ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.84

12.84.1

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.८४.१ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ನಡುವಿನ ಸಂವಾದವನ್ನು, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.

किंस्विदेकपढं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.२ ॥

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಯಾವ ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು (ನಿಲುವನ್ನು) ಮನುಷ್ಯನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ?

सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.३ ॥

ಓ ಶಕ್ರ, ಸಾಂತ್ವನವೇ (ಮೃದು ಮಾತು ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯತೆ) ಆ ಒಂದು ಪದ; ಅದನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ।
आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥ १२.८४.४ ॥

ಓ ಶಕ್ರ, ಇದೇ ಆ ಒಂದು ಪದ; ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಸುಖ ನೀಡುವಂಥದು. ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

यो हि नाभाषते किंचित्सर्वदा भुकुटीमुखः ।
द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन् ॥ १२.८४.५ ॥

ಸದಾ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾತನಾಡದವನು ಭೂತಗಳಿಗೆ ದ್ವೇಷಾರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಆಚರಿಸದವನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

यस्तु सर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते ।
स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति ॥ १२.८४.६ ॥

ಆದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡುವವನು, ನಗುಮುಖದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವವನು — ಅವನ ಲೋಕ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.

दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् ।
न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम् ॥ १२.८४.७ ॥

ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತಿಲ್ಲದೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಊಟದಂತೆ.

आददन्नपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् ।
सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेव कुरुते वशे ॥ १२.८४.८ ॥

ಓ ಶಕ್ರನೇ, ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ ಮಧುರ ವಾಣಿಯನ್ನಾಡುವವನು, ಸಾಂತ್ವನದಿಂದಲೇ ಈ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

तस्मात्सान्त्वं प्रयोक्तव्यं दण्डमाधित्सताऽपि हि ।
प्रीतिं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः ॥ १२.८४.९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲು ಬಯಸುವವನೂ ಸಾಂತ್ವನವನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಜನರು ಅವನಿಗೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ.

सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च ।
सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते ॥ १२.८४.१० ॥

ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ, ಮೃದುವಾದ ಮತ್ತು ಮಧುರ ಸಾಂತ್ವನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು ಎಂದಿಗೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

इत्युक्तः कृतवान्सर्वं यथा शक्रः पुरोधसा ।
तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर ॥ १२.८४.११ ॥

ಪುರೋಹಿತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಶಕ್ರನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು; ಓ ಕೌಂತೇಯ, ನೀನೂ ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸು.