มหาภารตะ · อัธยายะ 12.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.9.1
मुहूर्तं तावदेकाग्रो मनः श्रोत्रेऽन्तरात्मनि ।
धारयन्नपि ते श्रुत्वा रोचते वचनं मम ॥ १२.९.१ ॥
หากเจ้าตั้งจิตให้มั่นอยู่เพียงชั่วครู่ แล้วฟังถ้อยคำของเราด้วยหูและด้วยอาตมันภายใน เจ้ารับไว้ได้แล้ว ถ้อยคำนั้นจะทำให้เจ้าพอใจ
12.9.2
सार्थगम्यमहं मार्गं न जातु त्वत्कृते पुनः ।
गच्छेयं तं गमिष्यामि हित्वा ग्राम्यसुखान्युत ॥ १२.९.२ ॥
เราจะไม่เดินทางไปตามเส้นทางที่กองคาราวานใช้อีกเป็นอันขาดเพื่อเห็นแก่เจ้า เราจะละความสุขในหมู่บ้านและเดินทางไปตามเส้นทางนั้นอย่างแน่นอน
12.9.3
क्षेम्यश्चैकाकिना गम्यः पन्था कोस्तीति पृच्छ माम् ।
अथवा नेच्छसि प्रष्टुमपृच्छन्नपि मे शृणु ॥ १२.९.३ ॥
จงถามเราว่าทางใดปลอดภัยสำหรับผู้เดินทางคนเดียว หรือถ้าเจ้าไม่ประสงค์จะถาม ก็จงฟังเรา แม้ไม่ต้องถาม
12.9.4
हित्वा ग्राम्यसुखाचारं तप्यमानो महत्तपः ।
अरण्ये फलमूलाशी चरिष्यामि मृगैः सह ॥ १२.९.४ ॥
เราจะละการดำเนินชีวิตแบบความสุขในหมู่บ้าน บำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ กินผลไม้และรากไม้ในป่า และจะท่องไปในป่าร่วมกับเนื้อทั้งหลาย
12.9.5
जुह्वानोऽग्निं यथाकालमुभौ कालावुपस्पृशन् ।
कृशः परिमिताहारश्चर्मचीरजटाधरः ॥ १२.९.५ ॥
เราจะถวายเครื่องบูชาแด่ไฟตามกาลอันควร ชำระน้ำทั้งในยามพลบค่ำทั้งสองเวลา ร่างกายผอมซูบ กินอาหารแต่พอประมาณ และสวมหนังสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ และมวยผมที่พันเป็นเกลียว
12.9.6
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासाश्रमक्षमः ।
तपसा विधिदृष्टेन शरीरमुपशोषयन् ॥ १२.९.६ ॥
อดทนต่อความหนาว ลม และความร้อน ทนต่อความหิว ความกระหาย และความอ่อนล้า ทำให้ร่างกายแห้งเหือดด้วยตบะตามที่กำหนดไว้ในแบบแผน
12.9.7
मनःकर्णसुखा नित्यं श्रृण्वन्नुच्चावचा गिरः ।
मुदितानामरण्येषु नदतां मृगपक्षिणाम्। ॥ १२.९.७ ॥
ฟังเสียงทั้งสูงและต่ำอยู่เสมอ เสียงที่เป็นที่รื่นรมย์ใจและหู เป็นเสียงของเนื้อและนกทั้งหลายที่ร้องเสียงดังด้วยความยินดีในป่า
12.9.8
आजिघ्रन्पेशलान्गन्धान्फुल्लानां वृक्षवीरुधाम् ।
नानारूपान्वने पश्यन्रमणीयान्वनौकसः ॥ १२.९.८ ॥
ดมกลิ่นหอมละมุนของต้นไม้และเถาวัลย์ที่ออกดอกบาน และเห็นสิ่งมีชีวิตในป่าที่มีรูปร่างต่างๆ อันน่ารื่นรมย์ในป่า
12.9.9
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कूलवासिनः ।
नाप्रियाण्याचरिष्यामि किंपुनर्ग्रामवासिनाम् ॥ १२.९.९ ॥
