マハーバーラタ · 章 12.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.85.1
कथंस्विदिह राजेन्द्र पालयन्पार्थिवः प्रजाः ।
प्रैति धर्मं विशेषेण कीर्तिमाप्नोति शाश्वतीम् ॥ १२.८५.१ ॥
王者の中の王よ、この世で民を守る王は、どのようにしてとりわけダルマを得て、永遠の名声を得るのでしょうか。
12.85.2
व्यवहारेण शुद्धेन प्रजापालनतत्परः ।
प्राप्य धर्मं च कीर्ति च लोकानाप्नोत्यसौ शुचिः ॥ १२.८५.२ ॥
清らかな行いによって民の保護に励むその清浄な王は、ダルマと名声を得て、諸世界に至る。
12.85.3
कीदृशव्यवहारं तु कैश्च व्यवहरेन्नृपः ।
एतत्पृष्टो महाप्राज्ञ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.८५.३ ॥
王はどのような振る舞いをなし、誰と関わるべきでしょうか。大いなる賢者よ、このように問われた今、あなたは正しく語るべきです。
12.85.4
ये चैव पूर्वकथिता गुणास्ते पुरुषं प्रति ।
नैकस्मिन्पुरुषे ह्येते विद्यन्त इति मे मतिः ॥ १२.८५.४ ॥
先に述べられた徳性は、一人の人間に備わることはないと私は考えます。
12.85.5
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि बुद्धिमन् ।
दुर्लभः पुरुषः कश्चिदेभिर्युक्तो गुणैः शुभैः ॥ १२.८५.५ ॥
大いなる賢者よ、賢明なあなたの言うとおりです。これらの吉祥な徳を備えた人は稀です。
12.85.6
किंतु संक्षेपतः शीलं प्रयत्नेनेह दुर्लभम् ।
वक्ष्यामि तु यथाऽमात्यान्यादृशांश्च करिष्यसि ॥ १२.८५.६ ॥
ただ簡潔に、努力してもこの世で得がたい品性について述べましょう。そうして、あなたは大臣たちをあるべき姿にするでしょう。
12.85.7
चतुरो ब्राह्मणान्वैद्यान्प्रगल्भान्स्नातकाञ्शुचीन् ।
क्षत्रियान्दश चाष्टौ च बलिनः शस्त्रपाणिनः ॥ १२.८५.७ ॥
四人のバラモン、医師、勇敢で有能な者、学業を修めた者、清浄な者。十と八の強い王族戦士で、手に武器を携えた者。
12.85.8
वैश्यान्वित्तेन संपन्नानेकविंशतिसङ्ख्यया ।
त्रींश्च शूद्रान्विनीतांश्च शुचीन्कर्मणि पूर्वके ॥ १२.८५.८ ॥
富を備えた二十一人のヴァイシャ、そして以前の務めにおいて謙虚で清浄な三人のシュードラ。
12.85.9
अष्टाभिश्च गुणैर्युक्तं सूतं पौराणिकं तथा ।
पञ्चाशद्वर्षवयसं प्रगल्भमनसूयकम् ॥ १२.८५.९ ॥
八つの徳を備えたスータ、またプラーナを語る者で、五十歳、勇敢で嫉妬のない者。
12.85.10
श्रुतिस्मृतिसमायुक्तं विनीतं समदर्शिनम् ।
कार्ये विवदमानानां शक्तमर्थेष्वलोलुपम् ॥ १२.८५.१० ॥
シュルティとスムリティに通じ、謙虚で、平等に見る者。争いのある事柄で有能であり、富への欲がない。
12.85.11
वर्जितं चैव व्यसनैः सुघोरैः सप्तभिर्भृशम् ।
अष्टानां मन्त्रिणां मध्ये मन्त्रं राजोपधारयेत् ॥ १२.८५.११ ॥
七つの恐ろしい悪徳を完全に離れた者。八人の大臣の中で、王は秘密に助言を聞くべきである。
12.85.12
