മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.87.1
राष्ट्रगुप्तिं च मे राजन्राष्ट्रस्यैव तु संग्रहम् ।
सम्यग्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.८७.१ ॥
രാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എനിക്ക് രാഷ്ട്രരക്ഷയും രാഷ്ട്രസംഘടനയും നന്നായി പറഞ്ഞുതരിക.
12.87.2
राष्ट्रगुप्तिं च ते सम्यग्राष्ट्रस्यैव तु संग्रहम् ।
हन्त सर्वं प्रवक्ष्यामि तत्त्वमेकमनाः शृणु ॥ १२.८७.२ ॥
രാഷ്ട്രരക്ഷയും രാഷ്ട്രസംഘടനയും ഞാൻ നിനക്ക് നന്നായി പറയാം; ഇപ്പോൾ എല്ലാം യഥാർഥമായി പറയാം, ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേൾക്കൂ.
12.87.3
ग्रामस्याधिपतिः कार्यो दशग्रामपतिस्तथा ।
विंशतित्रिंशतीशं च सहस्रस्य च कारयेत् ॥ १२.८७.३ ॥
ഒരു ഗ്രാമത്തിന് ഒരു അധിപതിയെ നിയമിക്കണം; അതുപോലെ പത്ത് ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് ഒരു പതി; ഇരുപതിനോ മുപ്പതിനോ ഈശൻ; ആയിരത്തിനും ഒരാളെ നിയമിക്കണം.
12.87.4
ग्रामेयान्ग्रामदोषांश्च ग्रामिकः प्रतिभावेयेत् ।
तानाचक्षीत दशिने दशिको विंशिने पुनः ॥ १२.८७.४ ॥
ഗ്രാമകാര്യങ്ങളും ഗ്രാമദോഷങ്ങളും ഗ്രാമികൻ അറിഞ്ഞ് പത്തിന്റെ അധിപതിയോട് അറിയിക്കണം; പത്തിന്റെ അധിപതി വീണ്ടും ഇരുപതിന്റെ അധിപതിയോട്.
12.87.5
विंशाधिपस्तु तत्सर्वं वृत्तं जानपदे जने ।
ग्रामाणां शतपालाय सर्वमेव निवेदयेत् ॥ १२.८७.५ ॥
ഇരുപതിന്റെ അധിപതി ജനപദത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ എല്ലാ നടപടികളും അറിഞ്ഞ്, ഗ്രാമങ്ങളുടെ സകല വിവരവും ശതപാലനോട് പൂർണമായി അറിയിക്കണം.
12.87.6
यानि ग्राम्याणि भोज्यानि ग्रामिकस्तान्युपाश्निया ।
दशपस्तेन भर्तव्यस्तेनापि द्विगुणाधिपः ॥ १२.८७.६ ॥
ഗ്രാമത്തിലെ അനുഭവയോഗ്യമായ വസ്തുക്കൾ ഗ്രാമികൻ യഥോചിതം അനുഭവിക്കണം; അതുകൊണ്ട് പത്തിന്റെ അധിപതിയെ പോറ്റണം, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇരട്ടിയുടെ അധിപതിയെയും.
12.87.7
ग्रामं ग्रामशताध्यक्षो भोक्तुमर्हति सत्कुरः ।
महान्तं भरतश्रेष्ठ सुस्फीतं जनसंकुलम्।
तत्र ह्यनेकपायत्तं राज्ञो भवति भारत ॥ १२.८७.७ ॥
നൂറു ഗ്രാമങ്ങളുടെ അധ്യക്ഷൻ ബഹുമാനപൂർവം വലുതും സമൃദ്ധവും ജനനിബിഡവുമായ ഒരു ഗ്രാമം അനുഭവിക്കാൻ അർഹനാണ്. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവിടത്തെ (വരുമാനം) രാജാവിന്റേതാണ്; അത് പലരുടെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്.
12.87.8
शाखानगरमर्हस्तु सहस्रपतिरुत्तमः ।
धान्यहैरण्यभोगेन भोक्तुं राष्ट्रीयसंगतः ॥ १२.८७.८ ॥
ശാഖാനഗരത്തിന് അർഹൻ ആയിരം പേരുടെ അധിപനായ ഉത്തമനാണ്. ധാന്യവും സ്വർണ്ണവും അനുഭവിച്ച്, രാഷ്ട്രാധികാരികളോടു ചേർന്ന് ഭോഗിക്കാൻ അർഹനാണ്.
