Mahābhārata · Adhyāya 12.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.83.1
सभासदः सहायाश्च सुहृदश्च विशांपते ।
परिच्छदास्तथाऽमात्याः कीदृशाः स्युः पितामह ॥ १२.८३.१ ॥
Senhor dos povos, como devem ser os membros da assembleia, os auxiliares e amigos, e igualmente o séquito e os ministros, avô?
12.83.2
ह्रीनिषेवास्तथा दान्ताः सत्यार्जवसमन्विताः ।
शक्ताः कथयितुं सम्यक्ते तव स्युः सभासदः ॥ १२.८३.२ ॥
Os modestos, dominados em si mesmos, dotados de verdade e retidão, e capazes de falar com propriedade: esses devem ser os membros da vossa assembleia.
12.83.3
अमात्याश्चातिशूराश्च ब्रह्मण्याश्च बहुश्रुताः ।
सुसंतृष्टाश्च कौन्तेय महोत्साहाश्च कर्मसु ॥ १२.८३.३ ॥
Filho de Kuntī, que teus ministros sejam muito valentes, devotos dos brâmanes, muito instruídos, bem satisfeitos e cheios de grande zelo em suas tarefas.
12.83.4
एतान्सहायाँल्लिप्सेथाः सर्वास्वापत्सु भारत ॥ १२.८३.४ ॥
Descendente de Bharata, em todas as calamidades deves procurar obter exatamente estes auxiliares.
12.83.5
कुलीनः पूजितो नित्यं न हि शक्तिं निगूहति ।
प्रसन्नमप्रसन्नं वा पीडितं हतमेव वा।
आवर्तयति भूयिष्ठं तदेव ह्यनुपालितम् ॥ १२.८३.५ ॥
O homem de nobre nascimento, sempre honrado, não oculta a sua capacidade. Esteja satisfeito ou descontente, aflito ou mesmo arruinado, devolve abundantemente o mesmo serviço quando foi bem tratado.
12.83.6
कुलीना देशजाः प्राज्ञा रूपवन्तो बहुश्रुताः ।
प्रगल्भाश्चानुरक्ताश्च ते तव स्युः परिच्छदाः ॥ १२.८३.६ ॥
Os de nobre nascimento, naturais da terra, sábios, belos, muito instruídos, ousados e leais: esses devem ser o teu séquito.
12.83.7
दौष्कुलेयाश्च लुब्धाश्च नृशंसा निरपत्रपाः ।
ते त्वां तात निषेवेयुर्यावदार्द्रकपाणयः ॥ १२.८३.७ ॥
Homens de baixa linhagem, gananciosos, cruéis e desavergonhados, meu filho, só te servirão enquanto tiverem as mãos úmidas.
12.83.8
कुलीनाञ्शीलसंपन्नानिङ्गितज्ञाननिष्ठुरान् ।
देशकालविधानज्ञान्भर्तृकार्यहितैपिणः।
नित्यमर्थेषु सर्वेषु राजा कुर्वीत मन्त्रिणः ॥ १२.८३.८ ॥
Em todos os assuntos, o rei deve sempre nomear ministros de nobre linhagem, de bom caráter, que entendam os sinais, sejam firmes, conheçam as regras do lugar e do tempo e busquem o bem dos negócios de seu senhor.
12.83.9
अर्थमानार्घसत्कारैर्भोगैरुच्चावचैः प्रियैः ।
यानर्थभाजो मन्येथास्तेते स्युः सुखभागिनः ॥ १२.८३.९ ॥
Aqueles a quem considerares partícipes do proveito, com riquezas, honra, oferendas, respeito e prazeres grandes e pequenos que agradem, esses serão partícipes da felicidade.
12.83.10
अभिन्नवृत्ता विद्वांसः सद्वॄत्ताश्चरितव्रताः ।
नत्वां नित्यार्थिनो जह्युरक्षुद्राः सत्यवादिनः ॥ १२.८३.१० ॥
Aqueles de conduta inabalável, sábios, de bom comportamento, fiéis aos seus votos, sempre buscando o teu bem, não mesquinhos e verazes, jamais te abandonarão.
12.83.11
अनार्या ये न जानन्ति समयं मन्दचेतसः ।
तेभ्यः परिजुगुप्सेथा ये चापि समयच्युताः ॥ १२.८३.११ ॥
Aos homens ignóbeis e de mente tardia que não conhecem o código acordado deves evitar, e também aos que caíram do código acordado.