ततः संप्रेषयेद्राष्ट्रे राष्ट्रीयाय च दर्शयेत् ।
अनेन व्यवहारेण द्रष्टव्यास्ते प्रजाः सदा ॥ १२.८५.१२ ॥
次に彼らを国内に派遣し、国の民に（その働きを）示すべきである。このような振る舞いによって、臣民は常に見守られるべきである。
12.85.13
न चापि गूढं द्रव्यं ते ग्राह्यं कार्योपघातकम् ।
कार्ये खलु विपन्ने त्वां यो धर्मस्तं च पीडयेत् ॥ १२.८५.१३ ॥
事業を害する隠された財宝を決して受け取ってはならない。事が失敗したとき、その法があなたを苦しめるだろう。
12.85.14
विद्रवेच्चैव राष्ट्रं ते श्येनात्पक्षिगणा इव ।
परिस्रवेच्च सततं नौर्विशीर्णेव सागरे ॥ १२.८५.१४ ॥
あなたの王国は鷹から逃げる鳥の群れのように散り、海で壊れた舟のように絶えず漏れ去るだろう。
12.85.15
प्रजाः पालयतोऽसम्यगधर्मेणेह भूपतेः ।
हार्दं भयं संभवति स्वर्गश्चस्य विरुध्यते ॥ १२.८५.१५ ॥
ここで不正に、そして正しくなく臣民を守る王には、心に恐れが生じ、その天界も妨げられる。
12.85.16
अथ यो धर्मतः पाति राजाऽमात्योऽथवाऽऽत्मजः ।
धर्मासने सन्नियुक्तो धर्ममूले नरर्षभ ॥ १२.८५.१६ ॥
さて、法に従って護る王、大臣、あるいは息子は、法座に任じられ法の根本に立つ者である。人中の牡牛よ。
12.85.17
स्वर्गं याति महीपालो नियुक्तैः सचिवैः सह ।
कार्येष्वधिकृताः सम्यगकुर्वन्तो नृपानुगाः।
आत्मानं पुरतः कृत्वा यान्त्यधः सह पार्थिवाः ॥ १२.८५.१७ ॥
王は任じた大臣たちとともに天へ行く。しかし、務めを託されながら正しく行わず、王に仕える身でありながら自分を前に置く者は、王たちとともに堕ちていく。
12.85.18
बलात्कृतानां वलिभिः कृपणं बहुजल्पताम् ।
नाथो वै भूमिपो नित्यमनाथानां नृणां भवेत् ॥ १२.८५.१८ ॥
強者に力ずくで虐げられ、哀れに長く嘆き、守護者のない人々にとって、王は常に彼らの守り手であるべきだ。
12.85.19
ततः साक्षिबलं साधु द्वैधवादकृतं भवेत् ।
असाक्षिकमनाथं वा परीक्ष्यं तद्विशेषतः ॥ १२.८५.१९ ॥
そのとき、二者の争いでは証人の力によって定めるのが適切である。証人のない、また頼る者のない事件は特に吟味すべきである。
12.85.20
अपराधानुरूपं च दण्डं पापेषु धारयेत् ।
वियोजयेद्धनैर्ऋद्धानधनानथ बन्धनैः ॥ १२.८५.२० ॥
罪に見合った罰を悪人に科すべきである。富める者は財によって、貧しい者は束縛によって区別すべきである。
12.85.21
विनयेच्चापि दुर्वृत्तान्प्रहारैरपि पार्थिवः ।
सान्त्वेनोपप्रदानेन शिष्टांश्च परिपालयेत् ॥ १२.८५.२१ ॥
王は不品行の者を打擲によってでも矯正し、品行の正しい者を慰撫と施与によって守るべきである。
12.85.22
राज्ञो वधं चिकीर्षेद्यस्तस्य चित्रो वधो भवेत् ।
आदीपकस्य स्तेनस्य वर्णसंकरिकस्य च ॥ १२.८५.२२ ॥
王を殺そうと望む者には奇異な死が与えられるべきである。放火者、盗人、そして種姓を混乱させる者も同様である。
12.85.23
सम्यक्प्रणयतो दण्डं भूमिपस्य विशांपते ।
युक्तस्य वा नास्त्यधर्मो धर्म एव हि शाश्वतः ॥ १२.८५.२३ ॥
