മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.85.1
कथंस्विदिह राजेन्द्र पालयन्पार्थिवः प्रजाः ।
प्रैति धर्मं विशेषेण कीर्तिमाप्नोति शाश्वतीम् ॥ १२.८५.१ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഈ ലോകത്തിൽ രാജാവ് പ്രജകളെ പാലിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെയാണ് വിശേഷിച്ച് ധർമ്മം നേടി ശാശ്വതമായ കീർത്തി പ്രാപിക്കുന്നത്?
12.85.2
व्यवहारेण शुद्धेन प्रजापालनतत्परः ।
प्राप्य धर्मं च कीर्ति च लोकानाप्नोत्यसौ शुचिः ॥ १२.८५.२ ॥
ശുദ്ധമായ ആചാരത്താൽ പ്രജാപാലനത്തിൽ തത്പരനായ ആ ശുചി ധർമ്മവും കീർത്തിയും നേടി ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.85.3
कीदृशव्यवहारं तु कैश्च व्यवहरेन्नृपः ।
एतत्पृष्टो महाप्राज्ञ यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १२.८५.३ ॥
രാജാവ് ഏതുതരം വ്യവഹാരം നടത്തണം, ആരോടൊക്കെ? മഹാപ്രാജ്ഞനേ, ഇത് ചോദിക്കപ്പെട്ട അങ്ങ് യഥാവിധി പറയണം.
12.85.4
ये चैव पूर्वकथिता गुणास्ते पुरुषं प्रति ।
नैकस्मिन्पुरुषे ह्येते विद्यन्त इति मे मतिः ॥ १२.८५.४ ॥
മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ ഒരു പുരുഷനിൽ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.85.5
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि बुद्धिमन् ।
दुर्लभः पुरुषः कश्चिदेभिर्युक्तो गुणैः शुभैः ॥ १२.८५.५ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനേ, ബുദ്ധിമാനേ, അങ്ങ് പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്. ഈ ശുഭഗുണങ്ങളോടു കൂടിയ പുരുഷൻ ദുർലഭനാണ്.
12.85.6
किंतु संक्षेपतः शीलं प्रयत्नेनेह दुर्लभम् ।
वक्ष्यामि तु यथाऽमात्यान्यादृशांश्च करिष्यसि ॥ १२.८५.६ ॥
എന്നാൽ സംക്ഷേപത്തിൽ, പ്രയത്നംകൊണ്ടും ഇവിടെ ദുർലഭമായ ശീലം ഞാൻ പറയാം; അമാത്യന്മാരെ അങ്ങനെ അങ്ങ് ആക്കും.
12.85.7
चतुरो ब्राह्मणान्वैद्यान्प्रगल्भान्स्नातकाञ्शुचीन् ।
क्षत्रियान्दश चाष्टौ च बलिनः शस्त्रपाणिनः ॥ १२.८५.७ ॥
നാലു ബ്രാഹ്മണർ, വൈദ്യന്മാർ, പ്രഗല്ഭർ, സ്നാതകർ, ശുചികളായവർ; പത്തും എട്ടും ബലവാന്മാരായ ക്ഷത്രിയർ, ആയുധപാണികൾ.
12.85.8
वैश्यान्वित्तेन संपन्नानेकविंशतिसङ्ख्यया ।
त्रींश्च शूद्रान्विनीतांश्च शुचीन्कर्मणि पूर्वके ॥ १२.८५.८ ॥
സമ്പത്തുള്ള ഇരുപത്തൊന്ന് വൈശ്യർ; മുൻകർമ്മങ്ങളിൽ ശുചികളും വിനീതരുമായ മൂന്നു ശൂദ്രർ.
12.85.9
अष्टाभिश्च गुणैर्युक्तं सूतं पौराणिकं तथा ।
पञ्चाशद्वर्षवयसं प्रगल्भमनसूयकम् ॥ १२.८५.९ ॥
എട്ടു ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയ സൂതനും പൗരാണികനും; അമ്പതു വയസ്സുള്ള, പ്രഗല്ഭനായ, അസൂയയില്ലാത്തവൻ.
12.85.10
श्रुतिस्मृतिसमायुक्तं विनीतं समदर्शिनम् ।
कार्ये विवदमानानां शक्तमर्थेष्वलोलुपम् ॥ १२.८५.१० ॥
ശ്രുതിസ്മൃതികളോടു കൂടിയവൻ, വിനീതൻ, സമദർശി, കാര്യത്തിൽ തർക്കിക്കുന്നവർക്കിടയിൽ ശക്തൻ, ധനത്തിൽ ആർത്തിയില്ലാത്തവൻ.