12.83.12
नैकमिच्छेद्गणं हित्वा स्याच्चेदन्यतरग्रहः ।
यस्त्वेको बहुभिः श्रेयान्कामं तेन गणं त्यजेत् ॥ १२.८३.१२ ॥
Não se deve desejar abandonar um grupo e tomar o partido de um só; se isso acontecer, e um só for melhor que muitos, por ele pode-se abandonar o grupo.
12.83.13
श्रेयसो लक्षणं चैतद्विक्रमो यस्य दृश्यते ।
कीर्तिप्रधानो यश्च स्यात्समये यश्च तिष्ठति ॥ १२.८३.१३ ॥
Este é o sinal da excelência: aquele em quem se vê o valor, para quem a fama é primeira e que permanece firme no momento certo.
12.83.14
समर्थान्पूजयेद्यश्च नास्पर्ध्यैः स्पर्धते च यः ।
न च कामाद्भयात्क्रोधाल्लोभाद्वा धर्ममुत्सृजेत् ॥ १२.८३.१४ ॥
Quem honra os capazes, não compete com quem não deve ser rival, e não abandona o dharma por desejo, medo, ira ou cobiça.
12.83.15
अमानी अत्यवाक्शक्तो जितात्मा मानसंयुतः ।
स ते मन्त्रसहायः स्यात्सर्वावस्थापरीक्षितः ॥ १२.८३.१५ ॥
Que ele seja teu auxiliar no conselho: livre de orgulho, muito hábil na fala, senhor de si e dotado de honra, provado em toda circunstância.
12.83.16
कुलीनः कुलसंपन्नस्तितिक्षुर्दश आत्मवान् ।
शूरः कृतज्ञः सत्यश्च श्रेयसः पार्थ लक्षणम् ॥ १२.८३.१६ ॥
De boa linhagem e nobre família, paciente, senhor de si, valente, agradecido e veraz: este, filho de Pṛthā, é o sinal da excelência.
12.83.17
तस्यैवं वर्तमानस्य पुरुषस्य विजानतः ।
अमित्राः संप्रसीदन्ति तथा मित्रीभवन्त्यपि ॥ १२.८३.१७ ॥
Para o homem que assim age e compreende, até os inimigos se apaziguam e se tornam amigos.
12.83.18
अत ऊर्ध्वममात्यानां परीक्षेत गुणागुणम् ।
संयतात्मा कृतप्रज्ञो भूतिकामश्च भूमिपः ॥ १२.८३.१८ ॥
Depois disso, o rei, senhor de si, de sabedoria consumada e desejoso de prosperidade, deve examinar as qualidades e os defeitos de seus ministros.
12.83.19
संबन्धिपुरुषैराप्तैरभिजातैः स्वदेशजैः ।
अहार्यैरव्यभीचारैः सर्वशः सुपरीक्षितैः ॥ १२.८३.१९ ॥
Por parentes, homens de confiança, de nobre linhagem, nascidos em sua própria terra, incorruptíveis, não desleais e bem testados em todos os aspectos.
12.83.20
यौनाः श्रौतास्तथा मौलास्तथैवाप्यनहंकृताः ।
कर्तव्या भूतिकामेन पुरुषेण बुभूपता ॥ १२.८३.२० ॥
Homens de linhagem yavana, versados no Veda, igualmente servidores hereditários e livres de orgulho: estes devem ser escolhidos por quem deseja prosperidade e quer tornar-se rei.
12.83.21
एषां वैनयिकी बुद्धिः प्रकृतिश्चैव शोभना ।
तेजो धैर्यं क्षमा शौचमनुरागः स्थितिर्धृतिः ॥ १२.८३.२१ ॥
Sua inteligência é disciplinada e sua natureza é excelente; possuem brilho, firmeza, paciência, pureza, lealdade, solidez e constância.
12.83.22
परीक्ष्य च गुणान्नित्यं प्रौढभावान्धुरंधरान् ।
पञ्चोपधाव्यतीतांश्च कुर्याद्राजाऽर्थकारिणः ॥ १२.८३.२२ ॥
Tendo sempre testado suas qualidades, o rei deve nomear como ministros homens de temperamento maduro, capazes de carregar fardos, livres das cinco provas de engano e eficazes na condução dos assuntos.
12.83.23
पर्याप्तवचनान्वीरान्प्रतिपत्तिविशारदान् ।
कुलीनान्सत्वसंपन्नानिङ्गितज्ञाननिष्ठुरान् ॥ १२.८३.२३ ॥
Homens eloquentes e capazes de falar, heroicos, hábeis no trato, de nobre família, dotados de coragem, que compreendem os sinais e não são severos.
