మహాభారతం · అధ్యాయం 12.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.9.1
मुहूर्तं तावदेकाग्रो मनः श्रोत्रेऽन्तरात्मनि ।
धारयन्नपि ते श्रुत्वा रोचते वचनं मम ॥ १२.९.१ ॥
మీరు క్షణకాలం ఏకాగ్ర మనసుతో, చెవిలో, అంతరాత్మలో నిలిపి విన్నా, నా మాట మీకు నచ్చుతుంది.
12.9.2
सार्थगम्यमहं मार्गं न जातु त्वत्कृते पुनः ।
गच्छेयं तं गमिष्यामि हित्वा ग्राम्यसुखान्युत ॥ १२.९.२ ॥
వర్తకుల బృందాలు వెళ్ళే ఆ మార్గంలో, మీ కోసం నేను ఎన్నడూ మళ్ళీ వెళ్లను; గ్రామ సుఖాలను విడిచి నేను ఆ మార్గంలోనే వెళ్తాను.
12.9.3
क्षेम्यश्चैकाकिना गम्यः पन्था कोस्तीति पृच्छ माम् ।
अथवा नेच्छसि प्रष्टुमपृच्छन्नपि मे शृणु ॥ १२.९.३ ॥
ఒంటరిగా నడవదగిన క్షేమమైన మార్గం ఏదో నన్ను అడగండి. లేదా అడగాలనిపించకపోతే, అడగకుండానే నా మాట వినండి.
12.9.4
हित्वा ग्राम्यसुखाचारं तप्यमानो महत्तपः ।
अरण्ये फलमूलाशी चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १२.९.४ ॥
గ్రామ్య సుఖాల ఆచారాన్ని విడిచి, గొప్ప తపస్సు చేస్తూ, అడవిలో పండ్లు, దుంపలు తింటూ, జింకలతో కలిసి నేను సంచరిస్తాను.
12.9.5
जुह्वानोऽग्निं यथाकालमुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चर्मचीरजटाधरः ॥ १२.९.५ ॥
సమయానుసారం అగ్నిలో హోమం చేస్తూ, రెండు సంధ్యల్లో ఆచమనం చేస్తూ, కృశించి, పరిమితమైన ఆహారం తింటూ, చర్మ-వల్కల-జటలు ధరిస్తూ.
12.9.6
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासाश्रमक्षमः ।
तपसा विधिदृष्टेन शरीरमुपशोषयन् ॥ १२.९.६ ॥
చలి, గాలి, ఎండలను సహిస్తూ, ఆకలి దప్పిక శ్రమలను ఓర్చుకుంటూ, విధి ప్రకారం చేసిన తపస్సుతో శరీరాన్ని శుష్కింపజేస్తూ.
12.9.7
मनःकर्णसुखा नित्यं श्रृण्वन्नुच्चावचा गिरः ।
मुदितानामरण्येषु नदतां मृगपक्षिणाम्। ॥ १२.९.७ ॥
మనసుకు, చెవులకు ఎల్లప్పుడూ ఇంపైన, ఎత్తుగా తక్కువగా వినిపించే ధ్వనులను వింటూ, అడవులలో సంతోషంగా అరచే జింకలు, పక్షుల స్వరాలను.
12.9.8
आजिघ्रन्पेशलान्गन्धान्फुल्लानां वृक्षवीरुधाम् ।
नानारूपान्वने पश्यन्रमणीयान्वनौकसः ॥ १२.९.८ ॥
వికసించిన చెట్లు, తీగల మృదువైన సువాసనలను ఆఘ్రాణిస్తూ, అడవిలో అనేక రూపాలుగల మనోహర వనవాసి జీవులను చూస్తూ.
12.9.9
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कूलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किंपुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १२.९.९ ॥
వానప్రస్థులకు, నదీతీరవాసులకు కూడా నేను అప్రియమైనది చేయను; ఇక గ్రామవాసులతో చెప్పేదేముంది.
