マハーバーラタ · 章 12.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.87.1
राष्ट्रगुप्तिं च मे राजन्राष्ट्रस्यैव तु संग्रहम् ।
सम्यग्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.८७.१ ॥
王よ、バラタの牡牛よ、知りたいと願う私に、国の守護と国の統合を正しくお説きください。
12.87.2
राष्ट्रगुप्तिं च ते सम्यग्राष्ट्रस्यैव तु संग्रहम् ।
हन्त सर्वं प्रवक्ष्यामि तत्त्वमेकमनाः शृणु ॥ १२.८७.२ ॥
国の守護と国の統合を、あなたによく語りましょう。今ことごとく真理として宣べます。一心に聞きなさい。
12.87.3
ग्रामस्याधिपतिः कार्यो दशग्रामपतिस्तथा ।
विंशतित्रिंशतीशं च सहस्रस्य च कारयेत् ॥ १२.८७.३ ॥
一つの村には長を任命すべきである。同様に十村の主、二十または三十の主、そして千の主をも任命すべきである。
12.87.4
ग्रामेयान्ग्रामदोषांश्च ग्रामिकः प्रतिभावेयेत् ।
तानाचक्षीत दशिने दशिको विंशिने पुनः ॥ १२.८७.४ ॥
村長は村の事柄と村の過ちを知って、十の主に報告すべきである。十の主はまた二十の主に報告する。
12.87.5
विंशाधिपस्तु तत्सर्वं वृत्तं जानपदे जने ।
ग्रामाणां शतपालाय सर्वमेव निवेदयेत् ॥ १२.८७.५ ॥
二十の主は地方の人々のすべての振る舞いを知り、村々のすべての事を百の主に余すところなく報告すべきである。
12.87.6
यानि ग्राम्याणि भोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्निया ।
दशपस्तेन भर्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिपः ॥ १२.८७.६ ॥
村長は村で産する享受すべき物を正しく享受すべきである。それによって十の主を養い、また倍額の主をも養うべきである。
12.87.7
ग्रामं ग्रामशताध्यक्षो भोक्तुमर्हति सत्कुरः ।
महान्तं भरतश्रेष्ठ सुस्फीतं जनसंकुलम्।
तत्र ह्यनेकपायत्तं राज्ञो भवति भारत ॥ १२.८७.७ ॥
百村の長は敬われて、大きく豊かで人の多い村を享受するに値する。バラタの最良者よ、そこのものは王に属し、多くの守護者の管理下にある。
12.87.8
शाखानगरमर्हस्तु सहस्रपतिरुत्तमः ।
धान्यहैरण्यभोगेन भोक्तुं राष्ट्रीयसंगतः ॥ १२.८७.८ ॥
千人の長である優れた者は、枝城（支城）に値する。王国の役人と結びつき、穀物と黄金の収入によってそれを享受するに値する。
12.87.9
तेषां संग्रामकृत्यं स्याद्वामकृत्यं च तेषु यत् ।
धर्मज्ञः सचिवः कश्चित्तत्तत्पश्येदतन्द्रितः ॥ १२.८७.९ ॥
彼らの戦争の仕事と、彼らの間の平和の仕事、そのすべてを、ダルマを知る某大臣が怠ることなく監督すべきである。
12.87.10
नगरेनगरे वा स्यादेकः सर्वार्थचिन्तकः ।
उच्चैः स्थाने घोररूपो नक्षत्राणामिव ग्रहः ॥ १२.८७.१० ॥
各都市に、あるいは一つの都市に、すべての事を司る者が一人いるべきである。高い地位に置かれ、恐ろしい姿で、星々の中の惑星のように。
12.87.11
भवेत्स तान्परिक्रामेत्सर्वानेव सभासदः ।
तेषां वृत्तिं परिणयेत्कश्चिद्राष्ट्रेषु तच्चरः ॥ १२.८७.११ ॥
彼は議会のすべての成員を巡回すべきである。また、諸国にいる彼の間者の誰かが、彼らの生計を取り計らうべきである。
12.87.12
जिघांसवः पापकामाः परस्वादायिनः शठाः ।
रक्षाभ्यधिकृता नाम तेभ्यो रक्षेदिमाः प्रजाः ॥ १२.८७.१२ ॥
害を企み、邪な心を持ち、他人の財を奪い、欺く者たち——たとえ名指しで守護に任じられていても——彼らからこそ、これらの臣民を守るべきである。
12.87.13
विक्रयं क्रयमध्वानं भक्तं च सपरिव्ययम् ।
