മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.88.1
यदा राजा समर्थोऽपि कोशार्थी स्यान्महामते ।
कथं प्रवर्तेत करस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.८८.१ ॥
രാജാവ് ശക്തനായിരിക്കെയും ഖജനാവ് ആഗ്രഹിച്ചാൽ, ഓ മഹാമതേ, നികുതി എങ്ങനെ ഏർപ്പെടുത്തണം? ഓ പിതാമഹാ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.88.2
यथादेशं यथाकालं यथाबुद्धि यथाबलम् ।
अनुशिष्यात्प्रजा राजा धर्मार्थी तद्धिते रतः ॥ १२.८८.२ ॥
രാജാവ് ദേശത്തിനും കാലത്തിനും ബുദ്ധിക്കും ബലത്തിനും അനുസരിച്ച് പ്രജകളെ ഉപദേശിക്കണം; ധർമ്മാർത്ഥങ്ങൾ അറിയുന്ന രാജാവ് അവരുടെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കണം.
12.88.3
यथा तासां च मन्येत श्रेय आत्मन एव च ।
तथा धर्माणि सर्वाणि राजा राष्ट्रेषु वर्तयेत् ॥ १२.८८.३ ॥
അവർക്കും തനിക്കും ശ്രേയസ്സ് എന്തെന്ന് രാജാവ് കരുതുന്ന വിധത്തിൽ, രാജാവ് രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നടപ്പാക്കണം.
12.88.4
मधुदोहं दुहेद्राष्ट्रं भ्रमरान्न प्रपातयेत् ।
वत्सापेक्षी दुहेच्चैव स्तनांश्च न विकुट्टयेत् ॥ १२.८८.४ ॥
രാജാവ് രാഷ്ട്രത്തെ തേൻ കറക്കുന്നതുപോലെ കറക്കണം, വണ്ടുകളെ വീഴ്ത്തരുത്; കിടാവിനെ കരുതി കറക്കണം, അകിടുകൾ ഞെരിക്കരുത്.
12.88.5
जलौकावत्पिबेद्राष्ट्रं मृदुनैव नराधिपः ।
व्याघ्रीव च हरेत्पुत्रान्संदशेन्न च पीडयेत् ॥ १२.८८.५ ॥
രാജാവ് അട്ടയെപ്പോലെ രാഷ്ട്രത്തെ മൃദുവായി മാത്രം ഊറ്റണം; പെൺപുലി മക്കളെ എടുക്കുന്നതുപോലെ എടുക്കണം, പക്ഷേ കടിക്കുകയോ ഞെരുക്കുകയോ അരുത്.
12.88.6
यथा शल्यकवानाखुः पदं धूनयते सदा ।
अतीक्ष्णेनाभ्युपायेन तथा राष्ट्रं समापिबेत् ॥ १२.८८.६ ॥
മുള്ളൻപന്നിയും എലിയും എപ്പോഴും കാൽ ഇളക്കുന്നതുപോലെ, രാജാവ് തീക്ഷ്ണമല്ലാത്ത ഉപായത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രത്തെ പൂർണ്ണമായി ഊറ്റണം.
12.88.7
अल्पेनाल्पेन देयेन वर्धमानं प्रदापयेत् ।
ततो भूयस्ततो भूयः क्रमवृद्धिं समाचरेत् ॥ १२.८८.७ ॥
അല്പാല്പമായി നൽകേണ്ടവനിൽ നിന്ന്, വളരുന്നതിനെ അല്പാല്പമായി നൽകിക്കണം. പിന്നെയും പിന്നെയും, പിന്നെയും പിന്നെയും, ക്രമാനുസൃതമായ വളർച്ച പരിപാലിക്കണം.
12.88.8
दमयन्निव दम्यानि शश्वद्भारं विवर्धयेत् ।
मृदुपूर्वं प्रयत्नेन पाशानभ्यवहारयेत् ॥ १२.८८.८ ॥
അടക്കുന്നവൻ അടക്കേണ്ടവയെ എപ്പോഴും ഭാരം വർധിപ്പിച്ച് അടക്കുന്നതുപോലെ, ആദ്യം മൃദുവായി, പ്രയത്നത്തോടെ കുരുക്കുകൾ ക്രമേണ പ്രയോഗിക്കണം.
12.88.9
सकृत्पाशावकीर्णास्ते न भविष्यन्ति दुर्दमाः ।
उचितेनैव भोक्तव्यास्ते भविष्यन्त्ययत्नतः ॥ १२.८८.९ ॥
ഒരിക്കൽ കുരുക്കുകളിൽ അകപ്പെട്ടവർ അടക്കാനാവാത്തവരായി തുടരില്ല. ഉചിതമായ രീതിയിലാണ് അവരെ ഭരിക്കേണ്ടത്; അപ്പോൾ അവർ അധ്വാനമില്ലാതെ വഴങ്ങും.
12.88.10
तस्मात्सर्वसमारम्भो दुर्लभः पुरुषं प्रति ।
यथा मुख्यान्सान्त्वयित्वा भोक्तव्या इतरे जनाः ॥ १२.८८.१० ॥
അതിനാൽ ഒരു മനുഷ്യനോട് എല്ലാ ഉപായങ്ങളും പ്രയോഗിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. പ്രധാനികളെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തി, മറ്റുള്ളവരെ ഭരിക്കണം.
12.88.11
ततस्तान्भेदयित्वा तु परस्परविवक्षितान् ।
भुञ्जीत सान्त्वयंश्चैव यथासुखमयत्नतः ॥ १२.८८.११ ॥
പിന്നെ പരസ്പരം എതിർക്കുന്ന അവരെ ഭിന്നിപ്പിച്ച്, സാന്ത്വനപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, സുഖമായും അധ്വാനമില്ലാതെയും അവരെ ഭരിക്കണം.
12.88.12
न चास्थाने न चाकाले करांस्तेभ्यो निपातयेत् ।
आनुपूर्व्येण सान्त्वेन यथाकालं यथाविधि ॥ १२.८८.१२ ॥
അനുചിതമായ സ്ഥലത്തും അനുചിതമായ സമയത്തും അവരിൽ നിന്ന് നികുതികൾ പിരിക്കരുത്; ക്രമത്തിൽ, സാന്ത്വനത്തോടെ, യഥാസമയം, വിധിപ്രകാരം മാത്രമേ പിരിക്കാവൂ.
12.88.13
उपायान्प्रब्रवीम्येतान्न मे माया विवक्षिता ।
अनुपायेन दमयन्प्रकोपयति वाजिनः ॥ १२.८८.१३ ॥
ഈ ഉപായങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു; എന്റെ ഉദ്ദേശ്യം വഞ്ചനയല്ല. അനുചിതമായ ഉപായത്താൽ കുതിരകളെ അടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ അവയെ കൂടുതൽ കോപിപ്പിക്കുന്നു.
12.88.14
पानागारनिवोशाश्च वेश्याः प्रापणिकास्तथा ।
कुशीलवाः सकितवा ये चान्ये केचिदीदृशाः ॥ १२.८८.१४ ॥
മദ്യശാലകളിൽ പാർക്കുന്നവർ, വേശ്യകൾ, വ്യാപാരികൾ, നടന്മാരും ഗായകരും, ചൂതാട്ടക്കാരോടൊപ്പമുള്ളവരും, ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റ് ചിലരും.
12.88.15
नियम्याः सर्व एवैते ये राष्ट्रस्योपघातकाः ।
एते राष्ट्रेऽभितिष्ठन्तो बाधन्ते भद्रिकाः प्रजाः ॥ १२.८८.१५ ॥
രാഷ്ട്രത്തിന് ഹാനി വരുത്തുന്ന ഇവരെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്. രാഷ്ട്രത്തിൽ കഴിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇവർ നിഷ്കളങ്കരായ പ്രജകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
12.88.16
न केनचिद्याचितव्यः कश्चित्किंचिदनापदि ।
इति व्यवस्था भूतानां पुरस्तान्मनुना कृता ॥ १२.८८.१६ ॥
ആപത്തില്ലാത്തപ്പോൾ ആരോടും ഒന്നും യാചിക്കരുത്. ജീവികൾക്കായുള്ള ഈ ക്രമം പണ്ട് മനു സ്ഥാപിച്ചതാണ്.
