ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.9.1
मुहूर्तं तावदेकाग्रो मनः श्रोत्रेऽन्तरात्मनि ।
धारयन्नपि ते श्रुत्वा रोचते वचनं मम ॥ १२.९.१ ॥
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਸੁਣੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇਗੀ।
12.9.2
सार्थगम्यमहं मार्गं न जातु त्वत्कृते पुनः ।
गच्छेयं तं गमिष्यामि हित्वा ग्राम्यसुखान्युत ॥ १२.९.२ ॥
ਵਪਾਰੀ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸੇ ਰਸਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।
12.9.3
क्षेम्यश्चैकाकिना गम्यः पन्था कोस्तीति पृच्छ माम् ।
अथवा नेच्छसि प्रष्टुमपृच्छन्नपि मे शृणु ॥ १२.९.३ ॥
ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛੋ। ਜਾਂ ਜੇ ਪੁੱਛਣਾ ਨਾ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
12.9.4
हित्वा ग्राम्यसुखाचारं तप्यमानो महत्तपः ।
अरण्ये फलमूलाशी चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १२.९.४ ॥
ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਮਿਰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
12.9.5
जुह्वानोऽग्निं यथाकालमुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चर्मचीरजटाधरः ॥ १२.९.५ ॥
ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੋਹਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਥੇ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਚਮੜਾ, ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਦਾ ਹੋਇਆ।
12.9.6
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासाश्रमक्षमः ।
तपसा विधिदृष्टेन शरीरमुपशोषयन् ॥ १२.९.६ ॥
ਠੰਢ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਸਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਝੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
12.9.7
मनःकर्णसुखा नित्यं श्रृण्वन्नुच्चावचा गिरः ।
मुदितानामरण्येषु नदतां मृगपक्षिणाम्। ॥ १२.९.७ ॥
ਮਨ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਉੱਚੀਆਂ-ਨੀਵੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ।
12.9.8
आजिघ्रन्पेशलान्गन्धान्फुल्लानां वृक्षवीरुधाम् ।
नानारूपान्वने पश्यन्रमणीयान्वनौकसः ॥ १२.९.८ ॥
ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਸੁੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਵਨਵਾਸੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ।
12.9.9
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कूलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किंपुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १२.९.९ ॥
ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ ਅਤੇ ਕੰਢੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
12.9.10
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितॄन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १२.९.१० ॥
ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਬੋਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ।
12.9.11
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
सेवमानः प्रतीक्षिष्ये देहस्यास्य समापनम् ॥ १२.९.११ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਣਯਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਕਠੋਰ ਵਿਧਾਨ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ।
12.9.12
अथवैकोऽहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ।
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डः क्षपयिष्ये कलेवरम् ॥ १२.९.१२ ॥
ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਮੁੰਡਿਤ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਬਣ ਕੇ ਇਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਖੀਣ ਕਰਾਂਗਾ।
12.9.13
पांसुभिः समभिच्छन्नः शून्यागारप्रतिश्रयः ।
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ॥ १२.९.१३ ॥
ਧੂੜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਖਾਲੀ ਘਰ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਏ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ।
12.9.14
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ॥ १२.९.१४ ॥
ਨਾ ਸੋਗ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸਤਤ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦਾ, ਆਸ ਰਹਿਤ, ਮਮਤਾ ਰਹਿਤ, ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
12.9.15
आत्मारामः प्रसन्नात्मा जडान्धबधिराकृतिः ।
अकुर्वाणः परैः कांचित्संविदं जातु कैरपि ॥ १२.९.१५ ॥
ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਜੜ੍ਹ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
12.9.16
जङ्गमाजङ्गमान्सर्वानविहिंसंश्चतुर्विधान् ।
प्रजाः सर्वाः स्वधर्मस्थाः समः प्राणभृतः प्रति ॥ १२.९.१६ ॥
ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਿਆਂ; ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਜਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਭਾਵ ਨਾਲ।
12.9.17
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीः क्वचित् ।
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वेन्द्रियसुसंयतः ॥ १२.९.१७ ॥
ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਉਡਾਉਂਦਿਆਂ, ਕਦੇ ਭੌਂਆਂ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ; ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
12.9.18
अपृच्छन्कस्यचिन्मार्गं प्रव्रजन्नेव केनचित् ।
न देशं न दिशं कांचिद्गन्तुमिच्छन्विशेषतः ॥ १२.९.१८ ॥
ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਰਸਤਾ ਨਾ ਪੁੱਛਦਿਆਂ; ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਦਿਆਂ।
12.9.19
गमने निरपेक्षश्च पश्चादनवलोकयन् ।
ऋजुः प्रणिहितो गच्छन्स्त्रीसंस्थापरिवर्जकः ॥ १२.९.१९ ॥
ਤੁਰਦਿਆਂ ਉਹ ਨਿਰਪੇਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ।