12.83.24
देशकालविधानज्ञान्भर्तृकार्यहितैषिणः ।
नित्यमर्थेषु सर्वेषु राजन्कुर्वीत मन्त्रिणः ॥ १२.८३.२४ ॥
Ó rei, deve-se sempre nomear como conselheiros, em todos os assuntos, aqueles que conhecem as regras de lugar e tempo e buscam o bem dos negócios de seu senhor.
12.83.25
हीनतेजोभिसंसृष्टो नैव जातु व्यवस्यति ।
अवश्यं जनयत्येव सर्वकर्मसु संशयम् ॥ १२.८३.२५ ॥
Quem se associa a pessoas de brilho diminuído nunca chega a uma resolução firme; certamente gera dúvida em todas as ações.
12.83.26
एवमल्पश्रुतो मन्त्री कल्याणाभिजनोऽप्युत ।
धर्मार्थकामसंयुक्तो नालं मन्त्रं परीक्षितुम् ॥ १२.८३.२६ ॥
Igualmente, um ministro pouco instruído, mesmo de nobre linhagem e dotado de dharma, riqueza e prazer, não é capaz de examinar um conselho.
12.83.27
तथैवानभिजातोऽपि काममस्तु बहुश्रुतः ।
अनायक इवाचक्षुर्मुह्यत्यूह्येषु कर्मसु ॥ १२.८३.२७ ॥
Igualmente, um homem de baixa origem, mesmo muito erudito, perde-se em assuntos que requerem deliberação, cego como quem não tem guia.
12.83.28
यो वाऽप्यस्थिरसंकल्पो बुद्धिमानागतागमः ।
उपायज्ञोऽपि नालं स कर्म प्रापयितुं चिरम् ॥ १२.८३.२८ ॥
Quem tem uma resolução instável, mesmo sendo inteligente, perceptivo do que vem e conhecedor dos meios, não é capaz de levar um assunto a termo por muito tempo.
12.83.29
केवलात्पुनरादानात्कर्मणो नोपपद्यते ।
परामर्शो विशेषणामश्रुतस्येह दुर्मतेः ॥ १२.८३.२९ ॥
Uma ação não se realiza apenas por retomá-la repetidamente; e aqui a reflexão de um homem de mente má que não aprendeu as distinções não tem êxito.
12.83.30
मन्त्रिण्यननुरक्ते तु विश्वासो नोपपद्यते ।
तस्मादननुरक्ताय नैव मन्त्रं प्रकाशयेत् ॥ १२.८३.३० ॥
A confiança não surge num ministro que não é devotado; por isso, nunca se deve revelar o conselho a quem não é devotado.
12.83.31
व्यथयेद्धि स राजानं मन्त्रिभिः सहितोऽनृजुः ।
मारुतोपहितच्छिद्रैः प्रविश्याग्निरिव द्रुमम् ॥ १२.८३.३१ ॥
Unido aos ministros, o homem tortuoso certamente afligirá o rei, como o fogo que, entrando pelas aberturas feitas pelo vento, queima uma árvore.
12.83.32
संक्रुद्धश्चैकदा स्वामी स्थानाच्चैवापकर्षति ।
वाचा क्षिपति संरब्धः पुनः पश्चात्प्रसीदति ॥ १२.८३.३२ ॥
Um senhor irado às vezes chega a destituir alguém de seu posto, insulta-o com palavras inflamadas e depois volta a apaziguar-se.
12.83.33
तानितान्यनुरक्तेन शक्यानि हि तितिक्षितुम् ।
मन्त्रिणां च भवेत्क्रोधो विस्फूर्जितमिवाशनेः ॥ १२.८३.३३ ॥
Um homem leal pode suportar tudo isso; e a ira dos ministros pode ser como o estrondo de um trovão.
12.83.34
यस्तु संहरते तानि भर्तुः प्रियचिकीर्षया ।
समानसुखदुःखं तं पृच्छेदर्थेषु मानवम् ॥ १२.८३.३४ ॥
Mas, nos assuntos, deve-se consultar aquele homem que, desejando agradar ao seu senhor, acalma esses arroubos e permanece igual na alegria e na dor.
12.83.35
अनृजुस्त्वनुरक्तोऽपि संपन्नश्चेतरैर्गुणैः ।
राज्ञः प्रज्ञानयुक्तोऽपि न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३५ ॥
Um homem tortuoso, embora devotado ao rei e dotado de outras virtudes e de sabedoria, ainda assim não merece ouvir o conselho secreto do rei.