12.88.17
सर्वे तथाऽनुजीवेयुर्न कुर्युः कर्म चेदिह ।
सर्व एव इमे लोका न भवेयुरसंशयम् ॥ १२.८८.१७ ॥
ഇവിടെ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ കർമ്മത്താൽ ജീവിക്കണം. ഇവിടെ എല്ലാവരും കർമ്മം ചെയ്യാതിരുന്നാൽ ഈ ലോകങ്ങളെല്ലാം സംശയമില്ലാതെ നിലനിൽക്കില്ല.
12.88.18
प्रभुर्नियमने राजा य एतान्न नियच्छति ।
भुङ्क्ते स तस्य पापस्य चतुर्भागमिति श्रुतिः ॥ १२.८८.१८ ॥
ഇവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിവുള്ള രാജാവ് ആരാണോ അവൻ ഇവരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ പാപത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.
12.88.19
भोक्ता तस्य तु पापस्य सुकृतस्य यथातथा ।
नियन्तव्याः सदा राज्ञा पापा ये स्युर्नराधिप ॥ १२.८८.१९ ॥
ആ പാപത്തിന്റെയും പുണ്യത്തിന്റെയും ഫലം അനുഭവിക്കുന്നവൻ അവൻ തന്നെ. ഹേ നരാധിപാ, പാപികളെ രാജാവ് എപ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കണം.
12.88.20
कृतपापस्त्वसौ राजा य एतान्न नियच्छति ।
तथा कृतस्य धर्मस्य चतुर्भागमुपाश्नुते। ॥ १२.८८.२० ॥
ഇവരെ നിയന്ത്രിക്കാത്ത രാജാവ് പാപം ചെയ്തവനാകുന്നു; അതുപോലെ ചെയ്ത ധർമ്മത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് അവൻ നേടുന്നു.
12.88.21
स्थानान्येतानि संयम्य प्रसङ्गो भूतिनाशनः ।
कामे प्रसक्तः पुरुषः किमकार्यं विवर्जयेत् ॥ १२.८८.२१ ॥
ഈ സ്ഥാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുക; ആസക്തി ഐശ്വര്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. കാമത്തിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യൻ ഏത് അകാര്യമാണ് ഒഴിവാക്കുക?
12.88.22
मद्यमांसपरस्वानि तथा दारधनानि च ।
आहरेद्रागवशगस्तथा शास्त्रं प्रदर्शयेत् ॥ १२.८८.२२ ॥
മദ്യം, മാംസം, പരധനം, ഭാര്യമാർ, ധനം എന്നിവ രാഗവശനായവൻ കവർന്നെടുക്കും; അതുപോലെ ശാസ്ത്രത്തെയും അവൻ പ്രദർശനത്തിനു മാത്രം കാട്ടും.
12.88.23
आपद्येव तु याचन्ते येषां नास्ति परिग्रहः ।
दातव्यं धर्मतस्तेभ्यस्त्वनुक्रोशाद्भयान्न तु ॥ १२.८८.२३ ॥
ആശ്രയമില്ലാത്തവരും ആപത്തിൽ മാത്രം യാചിക്കുന്നവരുമായവർക്ക് ധർമ്മപ്രകാരം നൽകണം — കരുണയാൽ, ഭയത്താലല്ല.
12.88.24
मा ते राष्ट्रे याचनका भवेयुर्मा च दस्यवः ।
उपादातार एवैते नैते भूतस्य भावकाः ॥ १२.८८.२४ ॥
നിന്റെ രാഷ്ട്രത്തിൽ യാചകരും കള്ളന്മാരും ഉണ്ടാകരുത്. ഇവർ പിടിച്ചുപറിക്കുന്നവരാണ്; ജീവികളുടെ നന്മ വളർത്തുന്നവരല്ല.