12.85.11
वर्जितं चैव व्यसनैः सुघोरैः सप्तभिर्भृशम् ।
अष्टानां मन्त्रिणां मध्ये मन्त्रं राजोपधारयेत् ॥ १२.८५.११ ॥
ഏഴു ഘോരവ്യസനങ്ങളിൽ നിന്നു പൂർണമായി മുക്തൻ; എട്ടു മന്ത്രിമാരുടെ നടുവിൽ രാജാവ് മന്ത്രം രഹസ്യമായി കേൾക്കണം.
12.85.12
ततः संप्रेषयेद्राष्ट्रे राष्ट्रीयाय च दर्शयेत् ।
अनेन व्यवहारेण द्रष्टव्यास्ते प्रजाः सदा ॥ १२.८५.१२ ॥
പിന്നെ അവരെ രാഷ്ട്രത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കണം, രാഷ്ട്രീയർക്ക് കാണിക്കണം; ഈ നടപടിയാൽ പ്രജകളെ എപ്പോഴും നിരീക്ഷിക്കണം.
12.85.13
न चापि गूढं द्रव्यं ते ग्राह्यं कार्योपघातकम् ।
कार्ये खलु विपन्ने त्वां यो धर्मस्तं च पीडयेत् ॥ १२.८५.१३ ॥
കാര്യത്തിന് ഹാനി വരുത്തുന്ന ഒളിഞ്ഞ ധനം നീ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കരുത്. കാര്യം പരാജയപ്പെട്ടാൽ ആ ധർമ്മം നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കും.
12.85.14
विद्रवेच्चैव राष्ट्रं ते श्येनात्पक्षिगणा इव ।
परिस्रवेच्च सततं नौर्विशीर्णेव सागरे ॥ १२.८५.१४ ॥
നിന്റെ രാഷ്ട്രം പരുന്തിൽ നിന്ന് പറന്നകലുന്ന പക്ഷിക്കൂട്ടം പോലെ ചിതറിപ്പോകും; കടലിൽ തകർന്ന തോണി പോലെ നിരന്തരം ചോർന്നൊലിക്കും.
12.85.15
प्रजाः पालयतोऽसम्यगधर्मेणेह भूपतेः ।
हार्दं भयं संभवति स्वर्गश्चस्य विरुध्यते ॥ १२.८५.१५ ॥
ഇവിടെ അധർമ്മത്താലും ശരിയല്ലാത്ത വിധത്തിലും പ്രജകളെ പാലിക്കുന്ന രാജാവിന് ഹൃദയത്തിൽ ഭയം ഉണ്ടാകും; അവന്റെ സ്വർഗ്ഗവും തടസ്സപ്പെടും.
12.85.16
अथ यो धर्मतः पाति राजाऽमात्योऽथवाऽऽत्मजः ।
धर्मासने सन्नियुक्तो धर्ममूले नरर्षभ ॥ १२.८५.१६ ॥
ഇനി ധർമ്മപ്രകാരം സംരക്ഷിക്കുന്ന രാജാവോ, അമാത്യനോ, അല്ലെങ്കിൽ പുത്രനോ — ധർമ്മാസനത്തിൽ നിയുക്തനായി ധർമ്മമൂലത്തിൽ നിൽക്കുന്നവൻ — ഓ നരശ്രേഷ്ഠാ!
12.85.17
स्वर्गं याति महीपालो नियुक्तैः सचिवैः सह ।
कार्येष्वधिकृताः सम्यगकुर्वन्तो नृपानुगाः।
आत्मानं पुरतः कृत्वा यान्त्यधः सह पार्थिवाः ॥ १२.८५.१७ ॥
രാജാവ് തന്റെ നിയുക്ത മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. എന്നാൽ കാര്യങ്ങളിൽ നിയമിതരായി ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കാതെ, രാജാവിനെ അനുസരിക്കുന്നവരായി സ്വയം മുന്നിൽ നിർത്തുന്നവർ രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം താഴേക്ക് വീഴുന്നു.
