มหาภารตะ · อัธยายะ 12.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.88.1
यदा राजा समर्थोऽपि कोशार्थी स्यान्महामते ।
कथं प्रवर्तेत करस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.८८.१ ॥
เมื่อกษัตริย์ แม้มีอำนาจ แต่ปรารถนาทรัพย์ในคลัง ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่เอ๋ย จะจัดเก็บภาษีอย่างไร ขอท่านบอกข้าพเจ้าเถิด ปิตามหะ
12.88.2
यथादेशं यथाकालं यथाबुद्धि यथाबलम् ।
अनुशिष्यात्प्रजा राजा धर्मार्थी तद्धिते रतः ॥ १२.८८.२ ॥
ตามสถานที่ ตามกาลเวลา ตามปัญญาและกำลัง กษัตริย์ควรแนะนำประชาชน ผู้ทุ่มเทต่อประโยชน์ของพวกเขา ต่อธรรมและทรัพย์
12.88.3
यथा तासां च मन्येत श्रेय आत्मन एव च ।
तथा धर्माणि सर्वाणि राजा राष्ट्रेषु वर्तयेत् ॥ १२.८८.३ ॥
เพื่อให้เขาเห็นว่าอะไรเป็นความดีทั้งต่อพวกเขาและต่อตนเอง กษัตริย์ควรให้ธรรมทั้งปวงดำเนินไปทั่วแคว้นของตน
12.88.4
मधुदोहं दुहेद्राष्ट्रं भ्रमरान्न प्रपातयेत् ।
वत्सापेक्षी दुहेच्चैव स्तनांश्च न विकुट्टयेत् ॥ १२.८८.४ ॥
กษัตริย์ควรรีดแคว้นดุจการเก็บน้ำผึ้ง อย่าให้ผึ้งตกลงมา ควรรีดโดยคำนึงถึงลูกโค อย่าบีบเต้านมจนแหลกละเอียด
12.88.5
जलौकावत्पिबेद्राष्ट्रं मृदुनैव नराधिपः ।
व्याघ्रीव च हरेत्पुत्रान्संदशेन्न च पीडयेत् ॥ १२.८८.५ ॥
กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ควรดูดแคว้นอย่างอ่อนโยนเท่านั้น ดุจทากทาก ดุจเสือโคร่งตัวเมียที่คาบลูกไป เขาควรยกลูกขึ้น แต่ไม่กัดและไม่บีบคั้น
12.88.6
यथा शल्यकवानाखुः पदं धूनयते सदा ।
अतीक्ष्णेनाभ्युपायेन तथा राष्ट्रं समापिबेत् ॥ १२.८८.६ ॥
ดังเม่นและหนูที่ย่ำเท้าอยู่เสมอ กษัตริย์ก็ควรดูดแคว้นให้หมดสิ้นด้วยวิธีการที่ไม่รุนแรง
12.88.7
अल्पेनाल्पेन देयेन वर्धमानं प्रदापयेत् ।
ततो भूयस्ततो भूयः क्रमवृद्धिं समाचरेत् ॥ १२.८८.७ ॥
จากผู้ที่ต้องจ่ายเพียงน้อยทีละน้อย ให้เก็บจำนวนที่เพิ่มขึ้นทีละน้อย แล้วครั้งแล้วครั้งเล่า แล้วครั้งแล้วครั้งเล่า ควรทำให้เกิดการเพิ่มพูนขึ้นทีละขั้น
12.88.8
दमयन्निव दम्यानि शश्वद्भारं विवर्धयेत् ।
मृदुपूर्वं प्रयत्नेन पाशानभ्यवहारयेत् ॥ १२.८८.८ ॥
ดังผู้ฝึกม้าที่ฝึกสัตว์ที่ต้องฝึก เพิ่มภาระอยู่เสมอ ฉันใด ก็ควรใช้ความอ่อนโยนก่อน พยายามใช้บ่วงทีละน้อย ฉันนั้น
12.88.9
सकृत्पाशावकीर्णास्ते न भविष्यन्ति दुर्दमाः ।
उचितेनैव भोक्तव्यास्ते भविष्यन्त्ययत्नतः ॥ १२.८८.९ ॥
เมื่อถูกบ่วงล้อมแล้วครั้งเดียว พวกเขาจะไม่ดื้อดึงอีกต่อไป ควรปกครองพวกเขาอย่างเหมาะสม แล้วพวกเขาจะถูกฝึกได้โดยไม่ต้องพยายาม
12.88.10
तस्मात्सर्वसमारम्भो दुर्लभः पुरुषं प्रति ।
यथा मुख्यान्सान्त्वयित्वा भोक्तव्या इतरे जनाः ॥ १२.८८.१० ॥
เพราะฉะนั้น การใช้วิธีการทุกอย่างต่อบุคคลเพียงคนเดียวนั้นทำได้ยาก ควรปลอบโยนผู้เป็นหัวหน้าก่อน แล้วปกครองคนอื่นๆ
12.88.11
ततस्तान्भेदयित्वा तु परस्परविवक्षितान् ।
भुञ्जीत सान्त्वयंश्चैव यथासुखमयत्नतः ॥ १२.८८.११ ॥
แล้วจึงแยกคนเหล่านั้นที่เป็นปรปักษ์ต่อกัน และปลอบโยนพวกเขาไปด้วย ควรปกครองพวกเขาอย่างสุขสบายโดยไม่ต้องพยายามมาก
12.88.12
न चास्थाने न चाकाले करांस्तेभ्यो निपातयेत् ।
आनुपूर्व्येण सान्त्वेन यथाकालं यथाविधि ॥ १२.८८.१२ ॥
ไม่ควรเก็บภาษีจากพวกเขาในสถานที่ที่ไม่เหมาะสม หรือในเวลาที่ไม่เหมาะสม ควรเก็บตามลำดับ ด้วยการปลอบโยน ในเวลาที่เหมาะ และตามวิธีที่กำหนด
12.88.13
उपायान्प्रब्रवीम्येतान्न मे माया विवक्षिता ।
अनुपायेन दमयन्प्रकोपयति वाजिनः ॥ १२.८८.१३ ॥
ข้าพเจ้ากล่าวถึงวิธีการเหล่านี้ ข้าพเจ้าไม่มีเจตนาหลอกลวง ผู้ที่พยายามฝึกม้าด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม ย่อมทำให้มันโกรธยิ่งขึ้นเท่านั้น
12.88.14
पानागारनिवोशाश्च वेश्याः प्रापणिकास्तथा ।
कुशीलवाः सकितवा ये चान्ये केचिदीदृशाः ॥ १२.८८.१४ ॥
ผู้อาศัยในโรงเหล้า หญิงโสเภณี พ่อค้า นักแสดงและนักขับร้อง ผู้เล่นการพนันและพรรคพวก และคนอื่นๆ บางพวกที่เป็นเช่นนี้
12.88.15
नियम्याः सर्व एवैते ये राष्ट्रस्योपघातकाः ।
एते राष्ट्रेऽभितिष्ठन्तो बाधन्ते भद्रिकाः प्रजाः ॥ १२.८८.१५ ॥
ผู้ทำลายแคว้นเหล่านี้ทั้งหมดต้องถูกควบคุม ผู้อาศัยอยู่ในแคว้นเหล่านี้ย่อมกดขี่ประชาชนผู้ซื่อตรง
12.88.16
न केनचिद्याचितव्यः कश्चित्किंचिदनापदि ।
इति व्यवस्था भूतानां पुरस्तान्मनुना कृता ॥ १२.८८.१६ ॥
ไม่ควรขอสิ่งใดจากผู้ใดเลย เว้นแต่ในยามทุกข์ยาก ระเบียบนี้สำหรับสรรพชีวิตได้ถูกกำหนดไว้แต่โบราณโดยมนุ
12.88.17
सर्वे तथाऽनुजीवेयुर्न कुर्युः कर्म चेदिह ।
सर्व एव इमे लोका न भवेयुरसंशयम् ॥ १२.८८.१७ ॥
ทุกคนควรดำรงชีวิตด้วยการงานของตนเอง หากทุกคนในโลกนี้ปฏิเสธการกระทำ ไม่ต้องสงสัยเลยว่า โลกทั้งหลายเหล่านี้จะไม่คงอยู่ต่อไป
