مهابهاراتا · أدهيايا 12.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.88.1
यदा राजा समर्थोऽपि कोशार्थी स्यान्महामते ।
कथं प्रवर्तेत करस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.८८.१ ॥
إذا كان الملك قادراً ومع ذلك يطلب الخزينة، أيها العظيم العقل، فكيف ينبغي أن تُفرض الضريبة؟ قل لي ذلك يا جدّي.
12.88.2
यथादेशं यथाकालं यथाबुद्धि यथाबलम् ।
अनुशिष्यात्प्रजा राजा धर्मार्थी तद्धिते रतः ॥ १२.८८.२ ॥
ينبغي للملك أن يُرشد رعيته بحسب المكان والزمان والحكمة والقوة، متفانياً في خيرها، عاملاً بالدارما والمنفعة.
12.88.3
यथा तासां च मन्येत श्रेय आत्मन एव च ।
तथा धर्माणि सर्वाणि राजा राष्ट्रेषु वर्तयेत् ॥ १२.८८.३ ॥
ليتمكّن من تقدير ما هو خير لهم ولنفسه، ينبغي للملك أن يُقيم جميع الواجبات في ممالكه.
12.88.4
मधुदोहं दुहेद्राष्ट्रं भ्रमरान्न प्रपातयेत् ।
वत्सापेक्षी दुहेच्चैव स्तनांश्च न विकुट्टयेत् ॥ १२.८८.४ ॥
ينبغي للملك أن يحلب المملكة كما يُجنى العسل، فلا يُسقط النحل، وأن يحلب مراعياً العِجل، ولا يسحق الضروع.
12.88.5
जलौकावत्पिबेद्राष्ट्रं मृदुनैव नराधिपः ।
व्याघ्रीव च हरेत्पुत्रान्संदशेन्न च पीडयेत् ॥ १२.८८.५ ॥
ينبغي للملك أن يمتص المملكة برفق كالعلقة، وأن يحمل أبناءها كالنمرة، لا يعضّ ولا يُثقل عليها.
12.88.6
यथा शल्यकवानाखुः पदं धूनयते सदा ।
अतीक्ष्णेनाभ्युपायेन तथा राष्ट्रं समापिबेत् ॥ १२.८८.६ ॥
كما أن القنفذ والجرذ يحرّكان أقدامهما دائماً، فكذلك ينبغي للملك أن يستنزف المملكة كلها بوسائل غير قاسية.
12.88.7
अल्पेनाल्पेन देयेन वर्धमानं प्रदापयेत् ।
ततो भूयस्ततो भूयः क्रमवृद्धिं समाचरेत् ॥ १२.८८.७ ॥
من يجب أن يدفع القليل القليل، فليُجعل النامي يدفع قليلاً قليلاً. ثم مرة أخرى، ثم مرة أخرى، ينبغي أن يُتبع النمو التدريجي.
12.88.8
दमयन्निव दम्यानि शश्वद्भारं विवर्धयेत् ।
मृदुपूर्वं प्रयत्नेन पाशानभ्यवहारयेत् ॥ १२.८८.८ ॥
كما يروّض المروِّض ما يجب ترويضه بزيادة الحمل دائماً، هكذا ينبغي أولاً بلين وجهد أن تُستعمل الأربطة شيئاً فشيئاً.
12.88.9
सकृत्पाशावकीर्णास्ते न भविष्यन्ति दुर्दमाः ।
उचितेनैव भोक्तव्यास्ते भविष्यन्त्ययत्नतः ॥ १२.८८.९ ॥
ما إن يُحاطوا بالأربطة مرة واحدة حتى لا يعودوا عصيين على الترويض. ينبغي أن يُحكموا بالطريقة المناسبة، فيخضعوا دون عناء.
12.88.10
तस्मात्सर्वसमारम्भो दुर्लभः पुरुषं प्रति ।
यथा मुख्यान्सान्त्वयित्वा भोक्तव्या इतरे जनाः ॥ १२.८८.१० ॥
لذلك يصعب استعمال كل وسيلة مع إنسان واحد. وبعد أن تُسترضى الرؤوس، ينبغي أن يُحكم سائر الناس.