人民の主よ、王が正しく罰を執行するなら、あるいはそれに任じられた者が執行するなら、そこに不法はない。それこそ永遠の法である。
12.85.24
कामकारेण दण्डं तु यः कुर्यादविचक्षणः ।
स इहाकीर्तिसंयुक्तो मृतो नरकमृच्छति ॥ १२.८५.२४ ॥
無分別にも自分勝手に罰を科す者は、この世で汚名を負い、死後は地獄に赴く。
12.85.25
न परस्य प्रवादेन परेषां दण्डमर्पयेत् ।
आगमानुगमं कृत्वा बध्नीयान्मोक्षयीत वा ॥ १२.८५.२५ ॥
他人の告発によって他人に罰を与えてはならない。来歴と経過を調べた上で、拘束するか釈放すべきである。
12.85.26
न तु हन्यान्नृपो जातु दूतं कस्यांचिदापदि ।
दूतस्य हन्ता निरयमाविशेत्सचिवैः सह ॥ १२.८५.२६ ॥
いかなる危難においても、王は決して使者を殺してはならない。使者を殺す者は大臣たちとともに地獄に入る。
12.85.27
यथोक्तवादिनं दूतं क्षत्रधर्मरतो नृपः ।
यो हन्यात्पितरस्तस्य भ्रूणहत्यामवाप्नुयुः ॥ १२.८५.२७ ॥
武士の義務に専念する王が、命じられたとおりに語る使者を殺すなら、その祖先たちは胎児殺しの罪を負うであろう。
12.85.28
कुलीनः शीलसंपन्नो वाग्मी दक्षः प्रियंवदः ।
यथोक्तवादीस्मृतिमान्दूतः स्यात्सप्तभिर्गुणैः ॥ १२.८५.२८ ॥
家柄が良く、品行が備わり、弁舌が巧みで、有能で、言葉が優しく、命じられたとおりに話し、記憶力のある者——この七つの資質を備えた者が使者となるべきである。
12.85.29
एतैरेव गुणैर्युक्तः प्रतीहारोऽस्य रक्षिता ।
शिरोरक्षश्च भवति गुणैरेतैः समन्वितः ॥ १२.८५.२९ ॥
まさにこれらの資質を備えた者が、門番となり王の守護者となる。同じ資質に恵まれた者は、頭部の守護者ともなる。
12.85.30
धर्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः सांधिविग्रहिको भवेत् ।
मतिमान्धृतिमान्ह्रीमान्रहस्यविनिगूहिता ॥ १२.८५.३० ॥
法典と実利の学の真髄を知る者が、和平と戦争を司る大臣となるべきである。彼は賢明で、堅固で、慎み深く、秘密を守る者でなければならない。
12.85.31
कुलीनः सत्वसंपन्नः शुक्लोऽमात्यः प्रशस्यते ।
एतैरेव गुणैर्युक्तस्तथा सेनापतिर्भवेत् ॥ १२.८५.३१ ॥
良家に生まれ、徳に満ち、清廉な行いの大臣こそ称賛される。同じ資質を備えた者は将軍ともなるべきである。
12.85.32
व्यूहयन्त्रायुधानां च तत्त्वज्ञो विक्रमान्वितः ।
वर्षशीतोष्णवातानां सहिष्णुः पररन्ध्रवित् ॥ १२.८५.३२ ॥
陣形・兵器・武器の理に通じ、勇猛で、雨・寒さ・暑さ・風に耐え、敵の弱点を知る者。
12.85.33
विश्वासयेत्परांश्चैव विश्वसेच्च न कस्यचित् ।
पुत्रेष्वपि हि राजेन्द्र विश्वासो न प्रशस्यते ॥ १२.८५.३३ ॥
人には信頼させよ、しかし自分は誰をも信じてはならない。王中の王よ、息子であっても信頼することは称賛されない。
12.85.34
एतच्छास्त्रार्थतत्त्वं तु मयाऽऽख्यातं तवानघ ।
अविश्वासो नरेन्द्राणां गुह्यं परममुच्यते ॥ १२.८५.३४ ॥
無垢なる者よ、私は汝に論書の意味の真髄を説いた。王にとって不信こそ最高の秘密と言われる。