12.83.36
योऽमित्रैः सह संबद्धो न परान्बहुमन्यते ।
असुहृत्तादृशो ज्ञेयो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३६ ॥
Quem está ligado aos inimigos e não estima os outros deve ser reconhecido como não sendo amigo de tal tipo; não merece ouvir o conselho.
12.83.37
अविद्वानशुचिः स्तब्धः शत्रुसेवी विकत्थनः ।
असुहृत्क्रोधनो लुब्धो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३७ ॥
O ignorante, impuro, arrogante, que serve aos inimigos, se vangloria, não é amigo, é colérico e ganancioso, não é digno de ouvir conselho.
12.83.38
आगन्तुश्चानुरक्तोऽपि काममस्तु बहुश्रुतः ।
सत्कृतः संविभक्तो वा न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३८ ॥
Um recém-chegado, mesmo que leal, muito instruído, honrado ou com uma parte, não é digno de ouvir conselho.
12.83.39
विधर्मतो विप्रकृतः पिता यस्याभवत्पुरा ।
सत्कृतः स्थापितः सोऽपि न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.३९ ॥
Aquele cujo pai foi outrora injuriado por meios injustos e depois honrado e restabelecido, também não é digno de ouvir conselho.
12.83.40
यः स्वल्पेनापि कार्येण सुहृदाक्षारितो भवेत् ।
पुनरन्यैर्गुणैर्युक्तो न मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४० ॥
Aquele a quem um amigo chamou mesmo para uma pequena tarefa, e que possui outras qualidades, também não é digno de ouvir conselho.
12.83.41
कृतप्रज्ञश्च मेधावी बुधो जानपदः शुचिः ।
सर्वकर्मसु यः शुद्धः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४१ ॥
Aquele de sabedoria treinada, inteligente, sábio, natural da terra, puro e íntegro em todas as ações, é digno de ouvir conselho.
12.83.42
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः प्रकृतिज्ञः परात्मनोः ।
सुहृदात्मसमो राज्ञः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४२ ॥
Aquele dotado de conhecimento e discernimento, que conhece a natureza das coisas, compreende a outros e a si mesmo, e é amigo do rei e seu igual, é digno de ouvir conselho.
12.83.43
सत्यवाक्शीलसंपन्नो गन्भीरः सत्रपो मृदुः ।
पितृपैतामहो यः स्यात्स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४३ ॥
Aquele que é veraz, dotado de bom caráter, profundo, modesto, gentil e de linhagem herdada de pais e avós, esse é digno de ouvir o conselho.
12.83.44
संतुष्टः संमतः सद्भिः शौटीरो द्वेष्यपापकः ।
मन्त्रवित्कालविच्छूरः स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४४ ॥
Aquele que está satisfeito, honrado pelos bons, não é arrogante, odioso ou perverso, conhece o conselho e o tempo, e é bravo, esse é digno de ouvir o conselho.
12.83.45
सर्वलोकमिमं शक्तः सान्त्वेन कुरुते वशम् ।
तस्मै मन्त्रः प्रयोक्तव्यो दण्डमाधित्सता नृप ॥ १२.८३.४५ ॥
A quem é capaz de submeter todo este mundo pela conciliação deve-se dar o conselho; e, ó rei, igualmente àquele que deseja infligir castigo.
12.83.46
पौरजानपदा यस्मिन्विश्वासं धर्मतो गताः ।
योद्धा नयविपश्चिच्च स मन्त्रं श्रोतुमर्हति ॥ १२.८३.४६ ॥
Aquele em quem os habitantes da cidade e do campo depositaram sua confiança segundo o dharma, que é guerreiro e hábil na política, esse é digno de ouvir o conselho.
12.83.47
तस्मात्सर्वैर्गुणैरेतैरुपपन्नाः सुपूजिताः ।
मन्त्रिणः प्रकृतिज्ञाः स्युख्यवरा महदीप्सवः ॥ १२.८३.४७ ॥
Portanto, os ministros devem ser dotados de todas estas qualidades, bem honrados, conhecedores dos elementos do Estado, eminentes e excelentes, desejosos de grandes feitos.
12.83.48
स्वासु प्रकृतिषु च्छिद्रं लक्षयेरन्परस्य च ।
मन्त्रिणां मन्त्रमूलं हि राज्ञो राष्ट्रं विवर्धते ॥ १२.८३.४८ ॥
Deve-se observar as fraquezas tanto nos próprios elementos do Estado quanto nos do inimigo; pois o reino do rei prospera a partir da raiz do conselho de seus ministros.
