مهابهاراتا · أدهيايا 12.84

12.84.1

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.८४.१ ॥

وهنا أيضًا يروون هذه القصة القديمة، حوار بريهاسباتي وشاكرا (إندرا)، يا يودهيشثيرا.

किंस्विदेकपढं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.२ ॥

يا برهمن، ما هي الخطوة الواحدة التي إذا سلكها الرجل على وجهها الصحيح صار مرجعًا لجميع الكائنات ونال شهرة عظيمة؟

सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.३ ॥

يا شاكرا، المصالحة — الكلام اللطيف واللين — هي تلك الخطوة الواحدة؛ فمن يسلكها على وجهها الصحيح يصير مرجعًا لجميع الكائنات وينال شهرة عظيمة.

एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ।
आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥ १२.८४.४ ॥

يا شاكرا، هذه هي الخطوة الواحدة التي تجلب السعادة لجميع العوالم؛ ومن يسلكها يكون دائمًا محبوبًا بين جميع الكائنات.

यो हि नाभाषते किंचित्सर्वदा भुकुटीमुखः ।
द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन् ॥ १२.८४.५ ॥

من يقف دائمًا مقطّب الوجه لا يتكلم بشيء يصير مكروهًا عند الكائنات، وكذلك من لا يسلك المصالحة هنا.

यस्तु सर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते ।
स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति ॥ १२.८४.६ ॥

أما من يتأمل كل شيء ثم يتكلم أولًا ويحادث بابتسامة، فإن عالَمه يغتبط.

दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् ।
न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम् ॥ १२.८४.७ ॥

فإن العطاء وحده، إذا أُعطي في كل مكان دون كلام يُطمئن، لا يُسرّ الكائنات، كالطعام بلا توابل.

आददन्नपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् ।
सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेव कुरुते वशे ॥ १२.८४.८ ॥

يا شكرا، إن من يتكلم بكلام عذب وهو يأخذ من الكائنات، يُخضع هذا العالم كله بالتلطف وحده.

तस्मात्सान्त्वं प्रयोक्तव्यं दण्डमाधित्सताऽपि हि ।
प्रीतिं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः ॥ १२.८४.९ ॥

لذلك ينبغي لمن يريد أن يعاقب أن يستعمل التلطف أيضا؛ فبذلك يولّد المحبة، ولا يخاف الناس منه.

सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च ।
सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते ॥ १२.८४.१० ॥

لا يُوجد شيء يعادل التلطف الحسن المُمارَس على وجهه الصحيح، اللطيف والعذب.

इत्युक्तः कृतवान्सर्वं यथा शक्रः पुरोधसा ।
तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर ॥ १२.८४.११ ॥

إذ قيل له هذا، فعل شكرا كل شيء كما أمره كاهنه؛ فكذلك أنت أيضا يا ابن كنتي، فاعمل بهذا على وجهه.