻的人。
12.83.24
देशकालविधानज्ञान्भर्तृकार्यहितैषिणः ।
नित्यमर्थेषु सर्वेषु राजन्कुर्वीत मन्त्रिणः ॥ १२.८३.२४ ॥
大王啊，在一切事务中，应当常常任用那些通晓地利与时宜、一心谋求主上事业与利益的人作为谋臣。
12.83.25
हीनतेजोभिसंसृष्टो नैव जातु व्यवस्यति ।
अवश्यं जनयत्येव सर्वकर्मसु संशयम् ॥ १२.८३.२५ ॥
与缺乏光辉之人相交者，从不能决断；他必然在一切事务中引起疑惑。
12.83.26
एवमल्पश्रुतो मन्त्री कल्याणाभिजनोऽप्युत ।
धर्मार्थकामसंयुक्तो नालं मन्त्रं परीक्षितुम् ॥ १२.८३.२६ ॥
同样，学识浅薄的大臣，即便出身高贵，并具足法、利、欲，也不能够审察谋略。
12.83.27
तथैवानभिजातोऽपि काममस्तु बहुश्रुतः ।
अनायक इवाचक्षुर्मुह्यत्यूह्येषु कर्मसु ॥ १२.८३.२७ ॥
同样，出身卑微之人，即便博学多闻，在需要深思熟虑的事务中也会迷惑，如同无人引导的盲人。
12.83.28
यो वाऽप्यस्थिरसंकल्पो बुद्धिमानागतागमः ।
उपायज्ञोऽपि नालं स कर्म प्रापयितुं चिरम् ॥ १२.८३.२८ ॥
若其决心不定，纵然聪明、能知来事、善晓方便，也不能长久地将事业完成。
12.83.29
केवलात्पुनरादानात्कर्मणो नोपपद्यते ।
परामर्शो विशेषणामश्रुतस्येह दुर्मतेः ॥ १२.८३.२९ ॥
仅仅反复去做，事业是不能成就的；在此，那不曾听闻细微区别的恶念之人的思量也无成效。
12.83.30
मन्त्रिण्यननुरक्ते तु विश्वासो नोपपद्यते ।
तस्मादननुरक्ताय नैव मन्त्रं प्रकाशयेत् ॥ १२.८३.३० ॥
对不忠诚的大臣，信任无从产生；因此，绝不应向不忠诚之人透露谋略。
12.83.31
व्यथयेद्धि स राजानं मन्त्रिभिः सहितोऽनृजुः ।
मारुतोपहितच्छिद्रैः प्रविश्याग्निरिव द्रुमम् ॥ १२.८३.३१ ॥
与大臣们勾结的奸诈之人必定会折磨国王，就像火借着风造成的缝隙进入，焚烧树木一样。
12.83.32
संक्रुद्धश्चैकदा स्वामी स्थानाच्चैवापकर्षति ।
वाचा क्षिपति संरब्धः पुनः पश्चात्प्रसीदति ॥ १२.८३.३२ ॥
愤怒的主人有时甚至会把人从职位上撤下，以激烈的言辞斥骂他，之后又重新平息下来。
12.83.33
तानितान्यनुरक्तेन शक्यानि हि तितिक्षितुम् ।
मन्त्रिणां च भवेत्क्रोधो विस्फूर्जितमिवाशनेः ॥ १२.८३.३३ ॥
忠诚之人能够忍受这些；而大臣的愤怒也可能如雷霆炸响一般。
12.83.34
यस्तु संहरते तानि भर्तुः प्रियचिकीर्षया ।
समानसुखदुःखं तं पृच्छेदर्थेषु मानवम् ॥ १२.८३.३४ ॥
但在事务上应当询问那样的人：他为了讨主人欢心而平息这些怒气，在喜乐与悲伤中都同样平静。
12.83.35
अनृजुस्त्वनुरक्तोऽपि संपन्नश्चेतरैर्गुणैः ।
राज्ञः प्रज्ञानयुक्तोऽपि न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३५ ॥
奸诈之人，即使忠于国王、具备其他美德并有智慧，仍不配听闻国王的机密谋议。
12.83.36
योऽमित्रैः सह संबद्धो न परान्बहुमन्यते ।
असुहृत्तादृशो ज्ञेयो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३६ ॥