12.83.49
नास्य च्छिद्रं परः पश्येच्छिद्रेषु परमन्वियात् ।
गूहेत्कूर्म इवाङगानि रक्षेद्विवरमात्मनः ॥ १२.८३.४९ ॥
O inimigo não deve ver sua fraqueza, mas deve perseguir o inimigo em seus pontos fracos. Como a tartaruga oculta seus membros, deve proteger sua própria brecha.
12.83.50
मन्त्रग्राहा हि राजस्य मन्त्रिणो ये मनीषिणः ।
मन्त्रसंहननो राजा मन्त्राङ्गानीतरे जन्गः ॥ १२.८३.५० ॥
Os receptores do conselho do rei são os ministros sábios. O rei é a fortaleza firme do conselho; os outros são os membros do conselho, como as coxas.
12.83.51
राज्यं प्रणिधिमूलं हि मन्त्रसारं प्रचक्षते ।
स्वामिनं त्वनुवर्न्तते वृत्त्यर्थमिह मन्त्रिणः ॥ १२.८३.५१ ॥
Diz-se que o reino se assenta nos espiões, e essa é a essência do conselho. Aqui os ministros seguem seu senhor pelo seu sustento.
12.83.52
संविनीयमदक्रोधौ मानमीर्ष्यां च निर्वृताः ।
नित्यं पञ्चोपधातीतैर्मन्त्रयेत्सह मन्त्रिभिः ॥ १२.८३.५२ ॥
Tendo contido a embriaguez, a ira, o orgulho e a inveja, e permanecendo sempre além das cinco provas, deve deliberar junto com seus ministros.
12.83.53
तेषां त्रयाणां त्रिविधं विमर्शं ।
विबुध्य चित्तं विनिवेश्य तत्र।
स्वनिश्चयं तं परनिश्चयं च ।
निदर्शयेदुत्तरमन्त्रकाले ॥ १२.८३.५३ ॥
Tendo compreendido a deliberação tríplice daqueles três e fixado nela a mente, deve revelar, no momento do conselho final, sua própria resolução e a do inimigo.
12.83.54
धर्मार्थकामज्ञमुपेत्य पृच्छे ।
द्युक्तो गुरुं ब्राह्मणमुत्तरार्थम्।
निष्ठा कृता तेन यदा सहः स्या ।
त्तं मन्त्रमार्गं प्रणयेदसक्तः ॥ १२.८३.५४ ॥
Aproximando-se daqueles que conhecem o dharma, a riqueza e o prazer, deve consultar um mestre e um brâmane. Dedicado ao resultado, quando tiver tomado uma resolução e for capaz, deve conduzir sem apego aquele caminho de conselho.
12.83.55
एवं सदा मन्त्रयितत्र्यमाहु ।
र्ये मन्त्रतत्त्वार्थविनिश्चयज्ञाः।
तस्मात्तमेवं प्रणयेत्सदैव ।
मन्त्रं प्रजासंग्रहणे समर्थम् ॥ १२.८३.५५ ॥
Assim deve sempre ser deliberado, dizem os que conhecem a verdade e o sentido certo do conselho. Portanto, o conselho capaz de manter o povo unido deve sempre ser conduzido assim.
12.83.56
न वामनाः कुब्जकृशा न खञ्जा ।
नान्धा जडाः स्त्री च नपुंसकाश्च।
न चात्र तिर्यक्च पुरो न पश्चा ।
न्नोर्ध्वं न चाधः प्रपरेत्कथंचित् ॥ १२.८३.५६ ॥
Anões, corcundas, os esquálidos, coxos, cegos, os embotados, mulheres e eunucos não devem ser admitidos de forma alguma; nem ninguém deve estar aqui de través, na frente, atrás, acima ou abaixo.
12.83.57
आरुह्य वा वेश्म तथैव शून्यं ।
स्थलं प्रकाशं कुशकाशहीनम्।
वागङ्गदोषान्परिहृत्य सर्वा ।
न्संमन्त्रयेत्कार्यमहीनकालम् ॥ १२.८३.५७ ॥
Subindo ao terraço de uma casa, ou igualmente a um lugar vazio e aberto, livre de grama kuśa e kāśa, evitando todas as faltas de fala e de gestos do corpo, deve-se deliberar sobre o assunto no tempo oportuno.