12.87.9
तेषां संग्रामकृत्यं स्याद्वामकृत्यं च तेषु यत् ।
धर्मज्ञः सचिवः कश्चित्तत्तत्पश्येदतन्द्रितः ॥ १२.८७.९ ॥
അവരുടെ യുദ്ധകാര്യങ്ങളും അവരിലെ സമാധാനകാര്യങ്ങളും—അവയെല്ലാം ധർമ്മജ്ഞനായ ഒരു മന്ത്രി മടികൂടാതെ നോക്കണം.
12.87.10
नगरेनगरे वा स्यादेकः सर्वार्थचिन्तकः ।
उच्चैः स्थाने घोररूपो नक्षत्राणामिव ग्रहः ॥ १२.८७.१० ॥
ഓരോ നഗരത്തിലും, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു നഗരത്തിൽ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുന്ന ഒരാളുണ്ടാകണം—ഉന്നത സ്ഥാനത്ത്, ഭയങ്കര രൂപമുള്ളവൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിലെ ഗ്രഹംപോലെ.
12.87.11
भवेत्स तान्परिक्रामेत्सर्वानेव सभासदः ।
तेषां वृत्तिं परिणयेत्कश्चिद्राष्ट्रेषु तच्चरः ॥ १२.८७.११ ॥
അവൻ ആ സഭാംഗങ്ങളെല്ലാവരെയും ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കണം; രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ അവന്റെ ചാരനൊരാൾ അവരുടെ ഉപജീവനം ക്രമീകരിക്കണം.
12.87.12
जिघांसवः पापकामाः परस्वादायिनः शठाः ।
रक्षाभ्यधिकृता नाम तेभ्यो रक्षेदिमाः प्रजाः ॥ १२.८७.१२ ॥
കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, പാപബുദ്ധിയുള്ളവർ, പരധനം അപഹരിക്കുന്നവർ, വഞ്ചകർ—സംരക്ഷണത്തിന് നിയമിതരായവരാണെങ്കിലും—അവരിൽനിന്ന് ഈ പ്രജകളെ സംരക്ഷിക്കണം.
12.87.13
विक्रयं क्रयमध्वानं भक्तं च सपरिव्ययम् ।
योगक्षेमं च संप्रेक्ष्य वणिजां कारयेत्करान् ॥ १२.८७.१३ ॥
വിൽപ്പന, വാങ്ങൽ, വഴിനികുതി, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, അവയുടെ ചെലവ് എന്നിവയും, വ്യാപാരികളുടെ നേട്ടവും സുരക്ഷയും പരിഗണിച്ച്, അവരിൽനിന്ന് കരം പിരിപ്പിക്കണം.
12.87.14
उत्पत्तिं दानवृत्तिं च शिल्पं संप्रेक्ष्य चासकृत् ।
शिल्पं प्रति करानेवं शिल्पिनः प्रति कारयेत् ॥ १२.८७.१४ ॥
ഉത്പാദനം, കൂലിവരുമാനം, കരകൗശലം എന്നിവ പലതവണ പരിശോധിച്ച്, കരകൗശലത്തിനനുസരിച്ച് കരകൗശലക്കാരിൽനിന്ന് കരം പിരിപ്പിക്കണം.
12.87.15
उच्चावचकरन्यायाः पूर्वराज्ञां युधिष्ठिर ।
यथायथा न सीदेरंस्तथा कुर्यान्महीपतिः ॥ १२.८७.१५ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, മുൻ രാജാക്കന്മാരുടെ ഉയർന്നും താഴ്ന്നുമുള്ള കരനീതികൾ എങ്ങനെയായിരുന്നുവോ, അങ്ങനെതന്നെ രാജാവ് പ്രവർത്തിക്കണം; അങ്ങനെ പ്രജകൾ ദുഃഖിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
12.87.16
फलं कर्म च संप्रेक्ष्य ततः सर्वं प्रकल्पयेत् ।
फलं कर्म च निर्हेतु न कश्चित्संप्रवर्तते ॥ १२.८७.१६ ॥
ഫലവും കർമ്മവും പരിശോധിച്ച ശേഷം എല്ലാം ക്രമീകരിക്കണം; കാരണമില്ലാതെ ഫലമോ കർമ്മമോ ആരും ആരംഭിക്കുന്നില്ല.
12.87.17
यथा राजा च कर्ता च स्यातां कर्मणि भागिनौ ।
संवेक्ष्य तु तथा राज्ञा प्रणेयाः सततं कराः ॥ १२.८७.१७ ॥
രാജാവും കർത്താവും കർമ്മത്തിൽ പങ്കാളികളാകുംവിധം നന്നായി പരിശോധിച്ച്, രാജാവ് എപ്പോഴും കരം പിരിക്കണം.
12.87.18
नोच्छिद्याहात्मनो मूलं परेषां चापि तृष्णया ।
ईहाद्वाराणि संरुध्य राजा संवृतदर्शनः ॥ १२.८७.१८ ॥
ആശയാൽ സ്വന്തം വേരും മറ്റുള്ളവരുടെ വേരും പറിച്ചുകളയരുത്; രാജാവ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വാതിലുകൾ അടച്ച്, സ്വയം മറഞ്ഞവനായിരിക്കണം.
12.87.19
प्रद्विषन्ति परिख्यातं राजानमतिखादिनम् ।
प्रद्विष्टस्य कुतः श्रेयो संवृतो लभते श्रियम् ॥ १२.८७.१९ ॥
അമിതമായി വിഴുങ്ങുന്ന പ്രസിദ്ധനായ രാജാവിനെ ജനങ്ങൾ വെറുക്കുന്നു. വെറുക്കപ്പെടുന്നവനു നന്മ എവിടെനിന്ന്? സ്വയം മറച്ചുവെക്കുന്നവനാണ് ഐശ്വര്യം നേടുന്നത്.
12.87.20
वत्सौपम्येन दोग्धव्यं राष्ट्रमक्षीणबुद्धिना ।
भृतो वत्सो जातबलः षीडां सहति भारत ॥ १२.८७.२० ॥
ബുദ്ധി ക്ഷയിക്കാത്തവൻ രാഷ്ട്രത്തെ കിടാവിന്റെ ഉപമയോടെ കറക്കണം. നന്നായി വളർത്തപ്പെട്ട കിടാവ് ബലം നേടിയശേഷം വേദന സഹിക്കുന്നു, ഭാരതാ.
12.87.21
न कर्म कुरुते वत्सो भृशं दुग्धो युधिष्ठिर ।
राष्ट्रमप्यातिदुग्धं हि न कर्म कुरुते महत् ॥ १२.८७.२१ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, അമിതമായി കറന്ന കിടാവ് വലിയ പ്രവൃത്തി ചെയ്യില്ല. അമിതമായി കറക്കപ്പെട്ട രാഷ്ട്രവും വലിയ കർമം ചെയ്യില്ല.
12.87.22
यो राष्ट्रमनुगृह्णाति परिरक्षन्स्वयं नृपः ।
संजातमुपजीवन्स लभते सुमहत्फलम् ॥ १२.८७.२२ ॥
രാഷ്ട്രത്തെ സ്വയം സംരക്ഷിച്ച് അതിനോട് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്ന രാജാവ്, വളർന്ന സമ്പത്തിനെ ആശ്രയിച്ച് വലിയ ഫലം നേടുന്നു.
12.87.23
आपदर्थं च निचयात्राजानो हि चिचिन्वते ।
राष्ट्रं च कोशभूतं स्यात्कोशो वेश्मगतस्तथा ॥ १२.८७.२३ ॥
ആപത്തിനായി രാജാക്കന്മാർ സഞ്ചയത്തിൽ നിന്ന് ധനം ശേഖരിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രം തന്നെ ഖജനാവായിരിക്കണം; ഖജനാവ് വീട്ടിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം.