12.85.18
बलात्कृतानां वलिभिः कृपणं बहुजल्पताम् ।
नाथो वै भूमिपो नित्यमनाथानां नृणां भवेत् ॥ १२.८५.१८ ॥
ബലവാന്മാരാൽ ബലാത്കാരമായി പീഡിതരായി, ദീനമായി വളരെ വിലപിക്കുന്ന അനാഥരായ മനുഷ്യർക്ക് രാജാവുതന്നെ എപ്പോഴും നാഥനായിരിക്കണം.
12.85.19
ततः साक्षिबलं साधु द्वैधवादकृतं भवेत् ।
असाक्षिकमनाथं वा परीक्ष्यं तद्विशेषतः ॥ १२.८५.१९ ॥
അപ്പോൾ ഇരുവിഭാഗ തർക്കത്തിൽ സാക്ഷികളുടെ ബലം ശരിയായിരിക്കണം. സാക്ഷിയില്ലാത്തതോ അനാഥമായതോ ആയ കേസ് പ്രത്യേകമായി പരിശോധിക്കണം.
12.85.20
अपराधानुरूपं च दण्डं पापेषु धारयेत् ।
वियोजयेद्धनैर्ऋद्धानधनानथ बन्धनैः ॥ १२.८५.२० ॥
കുറ്റത്തിന് അനുസൃതമായ ശിക്ഷ പാപികളുടെ മേൽ ചുമത്തണം. ധനവാന്മാരെ ധനത്താലും ദരിദ്രരെ ബന്ധനത്താലും വേർതിരിക്കണം.
12.85.21
विनयेच्चापि दुर्वृत्तान्प्रहारैरपि पार्थिवः ।
सान्त्वेनोपप्रदानेन शिष्टांश्च परिपालयेत् ॥ १२.८५.२१ ॥
ദുർനടപ്പുകാരെ രാജാവ് അടിയാൽപ്പോലും അച്ചടക്കത്തിൽ നിർത്തണം; സജ്ജനങ്ങളെ സാന്ത്വനത്താലും ദാനത്താലും പരിപാലിക്കണം.
12.85.22
राज्ञो वधं चिकीर्षेद्यस्तस्य चित्रो वधो भवेत् ।
आदीपकस्य स्तेनस्य वर्णसंकरिकस्य च ॥ १२.८५.२२ ॥
രാജാവിനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് വിചിത്രമായ വധശിക്ഷ ഉണ്ടാകണം; തീ വെക്കുന്നവനും കള്ളനും വർണസങ്കരമുണ്ടാക്കുന്നവനും അങ്ങനെതന്നെ.
12.85.23
सम्यक्प्रणयतो दण्डं भूमिपस्य विशांपते ।
युक्तस्य वा नास्त्यधर्मो धर्म एव हि शाश्वतः ॥ १२.८५.२३ ॥
ഹേ ജനാധിപതേ, രാജാവ് ദണ്ഡനം ശരിയായി നടപ്പാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അതിനു നിയുക്തനായവൻ നടപ്പാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിൽ അധർമ്മമില്ല; അത് ശാശ്വത ധർമ്മമാണ്.
12.85.24
कामकारेण दण्डं तु यः कुर्यादविचक्षणः ।
स इहाकीर्तिसंयुक्तो मृतो नरकमृच्छति ॥ १२.८५.२४ ॥
വിവേകമില്ലാത്തവൻ സ്വേച്ഛയാൽ ദണ്ഡനം ചുമത്തുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ ഇവിടെ അപകീർത്തിയുള്ളവനായി, മരിച്ചശേഷം നരകത്തിൽ എത്തുന്നു.
12.85.25
न परस्य प्रवादेन परेषां दण्डमर्पयेत् ।
आगमानुगमं कृत्वा बध्नीयान्मोक्षयीत वा ॥ १२.८५.२५ ॥
മറ്റൊരാളുടെ വാക്കിനാൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് ശിക്ഷ നൽകരുത്. വരവും പോക്കും പരിശോധിച്ച ശേഷമേ ബന്ധിക്കാവൂ അല്ലെങ്കിൽ വിട്ടയക്കാവൂ.
12.85.26
न तु हन्यान्नृपो जातु दूतं कस्यांचिदापदि ।
दूतस्य हन्ता निरयमाविशेत्सचिवैः सह ॥ १२.८५.२६ ॥
ഒരാപത്തിലും രാജാവ് ദൂതനെ ഒരിക്കലും കൊല്ലരുത്. ദൂതനെ കൊല്ലുന്നവൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നരകത്തിൽ പതിക്കും.