12.88.11
ततस्तान्भेदयित्वा तु परस्परविवक्षितान् ।
भुञ्जीत सान्त्वयंश्चैव यथासुखमयत्नतः ॥ १२.८८.११ ॥
ثم بعد أن تُفرّق بين أولئك المتربصين بعضهم ببعض، وأنت تُهدّئ خاطرهم، ينبغي أن تحكمهم بيسر ودون عناء.
12.88.12
न चास्थाने न चाकाले करांस्तेभ्यो निपातयेत् ।
आनुपूर्व्येण सान्त्वेन यथाकालं यथाविधि ॥ १२.८८.१२ ॥
لا في مكان غير مناسب ولا في وقت غير مناسب ينبغي أن تُفرض عليهم الضرائب؛ بترتيب، وبالتلطف، في وقتها المناسب وعلى الوجه المقرر.
12.88.13
उपायान्प्रब्रवीम्येतान्न मे माया विवक्षिता ।
अनुपायेन दमयन्प्रकोपयति वाजिनः ॥ १२.८८.१३ ॥
أنا أذكر هذه الوسائل، ولا غاية لي في الخداع. من يحاول ترويض الخيل بوسيلة غير مناسبة إنما يزيدها هياجاً.
12.88.14
पानागारनिवोशाश्च वेश्याः प्रापणिकास्तथा ।
कुशीलवाः सकितवा ये चान्ये केचिदीदृशाः ॥ १२.८८.१४ ॥
سكان الحانات، والغانيات، والتجار، والممثلون والمنشدون، والمقامرون ومن يصحبهم، وبعض آخرين من هذا الضرب.
12.88.15
नियम्याः सर्व एवैते ये राष्ट्रस्योपघातकाः ।
एते राष्ट्रेऽभितिष्ठन्तो बाधन्ते भद्रिकाः प्रजाः ॥ १२.८८.१५ ॥
يجب كبح كل هؤلاء المفسدين للمملكة. فهم يقيمون في المملكة ويضطهدون الرعايا الطيبين.
12.88.16
न केनचिद्याचितव्यः कश्चित्किंचिदनापदि ।
इति व्यवस्था भूतानां पुरस्तान्मनुना कृता ॥ १२.८८.१६ ॥
لا ينبغي لأحد أن يسأل أحداً شيئاً إلا في حال الضيق. وقد وضع مانو هذا النظام للكائنات منذ القدم.
12.88.17
सर्वे तथाऽनुजीवेयुर्न कुर्युः कर्म चेदिह ।
सर्व एव इमे लोका न भवेयुरसंशयम् ॥ १२.८८.१७ ॥
فليعش الجميع هنا من عملهم؛ فلو امتنع الجميع هنا عن العمل، لزال بلا شك هذه العوالم كلها.
12.88.18
प्रभुर्नियमने राजा य एतान्न नियच्छति ।
भुङ्क्ते स तस्य पापस्य चतुर्भागमिति श्रुतिः ॥ १२.८८.१८ ॥
الملك القادر على كبحهم ولا يكبحهم يتحمل ربع ذلك الإثم، هكذا تقول الشروتي.
12.88.19
भोक्ता तस्य तु पापस्य सुकृतस्य यथातथा ।
नियन्तव्याः सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप ॥ १२.८८.१९ ॥
فهو الذي يتذوق ثمرة ذلك الذنب وثمرة الحسنة على حد سواء. أيها سيد الناس، يجب على الملك أن يكبح الخطاة دائماً.
12.88.20
कृतपापस्त्वसौ राजा य एतान्न नियच्छति ।
तथा कृतस्य धर्मस्य चतुर्भागमुपाश्नुते। ॥ १२.८८.२० ॥
فالملك الذي لا يكبح هؤلاء يصبح مذنباً بنفسه، وينال كذلك ربع البر الذي يُفعل.
12.88.21
स्थानान्येतानि संयम्य प्रसङ्गो भूतिनाशनः ।
कामे प्रसक्तः पुरुषः किमकार्यं विवर्जयेत् ॥ १२.८८.२१ ॥
فاضبط هذه المواضع، فالتعلق يهلك الازدهار؛ فالإنسان المتعلق بالشهوة، أي فعل محظور سيتجنب؟
12.88.22
मद्यमांसपरस्वानि तथा दारधनानि च ।
आहरेद्रागवशगस्तथा शास्त्रं प्रदर्शयेत् ॥ १२.८८.२२ ॥
والإنسان الخاضع للهوى ينتزع الخمر واللحم ومال غيره، وكذلك الزوجات والثروة؛ ويعرض الشاستر ويتظاهر به فقط.