12.87.24
पौरजानपदान्सर्वान्संश्रितोषाश्रितांस्तथा ।
यथाशक्त्यनुकम्पेत सर्वान्स्वल्पधनानपि ॥ १२.८७.२४ ॥
നഗരവാസികളെയും ഗ്രാമവാസികളെയും എല്ലാവരെയും, ആശ്രിതരെയും അനാശ്രിതരെയും, തന്റെ ശക്തിക്കൊത്ത് രാജാവ് അനുകമ്പ കാണിക്കണം; അല്പധനമുള്ളവരെയും പോലും.
12.87.25
बाह्यं जनं भेदयित्वा भोक्तव्यो मध्यमः सुखम् ।
एवं नास्य प्रकुप्यन्ति जनाः सुखितदुः खिताः ॥ १२.८७.२५ ॥
പുറമുള്ള ജനങ്ങളെ ഭിന്നിപ്പിച്ച് മധ്യമൻ സുഖമായി ഭുജിക്കണം. ഇപ്രകാരം സുഖിതരും ദുഃഖിതരുമായ ജനങ്ങൾ അവനോട് കോപിക്കുന്നില്ല.
12.87.26
प्रामेव तु धनादानमनुभाष्य ततः पुनः ।
सन्निपत्य स्वविषये भयं राष्ट्रे प्रदर्शयेत् ॥ १२.८७.२६ ॥
ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് ധനം പിരിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും ഒത്തുചേർന്ന് സ്വന്തം രാജ്യത്ത് ഭയം പ്രകടിപ്പിക്കണം.
12.87.27
इयमापत्समुत्पन्ना परचक्रभयं महत् ।
अपि चान्ताय कल्पन्ते वेणोरिव फलागमाः ॥ १२.८७.२७ ॥
ഈ ആപത്ത് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു, ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ മഹാഭയം. മുളയ്ക്ക് ഫലം വരുന്നത് അതിന്റെ നാശത്തിനായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇവ നാശത്തിന് കാരണമാകാം.
12.87.28
अरयो मे समुत्थाय बहुभिर्दस्युभिः सह ।
इदमात्मवधायैव राष्ट्रमिच्छन्ति बाधितुम्। ॥ १२.८७.२८ ॥
എന്റെ ശത്രുക്കൾ പലതരം കൊള്ളക്കാരോടൊപ്പം ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രത്തെ പീഡിപ്പിക്കാൻ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — അത് അവരുടെ സ്വന്തം നാശത്തിനായിരിക്കും.
12.87.29
अस्यामापदि घोरायां संप्राप्ते दारुणे भये ।
परित्राणाय भवतः प्रार्थयिष्ये धनानि वः ॥ १२.८७.२९ ॥
ഈ ഭയങ്കരമായ ആപത്തിൽ, കഠിനഭയം വന്നെത്തിയ ഈ സമയത്ത്, നിങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഞാൻ നിങ്ങളോട് ധനം ചോദിക്കും.
12.87.30
प्रतिदास्ये च भवतां सर्वं चाहं भयक्षये ।
नारयः प्रतिदास्यन्ति यद्धरेयुर्बलादितः ॥ १२.८७.३० ॥
ഭയം അവസാനിച്ചാൽ നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാം ഞാൻ തിരികെ നൽകും. ശത്രുക്കൾ ഇവിടെനിന്ന് ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നത് അവർ തിരികെ നൽകില്ല.
12.87.31
कलत्रमादितः कृत्वा सर्वं वो विनशेदिति ।
शरीरपुत्रदारार्थमर्थसंचय इष्यते ॥ १२.८७.३१ ॥
ഭാര്യയെ ആദ്യം നിർത്തി, നിങ്ങളുടെ സർവ്വവും നശിക്കാതിരിക്കാൻ; ശരീരത്തിനും പുത്രന്മാർക്കും ഭാര്യമാർക്കുമായി ധനസഞ്ചയം ഇഷ്ടമാണ്.
12.87.32
नन्दामि वः प्रभावेण पुत्राणामिव चोदये ।
यखाशक्त्युपगृह्णामि राष्ट्रस्यापीडया च वः ॥ १२.८७.३२ ॥
നിങ്ങളുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, നിങ്ങൾ എന്റെ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ; നിങ്ങളുടെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ സ്വീകരിക്കുന്നു, രാഷ്ട്രത്തെ പീഡിപ്പിക്കാതെയും.
