മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.84

12.84.1

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
बृहस्पतेश्च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.८४.१ ॥

ഇവിടെ ഈ പുരാതനമായ ഇതിഹാസത്തെയും ആളുകൾ പറയാറുണ്ട് — ബൃഹസ്പതിയും ശക്രനും (ഇന്ദ്രൻ) തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തെ, ഹേ യുധിഷ്ഠിര.

किंस्विदेकपढं ब्रह्मन्पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.२ ॥

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഏത് ഒരൊറ്റ പദത്തെ (നിലപാടിനെ) മനുഷ്യൻ നന്നായി ആചരിച്ചാൽ എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രമാണമായി മഹത്തായ യശസ്സ് നേടും?

सान्त्वमेकपदं शक्र पुरुषः सम्यगाचरन् ।
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश्चैवाप्नुयान्महत् ॥ १२.८४.३ ॥

ഹേ ശക്രാ, സാന്ത്വനം (മൃദുവായ വാക്കും സൗമ്യതയും) ആണ് ആ ഒറ്റപദം; അത് നന്നായി ആചരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രമാണമായി മഹത്തായ യശസ്സ് നേടും.

एतदेकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ।
आचरन्सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥ १२.८४.४ ॥

ഹേ ശക്രാ, ഇതാണ് ആ ഒറ്റപദം; എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും സുഖം നൽകുന്നത്. ഇത് ആചരിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കിടയിലും എപ്പോഴും പ്രിയനാകുന്നു.

यो हि नाभाषते किंचित्सर्वदा भुकुटीमुखः ।
द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन् ॥ १२.८४.५ ॥

എപ്പോഴും പുരികം ചുളിച്ച് ഒന്നും സംസാരിക്കാത്തവൻ ജീവികൾക്ക് വെറുപ്പിന് അർഹനാകുന്നു; ഇവിടെ സാന്ത്വനം ആചരിക്കാത്തവനും അങ്ങനെതന്നെ.

यस्तु सर्वमभिप्रेक्ष्य पूर्वमेवाभिभाषते ।
स्मितपूर्वाभिभाषी च तस्य लोकः प्रसीदति ॥ १२.८४.६ ॥

എന്നാൽ എല്ലാം നന്നായി നോക്കി ആദ്യം സംസാരിക്കുന്നവനും പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കുന്നവനും — അവന്റെ ലോകം പ്രസന്നമാകുന്നു.

दानमेव हि सर्वत्र सान्त्वेनानभिजल्पितम् ।
न प्रीणयति भूतानि निर्व्यञ्जनमिवाशनम् ॥ १२.८४.७ ॥

ആശ്വാസവാക്കില്ലാതെ നൽകുന്ന ദാനം ഒരിടത്തും ജീവികളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നില്ല; രുചിക്കൂട്ടില്ലാത്ത ഭക്ഷണം പോലെ.

आददन्नपि भूतानां मधुरामीरयन्गिरम् ।
सर्वलोकमिमं शक्र सान्त्वेव कुरुते वशे ॥ १२.८४.८ ॥

ഹേ ശക്രാ, ജീവികളിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും മധുരവാക്ക് പറയുന്നവൻ ആശ്വാസത്താൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ വശത്താക്കുന്നു.

तस्मात्सान्त्वं प्रयोक्तव्यं दण्डमाधित्सताऽपि हि ।
प्रीतिं च जनयत्येवं न चास्योद्विजते जनः ॥ १२.८४.९ ॥

അതുകൊണ്ട് ദണ്ഡിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ആശ്വാസം തന്നെ പ്രയോഗിക്കണം; അങ്ങനെ അവൻ സ്നേഹം ഉണ്ടാക്കുന്നു, ജനങ്ങൾ അവനെ ഭയപ്പെടുന്നില്ല.

सुकृतस्य हि सान्त्वस्य श्लक्ष्णस्य मधुरस्य च ।
सम्यगासेव्यमानस्य तुल्यं जातु न विद्यते ॥ १२.८४.१० ॥

നന്നായി പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്ന, നല്ല, മൃദുവായ, മധുരമായ ആശ്വാസത്തിനു തുല്യമായത് ഒരിക്കലും കാണില്ല.

इत्युक्तः कृतवान्सर्वं यथा शक्रः पुरोधसा ।
तथा त्वमपि कौन्तेय सम्यगेतत्समाचर ॥ १२.८४.११ ॥

പുരോഹിതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശക്രൻ എല്ലാം അങ്ങനെതന്നെ ചെയ്തു; ഹേ കൗന്തേയാ, നീയും ഇത് നന്നായി ആചരിക്കുക.