12.9.10
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितॄन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १२.९.१० ॥
ఏకాంతంలో నివసిస్తూ ధ్యానిస్తూ, పక్వమైన, అపక్వమైన అడవి ఆహారంతో జీవిస్తూ, మాటలతోనూ నీటితోనూ పితృదేవతలను, దేవతలను తృప్తిపరుస్తూ.
12.9.11
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
सेवमानः प्रतीक्षिष्ये देहस्यास्य समापनम् ॥ १२.९.११ ॥
ఈ విధంగా ఆరణ్యక శాస్త్రాల కఠినతరమైన నియమాన్ని అనుసరిస్తూ, ఈ దేహం అంతమయ్యే వరకు ఎదురుచూస్తాను.
12.9.12
अथवैकोऽहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ।
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डः क्षपयिष्ये कलेवरम् ॥ १२.९.१२ ॥
లేదా నేను ఒంటరిగా, ప్రతి రోజు ఒక్కో చెట్టు కింద భిక్ష కోసం తిరుగుతూ, గుండు తల ముని అయి ఈ దేహాన్ని క్షీణింపజేస్తాను.
12.9.13
पांसुभिः समभिच्छन्नः शून्यागारप्रतिश्रयः ।
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ॥ १२.९.१३ ॥
ధూళితో కప్పబడినవాడై, శూన్య గృహాన్ని ఆశ్రయంగా చేసుకుని, లేదా వృక్షమూలంలో నివసిస్తూ, ప్రియాప్రియాలన్నిటినీ త్యజించినవాడై.
12.9.14
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ॥ १२.९.१४ ॥
శోకించనివాడై, హర్షించనివాడై, తన నిందా స్తుతులను సమానంగా చూసేవాడై, ఆశలేనివాడై, మమకారం లేనివాడై, ద్వంద్వాలకు అతీతుడై, పరిగ్రహం లేనివాడై.
12.9.15
आत्मारामः प्रसन्नात्मा जडान्धबधिराकृतिः ।
अकुर्वाणः परैः कांचित्संविदं जातु कैरपि ॥ १२.९.१५ ॥
ఆత్మలో రమించేవాడై, ప్రసన్న చిత్తుడై, జడుడిగా, గుడ్డివాడిగా, చెవిటివాడిగా కనిపించేవాడై, ఇతరులతో ఎప్పుడూ ఏ ఒప్పందమూ, సంభాషణా చేయనివాడై.
12.9.16
जङ्गमाजङ्गमान्सर्वानविहिंसंश्चतुर्विधान् ।
प्रजाः सर्वाः स्वधर्मस्थाः समः प्राणभृतः प्रति ॥ १२.९.१६ ॥
చరాచరమైన, నాలుగు విధాలైన సర్వ ప్రాణులకూ హాని చేయకుండా; తమ స్వధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్న సమస్త ప్రజల పట్ల, ప్రాణులందరి పట్ల సమభావంతో.
12.9.17
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीः क्वचित् ।
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वेन्द्रियसुसंयतः ॥ १२.९.१७ ॥
ఎవరినీ పరిహసించకుండా, ఎప్పుడూ కనుబొమ్మలు ముడివేయకుండా; ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్న ముఖం కలవాడై, అన్ని ఇంద్రియాలనూ చక్కగా నిగ్రహించినవాడై.
12.9.18
अपृच्छन्कस्यचिन्मार्गं प्रव्रजन्नेव केनचित् ।
न देशं न दिशं कांचिद्गन्तुमिच्छन्विशेषतः ॥ १२.९.१८ ॥
సంచరిస్తూ ఎవరినీ దారి అడగకుండా; ఏ దేశానికీ, ఏ దిక్కుకూ ప్రత్యేకంగా వెళ్లాలనే కోరిక లేకుండా.
12.9.19
गमने निरपेक्षश्च पश्चादनवलोकयन् ।
ऋजुः प्रणिहितो गच्छन्स्त्रीसंस्थापरिवर्जकः ॥ १२.९.१९ ॥
నడిచేటప్పుడు నిరపేక్షంగా, వెనుకకు చూడకుండా, సరళంగా, ఏకాగ్రంగా నడుస్తాడు; స్త్రీల సహవాసాన్ని విడిచిపెడతాడు.