12.88.18
प्रभुर्नियमने राजा य एतान्न नियच्छति ।
भुङ्क्ते स तस्य पापस्य चतुर्भागमिति श्रुतिः ॥ १२.८८.१८ ॥
กษัตริย์ผู้มีอำนาจควบคุมพวกเขาได้ แต่ไม่ควบคุมพวกเขา ย่อมได้รับส่วนหนึ่งในสี่ของบาปนั้น ดังที่พระศรุติกล่าวไว้
12.88.19
भोक्ता तस्य तु पापस्य सुकृतस्य यथातथा ।
नियन्तव्याः सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप ॥ १२.८८.१९ ॥
ผู้ที่เสวยผลของบาปนั้นและของบุญในทำนองเดียวกัน ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ กษัตริย์ต้องควบคุมผู้กระทำบาปอยู่เสมอ
12.88.20
कृतपापस्त्वसौ राजा य एतान्न नियच्छति ।
तथा कृतस्य धर्मस्य चतुर्भागमुपाश्नुते। ॥ १२.८८.२० ॥
กษัตริย์ผู้ไม่ควบคุมพวกเขาเหล่านี้ ย่อมมีบาปติดตัวเอง และในทำนองเดียวกัน ย่อมได้รับส่วนหนึ่งในสี่ของธรรมที่ได้กระทำไว้
12.88.21
स्थानान्येतानि संयम्य प्रसङ्गो भूतिनाशनः ।
कामे प्रसक्तः पुरुषः किमकार्यं विवर्जयेत् ॥ १२.८८.२१ ॥
เมื่อควบคุมอาณาเขตเหล่านี้ไว้ได้ การยึดติดย่อมทำลายความเจริญรุ่งเรือง คนที่ยึดติดในกามจะละเว้นการกระทำอันมิควรทำใดเล่า
12.88.22
मद्यमांसपरस्वानि तथा दारधनानि च ।
आहरेद्रागवशगस्तथा शास्त्रं प्रदर्शयेत् ॥ १२.८८.२२ ॥
คนที่ถูกราคะครอบงำย่อมแย่งชิงสุรา เนื้อสัตว์ ทรัพย์สินของผู้อื่น ตลอดจนภรรยาและทรัพย์สมบัติ และยังนำคัมภีร์มาแสดงเพียงเพื่อโอ้อวด
12.88.23
आपद्येव तु याचन्ते येषां नास्ति परिग्रहः ।
दातव्यं धर्मतस्तेभ्यस्त्वनुक्रोशाद्भयान्न तु ॥ १२.८८.२३ ॥
แก่ผู้ที่ไม่มีที่พึ่งพิงและขอทานเพราะความเดือดร้อนเท่านั้น พึงให้ตามธรรม ด้วยความกรุณา มิใช่ด้วยความกลัว
12.88.24
मा ते राष्ट्रे याचनका भवेयुर्मा च दस्यवः ।
उपादातार एवैते नैते भूतस्य भावकाः ॥ १२.८८.२४ ॥
ขออย่าให้มีขอทานในแว่นแคว้นของท่าน และอย่าให้มีโจร คนเหล่านี้เป็นเพียงผู้รับเอา มิใช่ผู้ส่งเสริมความอยู่ดีของสรรพชีวิต
12.88.25
ये भूतान्यनुगृह्णन्ति वर्धयन्ति च ये प्रजाः ।
तेते राष्ट्रेषु वर्तन्तां मा भूतानां प्रबाधकाः ॥ १२.८८.२५ ॥
ผู้ที่เอ็นดูสรรพชีวิตและทำให้ประชาราษฎร์เจริญรุ่งเรือง ขอให้คนเหล่านั้นอยู่อาศัยในแคว้นทั้งหลาย อย่าให้เป็นผู้กดขี่สรรพชีวิต
12.88.26
दण्ड्यास्ते च महाराज धनादानप्रयोजकाः ।