12.88.23
आपद्येव तु याचन्ते येषां नास्ति परिग्रहः ।
दातव्यं धर्मतस्तेभ्यस्त्वनुक्रोशाद्भयान्न तु ॥ १२.८८.२३ ॥
ينبغي أن يُعطى الذين لا سند لهم والذين لا يسألون إلا في الشدة، وفق الدهرمة، عن رحمة لا عن خوف.
12.88.24
मा ते राष्ट्रे याचनका भवेयुर्मा च दस्यवः ।
उपादातार एवैते नैते भूतस्य भावकाः ॥ १२.८८.२४ ॥
لا يكن في مملكتك متسولون ولا لصوص؛ فهؤلاء آخذون فحسب، لا معززون لخير الكائنات.
12.88.25
ये भूतान्यनुगृह्णन्ति वर्धयन्ति च ये प्रजाः ।
तेते राष्ट्रेषु वर्तन्तां मा भूतानां प्रबाधकाः ॥ १२.८८.२५ ॥
ليسكن في الممالك من يُنعمون على الكائنات وينمّون الرعية، ولا يكونوا مضطهدي الكائنات.
12.88.26
दण्ड्यास्ते च महाराज धनादानप्रयोजकाः ।
प्रयोगं कारयेथास्ते यथा दद्युः करांस्तथा ॥ १२.८८.२६ ॥
أيها الملك العظيم، يستحق المحرِّضون على انتزاع الثروة العقاب. فاجعلهم ينفذون ذلك الإجراء حتى يدفعوا ضرائبهم.
12.88.27
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं यच्चान्यत्किंचिदीदृशम् ।
पुरुषैः कारयेत्कर्म बहुभिः कर्मभेदतः ॥ १२.८८.२७ ॥
ينبغي أن يُنجز الزراعة ورعاية الماشية والتجارة وكل ما شابهها من الأعمال على يد كثير من الرجال بحسب تقسيم الأعمال.
12.88.28
नरश्चेत्कृषिगोरक्ष्यं वाणिज्यं चाप्यनुष्ठितः ।
संशयं लभते किंचित्तेन राजा विगर्ह्यते ॥ १२.८८.२८ ॥
إذا تعرّض رجلٌ يزاول الزراعة ورعاية الماشية والتجارة لبعض المخاطر، فإن الملك يُلام بسبب ذلك.
12.88.29
धनिनः पूजयेन्नित्यं पानाच्छादनभोजनैः ।
वक्तव्याश्चानुगृह्णीध्वं प्रजाः सह मयेति वै ॥ १२.८८.२९ ॥
ينبغي أن تُكرَم الأغنياء دائمًا بالشراب والكسوة والطعام، وأن يُقال لهم: «أنعموا على الرعية معي».
12.88.30
अङ्गमेतन्महद्राज्ये धनिनो नाम भारत ।
ककुदं सर्वभूतानां धनस्थो नात्र संशयः ॥ १२.८८.३० ॥
يا بهاراتا، هذا العضو العظيم من المملكة هم الأغنياء. والمقيمون في الثروة هم قمّة جميع الكائنات، ولا شك في ذلك.
12.88.31
प्राज्ञः शूरो धनस्थश्च स्वामी धार्मिक एव च ।
तपस्वी सत्यवादी च बुद्धिमांश्चापि रक्षति ॥ १२.८८.३१ ॥
الحكيم والشجاع والغني والسيد والبار بالدهرما والزاهد والصادق والعاقل، هؤلاء أيضًا يحفظونه.
12.88.32
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु प्रीतिमान्भव पार्थिव ।
सत्यमार्जवमक्रोधमानृशंस्यं च पालय ॥ १२.८८.३२ ॥
فلذلك، أيها الملك، كن محبًا لجميع الكائنات؛ وحافظ على الصدق والاستقامة وعدم الغضب والرحمة.
12.88.33
एवं दण्डं च कोशं च मित्रं भूमिं च लप्स्यसि ।
सत्यार्जवपरो राजन्मित्रकोशबलान्वितः ॥ १२.८८.३३ ॥
وبهذا تنال العصا والخزينة والحلفاء والأرض؛ أيها الملك، إذا كنت مقبلًا على الصدق والاستقامة، فستكون مزودًا بالحلفاء والخزينة والقوة.