12.85.27
यथोक्तवादिनं दूतं क्षत्रधर्मरतो नृपः ।
यो हन्यात्पितरस्तस्य भ्रूणहत्यामवाप्नुयुः ॥ १२.८५.२७ ॥
ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ നിരതനായ രാജാവ്, പറഞ്ഞതുപോലെ സംസാരിക്കുന്ന ദൂതനെ കൊന്നാൽ, അവന്റെ പിതൃക്കൾ ഭ്രൂണഹത്യാപാപം നേടും.
12.85.28
कुलीनः शीलसंपन्नो वाग्मी दक्षः प्रियंवदः ।
यथोक्तवादीस्मृतिमान्दूतः स्यात्सप्तभिर्गुणैः ॥ १२.८५.२८ ॥
കുലീനൻ, ശീലസമ്പന്നൻ, വാക്ചാതുര്യമുള്ളവൻ, ദക്ഷൻ, പ്രിയം പറയുന്നവൻ, പറഞ്ഞതുപോലെ സംസാരിക്കുന്നവൻ, സ്മൃതിയുള്ളവൻ — ഈ ഏഴു ഗുണങ്ങളുള്ളവനാകണം ദൂതൻ.
12.85.29
एतैरेव गुणैर्युक्तः प्रतीहारोऽस्य रक्षिता ।
शिरोरक्षश्च भवति गुणैरेतैः समन्वितः ॥ १२.८५.२९ ॥
ഈ ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവൻ പ്രതീഹാരനും (കാവൽക്കാരൻ) അവന്റെ രക്ഷകനുമാകുന്നു. ഈ ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവൻ ശിരോരക്ഷകനുമാകുന്നു.
12.85.30
धर्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः सांधिविग्रहिको भवेत् ।
मतिमान्धृतिमान्ह्रीमान्रहस्यविनिगूहिता ॥ १२.८५.३० ॥
ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന്റെയും അർത്ഥതത്ത്വത്തിന്റെയും സാരം അറിയുന്നവൻ സന്ധി-വിഗ്രഹാധികാരിയാകണം. അവൻ ബുദ്ധിമാനും ധൈര്യമുള്ളവനും ലജ്ജയുള്ളവനും രഹസ്യം മറച്ചുവെക്കുന്നവനുമാകണം.
12.85.31
कुलीनः सत्वसंपन्नः शुक्लोऽमात्यः प्रशस्यते ।
एतैरेव गुणैर्युक्तस्तथा सेनापतिर्भवेत् ॥ १२.८५.३१ ॥
കുലീനനും സത്ത്വസമ്പന്നനും ശുദ്ധനുമായ അമാത്യൻ പ്രശംസനീയനാണ്. ഇതേ ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവൻ സേനാപതിയും ആകണം.
12.85.32
व्यूहयन्त्रायुधानां च तत्त्वज्ञो विक्रमान्वितः ।
वर्षशीतोष्णवातानां सहिष्णुः पररन्ध्रवित् ॥ १२.८५.३२ ॥
വ്യൂഹങ്ങളുടെയും യന്ത്രങ്ങളുടെയും ആയുധങ്ങളുടെയും തത്ത്വമറിയുന്നവനും, വിക്രമശാലിയും, മഴ, തണുപ്പ്, ചൂട്, കാറ്റ് എന്നിവ സഹിക്കുന്നവനും, ശത്രുവിന്റെ ദുർബലത അറിയുന്നവനും.
12.85.33
विश्वासयेत्परांश्चैव विश्वसेच्च न कस्यचित् ।
पुत्रेष्वपि हि राजेन्द्र विश्वासो न प्रशस्यते ॥ १२.८५.३३ ॥
മറ്റുള്ളവരിൽ വിശ്വാസം ജനിപ്പിക്കണം; എന്നാൽ ആരെയും വിശ്വസിക്കരുത്. രാജേന്ദ്രാ, പുത്രന്മാരിലും വിശ്വാസം വയ്ക്കുന്നത് പ്രശംസനീയമല്ല.
12.85.34
एतच्छास्त्रार्थतत्त्वं तु मयाऽऽख्यातं तवानघ ।
अविश्वासो नरेन्द्राणां गुह्यं परममुच्यते ॥ १२.८५.३४ ॥
നിഷ്കളങ്കാ, ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തിന്റെ ഈ തത്ത്വം ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞുതന്നു. രാജാക്കന്മാർക്ക് അവിശ്വാസം പരമരഹസ്യമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.