12.9.20
स्वभावस्तु प्रयात्यग्रे प्रभवन्त्यशनान्यपि ।
द्वन्द्वानि च विरुद्धानि तानि सर्वाण्यचिन्तयन् ॥ १२.९.२० ॥
స్వభావమే ముందుగా నడుస్తుంది; ఆహారం కూడా లభించినదే; విరుద్ధ ద్వంద్వాలన్నింటినీ అతడు ఆలోచించడు.
12.9.21
अल्पं वा स्वादु वा भोज्यं पूर्वालाभेन जातुचित् ।
अन्येष्वपि चरँल्लाभमलाभे सप्त पूरयन् ॥ १२.९.२१ ॥
కొంచెం లేదా రుచికరమైన భోజనం, ముందు లభించకపోతే, ఒక్కోసారి ఇతరుల వద్దకు వెళ్లి పొందుతాడు; లాభం లేకపోతే ఏడు ఇళ్లలో భిక్షించి పూర్తి చేసుకుంటాడు.
12.9.22
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीतपात्रसंचारे काले विगतभिक्षुके ॥ १२.९.२२ ॥
పొగ తగ్గి, రోకళ్ళు దించబడి, నిప్పులు చల్లారి, ప్రజలు భుజించి, పాత్రల రాకపోకలు ముగిసి, భిక్షువులు వెళ్లిపోయిన కాలంలో (అతడు భిక్ష అడుగుతాడు).
12.9.23
एककालं चरन्भैक्षं त्रीनथ द्वे च पञ्च वा ।
स्नेहपाशं विमुच्याहं चरिष्यामि महीमिमाम् ॥ १२.९.२३ ॥
ఒక్కసారే భిక్ష స్వీకరిస్తూ, మూడు, రెండు లేదా ఐదు ఇళ్లలో, స్నేహపాశాన్ని విడిచి, నేను ఈ భూమిపై సంచరిస్తాను.
12.9.24
अलाभे सति वा लाभे समदर्शी महातपाः ।
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ॥ १२.९.२४ ॥
లాభం ఉన్నా లేకపోయినా సమదర్శి, మహాతపస్వి, జీవించాలనుకునేవాడిలాగా గాని మరణించాలనుకునేవాడిలాగా గాని ఏదీ చేయడు.
12.9.25
जीवितं मरणं चैव नाभिनन्दन्न च द्विपन् ।
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकपुक्षतः।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १२.९.२५ ॥
జీవితాన్ని, మరణాన్ని ఆశించక, ద్వేషించక; ఒకడు గొడ్డలితో చేయి నరకుతుండగా, మరొకడు చందనం పూస్తుండగా, వారిద్దరిపట్లా అమంగళమనీ మంగళమనీ తలంచక.
12.9.26
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
सर्वास्ताः समभित्यज्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १२.९.२६ ॥
జీవించి ఉన్నప్పుడు చేయగలిగిన అభ్యుదయ కార్యాలన్నింటినీ పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, క్షణంలోనే స్థిరంగా నిలిచినవాడిలా.
12.9.27
तेषु नित्यमसक्तश्च त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
अपरित्यक्तसंकल्पः सुनिर्णिक्तात्मकल्मपः ॥ १२.९.२७ ॥
వాటియందు ఎల్లప్పుడూ అనాసక్తుడై, సమస్త ఇంద్రియ కార్యాలను విడిచిపెట్టి, సంకల్పాన్ని విడువక, ఆత్మ మలినాలు బాగా శుద్ధి అయినవాడై.
12.9.28
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.९.२८ ॥
అన్ని సంగాల నుండి విముక్తుడై, సమస్త ఉచ్చులను దాటి, ఎవరి వశంలోనూ లేకుండా, వాయువు (మాతరిశ్వ) స్వభావం కలవాడై.