प्रयोगं कारयेथास्ते यथा दद्युः करांस्तथा ॥ १२.८८.२६ ॥
ข้าแต่มหาราช ผู้ที่ยุยงให้แย่งชิงทรัพย์สมบัติสมควรถูกลงโทษ จงให้เขาดำเนินการจัดเก็บภาษีให้ได้ตามที่ควรจ่าย
12.88.27
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं यच्चान्यत्किंचिदीदृशम् ।
पुरुषैः कारयेत्कर्म बहुभिः कर्मभेदतः ॥ १२.८८.२७ ॥
การกสิกรรม การเลี้ยงโค การค้าขาย และงานอื่นใดที่คล้ายกัน พึงให้ผู้คนจำนวนมากดำเนินการ โดยแบ่งงานกันตามหน้าที่
12.88.28
नरश्चेत्कृषिगोरक्ष्यं वाणिज्यं चाप्यनुष्ठितः ।
संशयं लभते किंचित्तेन राजा विगर्ह्यते ॥ १२.८८.२८ ॥
หากบุรุษผู้ประกอบการกสิกรรม การเลี้ยงโค และการค้า ประสบความยากลำบากบางประการ พระราชาย่อมถูกตำหนิเพราะเหตุนั้น
12.88.29
धनिनः पूजयेन्नित्यं पानाच्छादनभोजनैः ।
वक्तव्याश्चानुगृह्णीध्वं प्रजाः सह मयेति वै ॥ १२.८८.२९ ॥
พึงให้เกียรติผู้มีทรัพย์อยู่เสมอด้วยเครื่องดื่ม เครื่องนุ่งห่ม และอาหาร และพึงบอกแก่เขาว่า จงอนุเคราะห์ประชาราษฎร์ร่วมกับเรา
12.88.30
अङ्गमेतन्महद्राज्ये धनिनो नाम भारत ।
ककुदं सर्वभूतानां धनस्थो नात्र संशयः ॥ १२.८८.३० ॥
ข้าแต่ภารตะ อวัยวะอันยิ่งใหญ่นี้ของแว่นแคว้นคือผู้มั่งคั่ง ผู้ที่อยู่ในความมั่งคั่งเป็นยอดของสรรพสัตว์ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
12.88.31
प्राज्ञः शूरो धनस्थश्च स्वामी धार्मिक एव च ।
तपस्वी सत्यवादी च बुद्धिमांश्चापि रक्षति ॥ १२.८८.३१ ॥
ผู้มีปัญญา ผู้กล้าหาญ ผู้มั่งคั่ง ผู้เป็นใหญ่ ผู้ประพฤติธรรม ผู้บำเพ็ญตบะ ผู้พูดความจริง และผู้มีปัญญา ย่อมคุ้มครองแว่นแคว้นนั้นด้วย
12.88.32
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु प्रीतिमान्भव पार्थिव ।
सत्यमार्जवमक्रोधमानृशंस्यं च पालय ॥ १२.८८.३२ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่พระราชา จงมีความรักใคร่ต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง และจงรักษาความจริง ความซื่อตรง การไม่โกรธ และความกรุณา
12.88.33
एवं दण्डं च कोशं च मित्रं भूमिं च लप्स्यसि ।
सत्यार्जवपरो राजन्मित्रकोशबलान्वितः ॥ १२.८८.३३ ॥
ด้วยประการฉะนี้ ท่านจะได้ไม้เรียวแห่งการลงโทษ คลังสมบัติ พันธมิตร และแผ่นดิน ข้าแต่พระราชา ผู้ที่มุ่งมั่นในความจริงและความซื่อตรงจะประกอบพร้อมด้วยพันธมิตร คลังสมบัติ และกำลัง