योगक्षेमं च संप्रेक्ष्य वणिजां कारयेत्करान् ॥ १२.८७.१३ ॥
売買、購入、道路税、食糧とその出費をよく考え、商人の利益と安全を見て、商人から税を取り立てさせるべきである。
12.87.14
उत्पत्तिं दानवृत्तिं च शिल्पं संप्रेक्ष्य चासकृत् ।
शिल्पं प्रति करानेवं शिल्पिनः प्रति कारयेत् ॥ १२.८७.१४ ॥
生産、賃金による生計、技芸を繰り返し考慮し、技芸ごとに職人から税を取り立てさせるべきである。
12.87.15
उच्चावचकरन्यायाः पूर्वराज्ञां युधिष्ठिर ।
यथायथा न सीदेरंस्तथा कुर्यान्महीपतिः ॥ १२.८७.१५ ॥
ユディシュティラよ、前代の王たちの高低さまざまな税の定めがどうであったかに従って、王は、民が苦しまないように行うべきである。
12.87.16
फलं कर्म च संप्रेक्ष्य ततः सर्वं प्रकल्पयेत् ।
फलं कर्म च निर्हेतु न कश्चित्संप्रवर्तते ॥ १२.८७.१६ ॥
収穫と仕事をよく考えたうえで、そのうえで全てを整えるべきである。原因なくして、結果や行為に取りかかる者はいないからである。
12.87.17
यथा राजा च कर्ता च स्यातां कर्मणि भागिनौ ।
संवेक्ष्य तु तथा राज्ञा प्रणेयाः सततं कराः ॥ १२.८७.१७ ॥
王と行為者の双方が仕事の分け前にあずかるようによく考えたうえで、王は常に税を取り立てさせるべきである。
12.87.18
नोच्छिद्याहात्मनो मूलं परेषां चापि तृष्णया ।
ईहाद्वाराणि संरुध्य राजा संवृतदर्शनः ॥ १२.८७.१८ ॥
貪欲によって自分の根も他人の根も断ち切ってはならない。王は欲望の門を閉ざし、自らの姿を人目から隠すべきである。
12.87.19
प्रद्विषन्ति परिख्यातं राजानमतिखादिनम् ।
प्रद्विष्टस्य कुतः श्रेयो संवृतो लभते श्रियम् ॥ १२.८७.१९ ॥
貪欲で知られた名高い王を人々は憎む。憎まれる者に幸いがどうして訪れようか。自らを隠し守る者だけが繁栄を得る。
12.87.20
वत्सौपम्येन दोग्धव्यं राष्ट्रमक्षीणबुद्धिना ।
भृतो वत्सो जातबलः षीडां सहति भारत ॥ १२.८७.२० ॥
衰えぬ智慧を持つ王は、子牛にたとえて国から乳を搾るべきである。よく養われ力を得た子牛は痛みに耐える、バーラタよ。
12.87.21
न कर्म कुरुते वत्सो भृशं दुग्धो युधिष्ठिर ।
राष्ट्रमप्यातिदुग्धं हि न कर्म कुरुते महत् ॥ १२.८७.२१ ॥
ユディシュティラよ、乳を搾りすぎられた子牛は大きな仕事をしない。搾取されすぎた国もまた大きな働きをしない。
12.87.22
यो राष्ट्रमनुगृह्णाति परिरक्षन्स्वयं नृपः ।
संजातमुपजीवन्स लभते सुमहत्फलम् ॥ १२.८७.२२ ॥
王みずから国を守り、国に恩恵を施し、生じたものによって生きる者は、非常に大きな果報を得る。
12.87.23
आपदर्थं च निचयात्राजानो हि चिचिन्वते ।
राष्ट्रं च कोशभूतं स्यात्कोशो वेश्मगतस्तथा ॥ १२.८७.२३ ॥
非常時に備えて王たちは蓄財によって富を集める。国そのものが宝庫であるべきであり、宝庫は家の中に安全に保たれるべきである。
12.87.24
पौरजानपदान्सर्वान्संश्रितोषाश्रितांस्तथा ।
यथाशक्त्यनुकम्पेत सर्वान्स्वल्पधनानपि ॥ १२.८७.२४ ॥
王は城市と田舎のすべての民、王に頼る者も頼らぬ者も、自らの力に応じて慈しむべきである。たとえわずかな財しかない者であっても。
12.87.25
बाह्यं जनं भेदयित्वा भोक्तव्यो मध्यमः सुखम् ।
एवं नास्य प्रकुप्यन्ति जनाः सुखितदुः खिताः ॥ १२.८७.२५ ॥
外の民を分断して、中位の者は安楽に享受すべきである。こうすれば、幸福な者も不幸な者も彼に怒ることはない。
12.87.26
प्रामेव तु धनादानमनुभाष्य ततः पुनः ।
सन्निपत्य स्वविषये भयं राष्ट्रे प्रदर्शयेत् ॥ १२.८७.२६ ॥
村々から富を集めることを告げ、再び集まって、自国の領内に恐怖を示すべきである。
12.87.27