12.9.29
वीतरागश्चरन्नेवं तुष्टिं प्राप्स्यामि मानसीम् ।
तृष्णया हि महत्पापमज्ञानादस्मि कारितः ॥ १२.९.२९ ॥
వీతరాగుడనై ఈ విధంగా సంచరిస్తూ మనస్సు యొక్క తృప్తిని పొందుతాను. తృష్ణవల్లనే నేను గొప్ప పాపం చేయించబడ్డాను; అజ్ఞానం వల్ల నేను ప్రేరేపించబడ్డాను.
12.9.30
कुशलाकुशलान्येके कृत्वा कर्माणि मानवाः ।
कार्यकारणसंश्लिष्टं स्वजनं नाम ब्रिभ्रति ॥ १२.९.३० ॥
కొందరు మానవులు శుభాశుభ కర్మలు చేసి, కార్యకారణ బంధంతో కూడిన తమ వారి పేరును ధరిస్తారు.
12.9.31
आयुपोऽन्ते प्रहायेदं क्षीणप्राणं कलेवरम् ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं कर्तुः कर्मफलं हि तत् ॥ १२.९.३१ ॥
ఆయువు చివరలో, ప్రాణం క్షీణించిన ఈ దేహాన్ని విడిచి, అది కర్త చేసిన కర్మఫలమైన ఆ పాపాన్ని స్వీకరిస్తుంది.
12.9.32
एवं संसारचक्रेऽस्मिन्व्याविद्धे रथचक्रवत् ।
समेति भूतग्रामोऽयं भूतग्रामेण कार्यवान् ॥ १२.९.३२ ॥
ఈ విధంగా, రథచక్రంలా తిరిగే ఈ సంసారచక్రంలో, ఈ ప్రాణిసమూహం మరో ప్రాణిసమూహంతో కలుస్తుంది; అది కార్యఫలంతో బంధింపబడి ఉంటుంది.
12.9.33
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम् ।
अपारमिव चास्वस्थं संसारं त्यजतः सुखम् ॥ १२.९.३३ ॥
జననం, మరణం, జరా, వ్యాధి, వేదనలతో బాధింపబడిన, అపారమైన, అస్వస్థమైన ఈ సంసారాన్ని విడిచివేసేవారికి సుఖం.
12.9.34
दिवः पतत्सु देवेषु स्थानेभ्यश्च महर्षिषु ।
को हि नाम भवेनार्थी भवेत्कारणतत्त्ववित् ॥ १२.९.३४ ॥
దేవతలు స్వర్గం నుండి పడుతున్నప్పుడు, మహర్షులు తమ స్థానాల నుండి జారిపోతున్నప్పుడు, కారణతత్త్వం తెలిసినవాడు ఎవడు అర్థించును?
12.9.35
कृत्वा हि विविधं कर्म तत्तद्विविधलक्षणम् ।
पार्थिवैर्नृपतिः स्वल्पैः कारणैरेव बध्यते ॥ १२.९.३५ ॥
వివిధ విధాలైన, ఒక్కొక్కటి వేర్వేరు లక్షణాలు కలిగిన కర్మలు చేసి, రాజు స్వల్పమైన లౌకిక కారణాలచేతనే బంధింపబడతాడు.
12.9.36
तस्मात्प्रज्ञामुतमिदं चिरान्मां प्रत्युपस्थितम् ।
तत्प्राप्य प्रार्थये स्थानमव्ययं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.९.३६ ॥
కాబట్టి, చాలాకాలం తర్వాత ఈ ప్రజ్ఞామృతం నా వద్దకు వచ్చింది. దానిని పొంది, నశించని, శాశ్వతమైన, స్థిరమైన ఆ స్థానాన్ని నేను అర్థిస్తున్నాను.
12.9.37
एतया संततं धृत्या चरन्नेवंप्रकारया ।
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम्।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १२.९.३७ ॥
ఈ దృఢత్వంతో ఎల్లప్పుడూ ఈ విధంగా ఆచరిస్తూ, జననం, మరణం, జరా, వ్యాధి, వేదనలచే పీడింపబడిన ఈ దేహాన్ని, భయరహిత మార్గాన్ని ఆశ్రయించి స్థిరపరచుకుంటాను.