与敌人相勾结、不尊重他人的人，应当被视为这样的非友人；他不配听闻机密谋议。
12.83.37
अविद्वानशुचिः स्तब्धः शत्रुसेवी विकत्थनः ।
असुहृत्क्रोधनो लुब्धो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३७ ॥
无知、不净、傲慢、侍奉敌人、夸夸其谈、非朋友、易怒而贪婪的人，不配听闻谋议。
12.83.38
आगन्तुश्चानुरक्तोऽपि काममस्तु बहुश्रुतः ।
सत्कृतः संविभक्तो वा न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३८ ॥
新来者，即便忠诚、博学、受过礼遇或分得过财物，也不配听闻谋议。
12.83.39
विधर्मतो विप्रकृतः पिता यस्याभवत्पुरा ।
सत्कृतः स्थापितः सोऽपि न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३९ ॥
其父昔日曾因不义而受辱，后又受礼遇并重新被立，此人亦不配听闻谋议。
12.83.40
यः स्वल्पेनापि कार्येण सुहृदाक्षारितो भवेत् ।
पुनरन्यैर्गुणैर्युक्तो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४० ॥
即便只是为了些许小事被朋友召来，并且具备其他品德的人，也不配听闻谋议。
12.83.41
कृतप्रज्ञश्च मेधावी बुधो जानपदः शुचिः ।
सर्वकर्मसु यः शुद्धः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४१ ॥
具备历练智慧、聪慧、有见识、为本土之人、清净、并在一切行为中正直者，才配听闻谋议。
12.83.42
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः प्रकृतिज्ञः परात्मनोः ।
सुहृदात्मसमो राज्ञः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४२ ॥
具备知识与见识、通晓事理、了解他人与自身之性情，为君王之友且与之相当者，才配听闻谋议。
12.83.43
सत्यवाक्शीलसंपन्नो गन्भीरः सत्रपो मृदुः ।
पितृपैतामहो यः स्यात्स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४३ ॥
诚实守信、品行端正、深沉稳重、知羞耻、温和，且出自父祖世传之家者，方配听闻谋议。
12.83.44
संतुष्टः संमतः सद्भिः शौटीरो द्वेष्यपापकः ।
मन्त्रवित्कालविच्छूरः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४४ ॥
知足、为善人所尊、不骄傲亦不可憎、无罪过，通晓谋略与时机，且勇敢者，方配听闻谋议。
12.83.45
सर्वलोकमिमं शक्तः सान्त्वेन कुरुते वशम् ।
तस्मै मन्त्रः प्रयोक्तव्यो दण्डमाधित्सता नृप ॥ १२.८३.४५ ॥
能以安抚使这整个世界归服者，应当向他献上谋议；国王啊，欲施惩罚者亦当如此。
12.83.46
पौरजानपदा यस्मिन्विश्वासं धर्मतो गताः ।
योद्धा नयविपश्चिच्च स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४६ ॥
城乡百姓依于正法而信赖之者，善战且精通政略者，方配听闻谋议。
12.83.47
तस्मात्सर्वैर्गुणैरेतैरुपपन्नाः सुपूजिताः ।