12.88.25
ये भूतान्यनुगृह्णन्ति वर्धयन्ति च ये प्रजाः ।
तेते राष्ट्रेषु वर्तन्तां मा भूतानां प्रबाधकाः ॥ १२.८८.२५ ॥
ജീവജാലങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കുകയും പ്രജകളെ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നവർ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ വസിക്കട്ടെ; ജീവികളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവരാകരുത്.
12.88.26
दण्ड्यास्ते च महाराज धनादानप्रयोजकाः ।
प्रयोगं कारयेथास्ते यथा दद्युः करांस्तथा ॥ १२.८८.२६ ॥
മഹാരാജാവേ, ധനം പിടിച്ചെടുക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവർ ശിക്ഷാർഹരാണ്. അവർ നികുതി നൽകുന്ന വിധം അവരെക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുക.
12.88.27
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं यच्चान्यत्किंचिदीदृशम् ।
पुरुषैः कारयेत्कर्म बहुभिः कर्मभेदतः ॥ १२.८८.२७ ॥
കൃഷി, ഗോരക്ഷ, വാണിജ്യം, ഇതുപോലുള്ള മറ്റെന്തു കാര്യവും—ജോലികളുടെ വിഭജനപ്രകാരം പലരെക്കൊണ്ട് ചെയ്യിക്കണം.
12.88.28
नरश्चेत्कृषिगोरक्ष्यं वाणिज्यं चाप्यनुष्ठितः ।
संशयं लभते किंचित्तेन राजा विगर्ह्यते ॥ १२.८८.२८ ॥
ഒരാൾ കൃഷി, ഗോരക്ഷ, വാണിജ്യം എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ട് എന്തെങ്കിലും ഇടർച്ച നേരിട്ടാൽ, അതിനാൽ രാജാവ് നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.
12.88.29
धनिनः पूजयेन्नित्यं पानाच्छादनभोजनैः ।
वक्तव्याश्चानुगृह्णीध्वं प्रजाः सह मयेति वै ॥ १२.८८.२९ ॥
ധനികരെ എപ്പോഴും പാനീയം, വസ്ത്രം, ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് ആദരിക്കണം; അവരോട്, 'എന്നോടൊപ്പം ചേർന്ന് പ്രജകളോട് കരുണ കാണിക്കുക' എന്നു പറയണം.
12.88.30
अङ्गमेतन्महद्राज्ये धनिनो नाम भारत ।
ककुदं सर्वभूतानां धनस्थो नात्र संशयः ॥ १२.८८.३० ॥
ഭാരതാ, രാജ്യത്തിന്റെ ഈ മഹത്തായ അംഗം ധനികരാണ്. ധനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ സകല ജീവികൾക്കും ശിഖരമാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
12.88.31
प्राज्ञः शूरो धनस्थश्च स्वामी धार्मिक एव च ।
तपस्वी सत्यवादी च बुद्धिमांश्चापि रक्षति ॥ १२.८८.३१ ॥
പ്രാജ്ഞനും ശൂരനും ധനവാനും സ്വാമിയും ധാർമ്മികനും തപസ്വിയും സത്യവാദിയും ബുദ്ധിമാനും ഇവരെല്ലാം അതിനെ രക്ഷിക്കുന്നു.
12.88.32
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु प्रीतिमान्भव पार्थिव ।
सत्यमार्जवमक्रोधमानृशंस्यं च पालय ॥ १२.८८.३२ ॥
അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, സകല ജീവികളോടും സ്നേഹമുള്ളവനാകുക; സത്യം, ഋജുത്വം, ക്രോധമില്ലായ്മ, കാരുണ്യം എന്നിവ പാലിക്കുക.
12.88.33
एवं दण्डं च कोशं च मित्रं भूमिं च लप्स्यसि ।
सत्यार्जवपरो राजन्मित्रकोशबलान्वितः ॥ १२.८८.३३ ॥
ഇങ്ങനെ നീ ദണ്ഡവും കോശവും മിത്രങ്ങളും ഭൂമിയും നേടും; രാജാവേ, സത്യത്തിലും ഋജുത്വത്തിലും ഉറച്ചവനായി മിത്രങ്ങളും കോശവും ബലവും ഉള്ളവനാകും.