इयमापत्समुत्पन्ना परचक्रभयं महत् ।
अपि चान्ताय कल्पन्ते वेणोरिव फलागमाः ॥ १२.८७.२७ ॥
この災いが生じた、敵軍の大きな恐怖である。竹が実をつけることがその滅びにつながるように、これらもまた破滅に至りうる。
12.87.28
अरयो मे समुत्थाय बहुभिर्दस्युभिः सह ।
इदमात्मवधायैव राष्ट्रमिच्छन्ति बाधितुम्। ॥ १२.८७.२८ ॥
我が敵は多くの盗賊とともに立ち上がり、この王国を苦しめようとしている。それは彼ら自身の破滅となるだろう。
12.87.29
अस्यामापदि घोरायां संप्राप्ते दारुणे भये ।
परित्राणाय भवतः प्रार्थयिष्ये धनानि वः ॥ १२.८७.२९ ॥
この恐ろしい災厄の中、恐るべき恐怖が襲ったとき、あなたがたの保護のために私はあなたがたに富を求めるだろう。
12.87.30
प्रतिदास्ये च भवतां सर्वं चाहं भयक्षये ।
नारयः प्रतिदास्यन्ति यद्धरेयुर्बलादितः ॥ १२.८७.३० ॥
恐怖が消えたなら、私はあなたがた皆にすべてを返そう。敵がここから力づくで奪い去るものは、彼らは返さないだろう。
12.87.31
कलत्रमादितः कृत्वा सर्वं वो विनशेदिति ।
शरीरपुत्रदारार्थमर्थसंचय इष्यते ॥ १२.८७.३१ ॥
妻を最初から大切にし、あなた方のすべてが滅びないように。身体と息子と妻のために富の蓄積が望まれる。
12.87.32
नन्दामि वः प्रभावेण पुत्राणामिव चोदये ।
यखाशक्त्युपगृह्णामि राष्ट्रस्यापीडया च वः ॥ १२.८७.३२ ॥
あなた方の威光を喜ぶ。あなた方はまるで私の息子のようだ。あなた方の能力に応じて受け取り、国を苦しめることもなく。
12.87.33
आपत्स्वेव निवोढव्यं भवद्भिः संगतैरिह ।
न वः प्रियतरं कार्यं धनं कस्यांचिदापदि ॥ १२.८७.३३ ॥
ここに集まったあなた方は、災難においてこそ共に耐えねばならない。いかなる災難においても、富はあなた方にとって最も大切な事であってはならない。
12.87.34
इति वाचा मधुरया श्लक्ष्णया सोपचारया ।
स्वरश्मीनभ्यवसृजेद्योगमाधाय कालवित् ॥ १२.८७.३४ ॥
このように甘く穏やかで礼儀正しい言葉で、時を知る者は策略を用いて、自分の光線（民からの利益）を放つべきである。
12.87.35
प्रचारं भृत्यभरणं व्ययं संग्रामतो भयम् ।
योगक्षेणं च संप्रेक्ष्य गोमिनः कारयेत्करम् ॥ १२.८७.३५ ॥
交易、家臣の扶養、出費、戦争の危険、そして安寧と福祉を考慮し、地主に税を納めさせるべきである。
12.87.36
उपेक्षिता हि नश्येयुर्गोमिनोऽरण्यवासिनः ।
तस्मात्तेषु विशेषेण मृदुपूर्वं समाचरेत् ॥ १२.८७.३६ ॥
無視されれば、地主も森の住民も滅びるからである。ゆえに彼らに対しては特に、まず穏やかに振る舞うべきである。
12.87.37
सान्त्वनं रक्षणं दानमवस्था चाप्यभीक्ष्णशः ।
गोमिनां पार्थ कर्तव्यः संविभागः प्रियाणि च ॥ १२.८७.३७ ॥
パールタよ、牛の持ち主には慰め、保護、布施、そして絶え間ない配慮を施すべきである。また彼らと分け合い、彼らの喜ぶものを与えるべきである。
12.87.38
अजस्रमुपयोक्तव्यं फलं गोमिषु भारत ।
प्रभावयन्ति राष्ट्रं च व्यवहारं कृषिं तथा ॥ १२.८७.३८ ॥
バラタの子孫よ、牛の持ち主から得られる実りは絶えず享受すべきである。彼らは国家と商業と農業を繁栄させるのである。
12.87.39
तस्माद्गोमिषु यत्नेन प्रीतिं कुर्याद्विचक्षणः ।
दयावानप्रमत्तश्च करान्संप्रणयन्मृदून् ॥ १२.८७.३९ ॥
ゆえに賢者は牛の持ち主に努めて好意を示すべきである。慈悲深く注意深く、税は穏やかに徴収すべきである。
12.87.40
सर्वत्र क्षेमचरणं सुलभं नाम गोमिषु ।
न ह्यतः सदृशं किंचिद्धनमस्ति युधिष्ठिर ॥ १२.८७.४० ॥
牛の持ち主の間では、どこでも安全に暮らすことが容易に得られる。ユディシュティラよ、これに等しい富はない。