マハーバーラタ · 章 12.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.88.1
यदा राजा समर्थोऽपि कोशार्थी स्यान्महामते ।
कथं प्रवर्तेत करस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.८८.१ ॥
王が有能でありながら財宝を求めるとき、大いなる知者よ、税はどのように課されるべきでしょうか。祖父よ、それを私に語ってください。
12.88.2
यथादेशं यथाकालं यथाबुद्धि यथाबलम् ।
अनुशिष्यात्प्रजा राजा धर्मार्थी तद्धिते रतः ॥ १२.८८.२ ॥
王は場所・時・知恵・力に応じて臣民を教え導くべきであり、彼らの利益に専念し、法と利を重んじるべきである。
12.88.3
यथा तासां च मन्येत श्रेय आत्मन एव च ।
तथा धर्माणि सर्वाणि राजा राष्ट्रेषु वर्तयेत् ॥ १२.८८.३ ॥
彼らにとっても自分にとっても何が善いかを考えられるように、王は諸国において一切の法を確立すべきである。
12.88.4
मधुदोहं दुहेद्राष्ट्रं भ्रमरान्न प्रपातयेत् ।
वत्सापेक्षी दुहेच्चैव स्तनांश्च न विकुट्टयेत् ॥ १२.८८.४ ॥
王は蜜を集めるように国を搾るべきであり、蜂を落としてはならない。子牛を思いやって乳を搾り、乳房を砕いてはならない。
12.88.5
जलौकावत्पिबेद्राष्ट्रं मृदुनैव नराधिपः ।
व्याघ्रीव च हरेत्पुत्रान्संदशेन्न च पीडयेत् ॥ १२.८८.५ ॥
王はヒルのように、国を穏やかにのみ吸うべきである。雌虎が子を運ぶように子を持ち上げるが、噛んだり押しつぶしたりしてはならない。
12.88.6
यथा शल्यकवानाखुः पदं धूनयते सदा ।
अतीक्ष्णेनाभ्युपायेन तथा राष्ट्रं समापिबेत् ॥ १२.८८.६ ॥
ヤマアラシやネズミがいつも足を揺らすように、王は厳しくない手段によって国を余すところなく吸い取るべきである。
12.88.7
अल्पेनाल्पेन देयेन वर्धमानं प्रदापयेत् ।
ततो भूयस्ततो भूयः क्रमवृद्धिं समाचरेत् ॥ १२.८८.७ ॥
少しずつ納めるべき者から、増えつつあるものを少しずつ納めさせよ。次いでまた次いで、順を追って増やしていくべきである。
12.88.8
दमयन्निव दम्यानि शश्वद्भारं विवर्धयेत् ।
मृदुपूर्वं प्रयत्नेन पाशानभ्यवहारयेत् ॥ १२.८८.८ ॥
馴らす者が馴らすべきものを常に重荷を増やして馴らすように、まず穏やかに、努力して、縄を次第に用いるべきである。
12.88.9
सकृत्पाशावकीर्णास्ते न भविष्यन्ति दुर्दमाः ।
उचितेनैव भोक्तव्यास्ते भविष्यन्त्ययत्नतः ॥ १२.८८.९ ॥
一度網に囲まれれば、彼らはもはや御しがたくはなくなる。ふさわしい仕方で治めるべきであり、そうすれば努力なくして従うであろう。
12.88.10
तस्मात्सर्वसमारम्भो दुर्लभः पुरुषं प्रति ।
यथा मुख्यान्सान्त्वयित्वा भोक्तव्या इतरे जनाः ॥ १२.८८.१० ॥
ゆえに、ある一人に対して全ての手段を講じることは困難である。主だった者たちをなだめた上で、他の人々を治めるべきである。
12.88.11
ततस्तान्भेदयित्वा तु परस्परविवक्षितान् ।
भुञ्जीत सान्त्वयंश्चैव यथासुखमयत्नतः ॥ १२.८८.११ ॥
そして互いに敵意を抱く者たちを分断し、なだめながら、安楽に、努力なく彼らを治めるべきである。
12.88.12
न चास्थाने न चाकाले करांस्तेभ्यो निपातयेत् ।
आनुपूर्व्येण सान्त्वेन यथाकालं यथाविधि ॥ १२.८८.१२ ॥
不適切な場所でも不適切な時でもなく、彼らから租税を徴収させてはならない。順序を追い、懐柔をもって、ふさわしい時に、規定どおりに徴収させるべきである。
12.88.13
उपायान्प्रब्रवीम्येतान्न मे माया विवक्षिता ।
अनुपायेन दमयन्प्रकोपयति वाजिनः ॥ १२.८८.१३ ॥
私はこれらの方便を述べる。私の意図は欺きではない。不適切な方法で馬を制しようとする者は、かえって馬を激昂させる。
12.88.14
पानागारनिवोशाश्च वेश्याः प्रापणिकास्तथा ।
कुशीलवाः सकितवा ये चान्ये केचिदीदृशाः ॥ १२.८८.१४ ॥
酒場に住む者、遊女、商人、俳優と吟遊詩人、賭博者とその仲間、そしてこのような他の者たち。
12.88.15
नियम्याः सर्व एवैते ये राष्ट्रस्योपघातकाः ।
एते राष्ट्रेऽभितिष्ठन्तो बाधन्ते भद्रिकाः प्रजाः ॥ १२.८८.१५ ॥
国家を害するこれらの者は皆、抑制されねばならない。国内に居座り、素朴な民を苦しめているのだから。
12.88.16
न केनचिद्याचितव्यः कश्चित्किंचिदनापदि ।
इति व्यवस्था भूतानां पुरस्तान्मनुना कृता ॥ १२.८८.१६ ॥
窮地にある場合を除き、誰も誰かに何かを乞うてはならない。この生き物への定めは、昔マヌが定めたものである。
12.88.17
सर्वे तथाऽनुजीवेयुर्न कुर्युः कर्म चेदिह ।
सर्व एव इमे लोका न भवेयुरसंशयम् ॥ १२.८८.१७ ॥
ここでは皆がそれぞれの務めによって生きるべきである。ここで皆が務めを行わなければ、疑いなくこれら全ての世界は存在しなくなるだろう。
12.88.18
प्रभुर्नियमने राजा य एतान्न नियच्छति ।
भुङ्क्ते स तस्य पापस्य चतुर्भागमिति श्रुतिः ॥ १२.८८.१८ ॥
彼らを抑える力を持ちながら抑えない王は、その罪の四分の一を負う、と聖典は言う。
12.88.19
भोक्ता तस्य तु पापस्य सुकृतस्य यथातथा ।
नियन्तव्याः सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप ॥ १२.८८.१९ ॥
その罪と功徳の果報を受けるのは、まさに彼である。人の主よ、王は常に罪人を抑制しなければならない。
12.88.20
कृतपापस्त्वसौ राजा य एतान्न नियच्छति ।
तथा कृतस्य धर्मस्य चतुर्भागमुपाश्नुते। ॥ १२.८८.२० ॥
これらを抑制しない王は、自ら罪を犯した者となり、同様に行われた法の四分の一を得る。
12.88.21
स्थानान्येतानि संयम्य प्रसङ्गो भूतिनाशनः ।
कामे प्रसक्तः पुरुषः किमकार्यं विवर्जयेत् ॥ १२.८८.२१ ॥
これらの境地を制御せよ。執着は繁栄を滅ぼすからである。欲望に執着した人は、どの禁じられた行為を避けるだろうか。
12.88.22
मद्यमांसपरस्वानि तथा दारधनानि च ।
आहरेद्रागवशगस्तथा शास्त्रं प्रदर्शयेत् ॥ १२.८८.२२ ॥
欲望に支配された者は、酒や肉、他人の財産、妻や富を奪い取る。同様に、彼は聖典をただ見せびらかすだけである。
12.88.23
आपद्येव तु याचन्ते येषां नास्ति परिग्रहः ।
दातव्यं धर्मतस्तेभ्यस्त्वनुक्रोशाद्भयान्न तु ॥ १२.८८.२३ ॥
支えを持たず、困窮の中でのみ乞う人々には、法にしたがって与えるべきである。慈悲から与えるのであり、恐れからではない。
12.88.24
मा ते राष्ट्रे याचनका भवेयुर्मा च दस्यवः ।
उपादातार एवैते नैते भूतस्य भावकाः ॥ १२.८८.२४ ॥
汝の国に乞食も盗賊もいないように。彼らは奪う者であって、生きとし生けるものの幸福を増す者ではない。
12.88.25
ये भूतान्यनुगृह्णन्ति वर्धयन्ति च ये प्रजाः ।
तेते राष्ट्रेषु वर्तन्तां मा भूतानां प्रबाधकाः ॥ १२.८८.२५ ॥
生きとし生けるものに恵みを与え、臣民を栄えさせる者は国々に住まわせよ。生きものを虐げる者であってはならない。
12.88.26
दण्ड्यास्ते च महाराज धनादानप्रयोजकाः ।
प्रयोगं कारयेथास्ते यथा दद्युः करांस्तथा ॥ १२.८८.२६ ॥
偉大な王よ、財を奪うよう唆す者は罰せられるべきである。彼らが税を納めるように、その手続きを行わせよ。
12.88.27
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं यच्चान्यत्किंचिदीदृशम् ।
पुरुषैः कारयेत्कर्म बहुभिः कर्मभेदतः ॥ १२.८८.२७ ॥
農耕、牧畜、交易、そのほかこの種の仕事は、仕事の分担に従って多くの人々に行わせるべきである。
12.88.28
नरश्चेत्कृषिगोरक्ष्यं वाणिज्यं चाप्यनुष्ठितः ।
संशयं लभते किंचित्तेन राजा विगर्ह्यते ॥ १२.८८.२८ ॥
農耕、牧畜、交易に従事する者が何らかの危難に遭えば、それによって王は非難される。
12.88.29
धनिनः पूजयेन्नित्यं पानाच्छादनभोजनैः ।
वक्तव्याश्चानुगृह्णीध्वं प्रजाः सह मयेति वै ॥ १२.८८.२९ ॥
富者には常に飲み物・衣服・食べ物で敬意を表し、「私とともに臣民に恵みを施してくれ」と告げるべきである。
12.88.30
अङ्गमेतन्महद्राज्ये धनिनो नाम भारत ।
ककुदं सर्वभूतानां धनस्थो नात्र संशयः ॥ १२.८८.३० ॥
バーラタよ、王国のこの大切な部分は富者である。富の中にある者は、すべての生きものの頂点である。これに疑いはない。
12.88.31
प्राज्ञः शूरो धनस्थश्च स्वामी धार्मिक एव च ।
तपस्वी सत्यवादी च बुद्धिमांश्चापि रक्षति ॥ १२.८८.३१ ॥
賢者、勇士、富者、主君、法を守る者、苦行者、真実を語る者、知恵ある者もまたそれを守る。
12.88.32
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु प्रीतिमान्भव पार्थिव ।
सत्यमार्जवमक्रोधमानृशंस्यं च पालय ॥ १२.८८.३२ ॥
ゆえに王よ、すべての生きものに慈しみを持て。真実、正直、怒らぬこと、慈悲を守れ。
12.88.33
एवं दण्डं च कोशं च मित्रं भूमिं च लप्स्यसि ।
सत्यार्जवपरो राजन्मित्रकोशबलान्वितः ॥ १२.८८.३३ ॥
このようにして、汝は刑罰の権、財宝、味方、土地を得るであろう。王よ、真実と正直に専心すれば、味方と財宝と力を備えるであろう。