12.9.20
स्वभावस्तु प्रयात्यग्रे प्रभवन्त्यशनान्यपि ।
द्वन्द्वानि च विरुद्धानि तानि सर्वाण्यचिन्तयन् ॥ १२.९.२० ॥
ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਭੋਜਨ ਵੀ ਜੋ ਮਿਲੇ ਉਹੀ; ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਵੰਦਾਂ ਦੀ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.9.21
अल्पं वा स्वादु वा भोज्यं पूर्वालाभेन जातुचित् ।
अन्येष्वपि चरँल्लाभमलाभे सप्त पूरयन् ॥ १२.९.२१ ॥
ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਸੁਆਦਲਾ ਭੋਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦੂਜਿਆਂ ਕੋਲ ਘੁੰਮ ਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਭ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.9.22
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीतपात्रसंचारे काले विगतभिक्षुके ॥ १२.९.२२ ॥
ਧੂੰਆਂ ਥਮ ਜਾਵੇ, ਮੂਸਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਅੰਗਾਰੇ ਬੁੱਝ ਜਾਣ, ਲੋਕ ਖਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਸ ਸਮੇਂ (ਉਹ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ)।
12.9.23
एककालं चरन्भैक्षं त्रीनथ द्वे च पञ्च वा ।
स्नेहपाशं विमुच्याहं चरिष्यामि महीमिमाम् ॥ १२.९.२३ ॥
ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ, ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਤੋਂ, ਸਨੇਹ ਦਾ ਫੰਦਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।
12.9.24
अलाभे सति वा लाभे समदर्शी महातपाः ।
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ॥ १२.९.२४ ॥
ਲਾਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
12.9.25
जीवितं मरणं चैव नाभिनन्दन्न च द्विपन् ।
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकपुक्षतः।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १२.९.२५ ॥
ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਾ ਵੈਰ ਕਰਦਿਆਂ; ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਬਾਂਹ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਚੰਦਨ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਭਲਾ ਨਾ ਬੁਰਾ ਸੋਚਦਿਆਂ।
12.9.26
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
सर्वास्ताः समभित्यज्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १२.९.२६ ॥
ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਕਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
12.9.27
तेषु नित्यमसक्तश्च त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
अपरित्यक्तसंकल्पः सुनिर्णिक्तात्मकल्मपः ॥ १२.९.२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਣਸੰਗ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸੰਕਲਪ ਨਾ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤੇ ਗਏ ਹੋਣ।
12.9.28
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.९.२८ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਵਾ (ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਾ) ਵਰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ।
12.9.29
वीतरागश्चरन्नेवं तुष्टिं प्राप्स्यामि मानसीम् ।
तृष्णया हि महत्पापमज्ञानादस्मि कारितः ॥ १२.९.२९ ॥
ਵੀਤਰਾਗ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਪਾਵਾਂਗਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ; ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ।
12.9.30
कुशलाकुशलान्येके कृत्वा कर्माणि मानवाः ।
कार्यकारणसंश्लिष्टं स्वजनं नाम ब्रिभ्रति ॥ १२.९.३० ॥
ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ, ਕਾਰਜ-ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.9.31
आयुपोऽन्ते प्रहायेदं क्षीणप्राणं कलेवरम् ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं कर्तुः कर्मफलं हि तत् ॥ १२.९.३१ ॥
ਉਮਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਖੀਣ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਰਤਾ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
12.9.32
एवं संसारचक्रेऽस्मिन्व्याविद्धे रथचक्रवत् ।
समेति भूतग्रामोऽयं भूतग्रामेण कार्यवान् ॥ १२.९.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੱਥ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣੀ-ਸਮੂਹ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਰਜ-ਫਲ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੈ।
12.9.33
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम् ।
अपारमिव चास्वस्थं संसारं त्यजतः सुखम् ॥ १२.९.३३ ॥
ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅਪਾਰ ਅਤੇ ਅਸਵਸਥ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਹੈ।
12.9.34
दिवः पतत्सु देवेषु स्थानेभ्यश्च महर्षिषु ।
को हि नाम भवेनार्थी भवेत्कारणतत्त्ववित् ॥ १२.९.३४ ॥
ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਾਰਣ-ਤੱਤ੍ਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ?
12.9.35
कृत्वा हि विविधं कर्म तत्तद्विविधलक्षणम् ।
पार्थिवैर्नृपतिः स्वल्पैः कारणैरेव बध्यते ॥ १२.९.३५ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਛੋਟੇ ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.9.36
तस्मात्प्रज्ञामुतमिदं चिरान्मां प्रत्युपस्थितम् ।
तत्प्राप्य प्रार्थये स्थानमव्ययं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.९.३६ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਨਾਤਨ, ਅਟੱਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
12.9.37
एतया संततं धृत्या चरन्नेवंप्रकारया ।
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम्।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १२.९.३७ ॥
ਇਸ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪੇ, ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਸਥਿਰ ਕਰਾਂਗਾ।