12.87.33
आपत्स्वेव निवोढव्यं भवद्भिः संगतैरिह ।
न वः प्रियतरं कार्यं धनं कस्यांचिदापदि ॥ १२.८७.३३ ॥
ആപത്തുകളിൽത്തന്നെ നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് അവയെ സഹിക്കണം; ഏതൊരു ആപത്തിലും ധനം നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമായ കാര്യമാകരുത്.
12.87.34
इति वाचा मधुरया श्लक्ष्णया सोपचारया ।
स्वरश्मीनभ्यवसृजेद्योगमाधाय कालवित् ॥ १२.८७.३४ ॥
ഇങ്ങനെ മധുരവും മൃദുവും മര്യാദയുമുള്ള വാക്കുകളാൽ, കാലമറിയുന്നവൻ യുക്തി പ്രയോഗിച്ച് തന്റെ രശ്മികളെ (പ്രജാലാഭത്തെ) വിടണം.
12.87.35
प्रचारं भृत्यभरणं व्ययं संग्रामतो भयम् ।
योगक्षेणं च संप्रेक्ष्य गोमिनः कारयेत्करम् ॥ १२.८७.३५ ॥
വ്യാപാരം, ഭൃത്യന്മാരുടെ പോഷണം, ചെലവ്, യുദ്ധഭയം, യോഗക്ഷേമം—ഇവ പരിഗണിച്ച് ഭൂവുടമകളിൽനിന്ന് നികുതി പിരിക്കണം.
12.87.36
उपेक्षिता हि नश्येयुर्गोमिनोऽरण्यवासिनः ।
तस्मात्तेषु विशेषेण मृदुपूर्वं समाचरेत् ॥ १२.८७.३६ ॥
അവഗണിക്കപ്പെട്ടാൽ ഭൂവുടമകളും വനവാസികളും നശിച്ചുപോകും; അതിനാൽ അവരോട് വിശേഷിച്ച് ആദ്യം മൃദുവായി പെരുമാറണം.
12.87.37
सान्त्वनं रक्षणं दानमवस्था चाप्यभीक्ष्णशः ।
गोमिनां पार्थ कर्तव्यः संविभागः प्रियाणि च ॥ १२.८७.३७ ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, ഗോസ്വാമികളോട് ആശ്വാസവാക്കും സംരക്ഷണവും ദാനവും നിരന്തരമായ പരിചരണവും ചെയ്യണം; അവരോടൊപ്പം പങ്കുവെക്കുന്നതും അവർക്ക് പ്രിയമുള്ളവ നൽകുന്നതും വേണം.
12.87.38
अजस्रमुपयोक्तव्यं फलं गोमिषु भारत ।
प्रभावयन्ति राष्ट्रं च व्यवहारं कृषिं तथा ॥ १२.८७.३८ ॥
ഹേ ഭാരതാ, ഗോസ്വാമികളിൽ നിന്നുള്ള ഫലം നിരന്തരം ഉപയോഗിക്കണം; അവർ രാഷ്ട്രത്തെയും വ്യാപാരത്തെയും കൃഷിയെയും സമൃദ്ധമാക്കുന്നു.
12.87.39
तस्माद्गोमिषु यत्नेन प्रीतिं कुर्याद्विचक्षणः ।
दयावानप्रमत्तश्च करान्संप्रणयन्मृदून् ॥ १२.८७.३९ ॥
അതിനാൽ ബുദ്ധിമാനായവൻ ഗോസ്വാമികളോട് ശ്രമത്തോടെ സ്നേഹം കാണിക്കണം; ദയയോടും ജാഗ്രതയോടും കൂടി, നികുതികൾ മൃദുവായി പിരിക്കണം.
12.87.40
सर्वत्र क्षेमचरणं सुलभं नाम गोमिषु ।
न ह्यतः सदृशं किंचिद्धनमस्ति युधिष्ठिर ॥ १२.८७.४० ॥
ഗോസ്വാമികൾക്കിടയിൽ എല്ലായിടത്തും സുരക്ഷിതമായ സഞ്ചാരം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു; ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ഇതിനു തുല്യമായ ധനം മറ്റൊന്നില്ല.