మహాభారతం · అధ్యాయం 12.84

12.84.1

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.८४.१ ॥

ఇక్కడ ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని కూడా చెబుతారు — బృహస్పతి మరియు శక్రుని (ఇంద్రుని) సంవాదాన్ని, ఓ యుధిష్ఠిరా.

किंस्विदेकपढं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.२ ॥

ఓ బ్రహ్మన్, ఏ ఒక్క పదాన్ని (స్థితిని) మనిషి సక్రమంగా ఆచరిస్తే సర్వప్రాణులకు ప్రమాణమై మహత్తరమైన కీర్తిని పొందుతాడు?

सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.३ ॥

ఓ శక్రా, సాంత్వనమే (మృదుత్వం, మధురవాక్కు) ఆ ఒక్క పదం; దానిని సక్రమంగా ఆచరించే మనిషి సర్వప్రాణులకు ప్రమాణమై మహత్తరమైన కీర్తిని పొందుతాడు.

एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ।
आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥ १२.८४.४ ॥

ఓ శక్రా, ఇదే ఆ ఒక్క పదం; ఇది సర్వలోకాలకు సుఖాన్ని ఇస్తుంది. దీనిని ఆచరించేవాడు సర్వప్రాణులలో ఎల్లప్పుడూ ప్రియుడవుతాడు.

यो हि नाभाषते किंचित्सर्वदा भुकुटीमुखः ।
द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन् ॥ १२.८४.५ ॥

ఎప్పుడూ కనుబొమ్మలు ముడిచి ఏమీ మాట్లాడని వాడు ప్రాణులకు ద్వేషపాత్రుడవుతాడు; ఇక్కడ సాంత్వనను ఆచరించనివాడు అలాగే అవుతాడు.

यस्तु सर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते ।
स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति ॥ १२.८४.६ ॥

కానీ అన్నింటినీ బాగా గమనించి ముందుగా మాట్లాడేవాడు, చిరునవ్వుతో మాట్లాడేవాడు — అతని లోకం ప్రసన్నమవుతుంది.

दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् ।
न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम् ॥ १२.८४.७ ॥

ఓదార్పు మాటలు లేకుండా ఇచ్చిన దానం ఎక్కడైనా ప్రాణులను సంతృప్తిపరచదు; రుచి లేని భోజనంలా ఉంటుంది.

आददन्नपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् ।
सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेव कुरुते वशे ॥ १२.८४.८ ॥

ఓ శక్రా, ప్రాణుల నుండి తీసుకుంటూ కూడా మధురవాణి పలికేవాడు, ఓదార్పుతోనే ఈ లోకం మొత్తాన్ని తన వశం చేసుకుంటాడు.

तस्मात्सान्त्वं प्रयोक्तव्यं दण्डमाधित्सताऽपि हि ।
प्रीतिं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः ॥ १२.८४.९ ॥

కాబట్టి శిక్షించదలచిన వాడు కూడా ఓదార్పునే ఉపయోగించాలి; అలా అతడు ప్రేమను కలిగిస్తాడు, ప్రజలు అతని వల్ల భయపడరు.

सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च ।
सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते ॥ १२.८४.१० ॥

సరిగ్గా ఆచరించబడిన, మంచిగా చేసిన, మృదువైన, మధురమైన ఓదార్పుతో సమానమైనది ఎప్పుడూ కనిపించదు.

इत्युक्तः कृतवान्सर्वं यथा शक्रः पुरोधसा ।
तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर ॥ १२.८४.११ ॥

పురోహితుడు ఇలా చెప్పగా ఇంద్రుడు అన్నీ అలాగే చేశాడు; ఓ కౌంతేయా, నీవు కూడా దీనిని సరిగ్గా ఆచరించు.