मन्त्रिणः प्रकृतिज्ञाः स्युख्यवरा महदीप्सवः ॥ १२.८३.४७ ॥
故大臣须具备上述诸德，备受尊崇，通晓国家各要素，居于首位而卓越，志在宏大事业。
12.83.48
स्वासु प्रकृतिषु च्छिद्रं लक्षयेरन्परस्य च ।
मन्त्रिणां मन्त्रमूलं हि राज्ञो राष्ट्रं विवर्धते ॥ १२.८३.४८ ॥
应察觉自国与敌国诸要素中的破绽；因国王之国，乃从大臣谋议之根而兴盛。
12.83.49
नास्य च्छिद्रं परः पश्येच्छिद्रेषु परमन्वियात् ।
गूहेत्कूर्म इवाङगानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १२.८३.४९ ॥
敌人不应看见他的弱点，而应在对方的弱点中追逐。如同乌龟藏起四肢，应当守护自己的缺口。
12.83.50
मन्त्रग्राहा हि राजस्य मन्त्रिणो ये मनीषिणः ।
मन्त्रसंहननो राजा मन्त्राङ्गानीतरे जन्गः ॥ १२.८३.५० ॥
接受国王谋略的是有智慧的大臣。国王是谋略坚固的堡垒；其他人是谋略的肢体，如同大腿。
12.83.51
राज्यं प्रणिधिमूलं हि मन्त्रसारं प्रचक्षते ।
स्वामिनं त्वनुवर्न्तते वृत्त्यर्थमिह मन्त्रिणः ॥ १२.८३.५१ ॥
人们说，国家根基在于间谍，这正是谋略的精髓。此处，大臣们为了生计而追随其主。
12.83.52
संविनीयमदक्रोधौ मानमीर्ष्यां च निर्वृताः ।
नित्यं पञ्चोपधातीतैर्मन्त्रयेत्सह मन्त्रिभिः ॥ १२.८३.५२ ॥
克制放纵、愤怒、骄傲与嫉妒，并始终超越五种考验，应与大臣们商议。
12.83.53
तेषां त्रयाणां त्रिविधं विमर्शं ।
विबुध्य चित्तं विनिवेश्य तत्र।
स्वनिश्चयं तं परनिश्चयं च ।
निदर्शयेदुत्तरमन्त्रकाले ॥ १२.८३.५३ ॥
了解这三者的三重考量，并将心思专注于此，在最后商议之时，应当显明自己的决断与敌人的决断。
12.83.54
धर्मार्थकामज्ञमुपेत्य पृच्छे ।
द्युक्तो गुरुं ब्राह्मणमुत्तरार्थम्।
निष्ठा कृता तेन यदा सहः स्या ।
त्तं मन्त्रमार्गं प्रणयेदसक्तः ॥ १२.८३.५४ ॥
应当走近通晓法、利、欲的人，询问师长与婆罗门。为结果而努力，待他决断且有能力时，应当无执着地推行那条谋略之道。
12.83.55
एवं सदा मन्त्रयितत्र्यमाहु ।
र्ये मन्त्रतत्त्वार्थविनिश्चयज्ञाः।
तस्मात्तमेवं प्रणयेत्सदैव ।
मन्त्रं प्रजासंग्रहणे समर्थम् ॥ १२.८३.५५ ॥
如此应常常商议，知晓谋略真义与确定之理者如是说。故能使民众团结的谋议，应当常常如此进行。
12.83.56
न वामनाः कुब्जकृशा न खञ्जा ।
नान्धा जडाः स्त्री च नपुंसकाश्च।
न चात्र तिर्यक्च पुरो न पश्चा ।
न्नोर्ध्वं न चाधः प्रपरेत्कथंचित् ॥ १२.८३.५६ ॥
侏儒、驼背、羸弱者、跛者、盲人、愚钝者、女子与阉人，任何人都不得以任何方式进入；此处也不得有人横立、在前、在后、在上或在下。
12.83.57
आरुह्य वा वेश्म तथैव शून्यं ।
स्थलं प्रकाशं कुशकाशहीनम्।
वागङ्गदोषान्परिहृत्य सर्वा ।
न्संमन्त्रयेत्कार्यमहीनकालम् ॥ १२.८३.५७ ॥
登上屋顶，或同样到空旷开阔、无茅草与芦苇的地方，避免言语与肢体动作的一切过失，于恰当时机商议事务。