แม้ต่อผู้อยู่ป่าอย่างฤๅษี หรือผู้อาศัยอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ เราก็จะไม่ประพฤติสิ่งที่ไม่น่าพอใจ ยิ่งไม่ต้องพูดถึงต่อชาวบ้านในหมู่บ้านเลย
12.9.10
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन् ।
पितॄन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन् ॥ १२.९.१० ॥
อยู่อย่างสงบโดดเดี่ยวและพิจารณาไตร่ตรอง เลี้ยงชีพด้วยอาหารป่าทั้งที่ปรุงสุกและยังไม่สุก และให้บรรพบุรุษกับเทวดาอิ่มเอิบด้วยถ้อยคำและน้ำ
12.9.11
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम् ।
सेवमानः प्रतीक्षिष्ये देहस्यास्य समापनम् ॥ १२.९.११ ॥
เมื่อปฏิบัติตามข้อบังคับอันเข้มงวดยิ่งขึ้นไปอีกของคัมภีร์ป่าเช่นนี้ เราจะรอคอยจนกว่าร่างกายนี้จะสิ้นสุดลง
12.9.12
अथवैकोऽहमेकाहमेकैकस्मिन्वनस्पतौ ।
चरन्भैक्षं मुनिर्मुण्डः क्षपयिष्ये कलेवरम् ॥ १२.९.१२ ॥
หรือไม่ก็เดินตามลำพังไปขอทานทุกวันใต้ต้นไม้ต้นเดียว เป็นฤๅษีโกนศีรษะ แล้วจะทำให้ร่างกายนี้สึกหรอไป
12.9.13
पांसुभिः समभिच्छन्नः शून्यागारप्रतिश्रयः ।
वृक्षमूलनिकेतो वा त्यक्तसर्वप्रियाप्रियः ॥ १२.९.१३ ॥
ปกคลุมด้วยฝุ่นละออง ใช้เรือนว่างเป็นที่พักพิง หรืออาศัยอยู่ที่โคนต้นไม้ สละสิ่งที่รักและไม่รักทั้งหมดแล้ว
12.9.14
न शोचन्न प्रहृष्यंश्च तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ॥ १२.९.१४ ॥
ไม่โศกเศร้า ไม่ยินดี ถือว่าการถูกตำหนิและการสรรเสริญตนเองเท่ากัน ปราศจากความปรารถนา ปราศจากความยึดมั่นถือมั่น ปราศจากคู่ตรงข้าม และไม่ครอบครองสิ่งใด
12.9.15
आत्मारामः प्रसन्नात्मा जडान्धबधिराकृतिः ।
अकुर्वाणः परैः कांचित्संविदं जातु कैरपि ॥ १२.९.१५ ॥
ยินดีในอาตมัน มีจิตผ่องใส มีรูปลักษณ์เหมือนคนทึบ ตาบอด และหูหนวก ไม่เคยทำข้อตกลงหรือสนทนาใดๆ กับผู้อื่นเลย
12.9.16
जङ्गमाजङ्गमान्सर्वानविहिंसंश्चतुर्विधान् ।
प्रजाः सर्वाः स्वधर्मस्थाः समः प्राणभृतः प्रति ॥ १२.९.१६ ॥
ไม่เบียดเบียนสิ่งมีชีวิตทั้งสี่ประเภท ทั้งที่เคลื่อนไหวได้และเคลื่อนไหวไม่ได้ สำหรับสัตว์ทั้งปวงที่ดำรงอยู่ในธรรมของตน มีความเสมอภาคต่อสิ่งมีลมหายใจทั้งหลาย
12.9.17
न चाप्यवहसन्कंचिन्न कुर्वन्भ्रुकुटीः क्वचित् ।
प्रसन्नवदनो नित्यं सर्वेन्द्रियसुसंयतः ॥ १२.९.१७ ॥
ไม่เยาะเย้ยผู้ใด และไม่เคยขมวดคิ้วที่ไหนเลย มีใบหน้าเบิกบานอยู่เสมอ และควบคุมอินทรีย์ทั้งหมดไว้อย่างดี
12.9.18
अपृच्छन्कस्यचिन्मार्गं प्रव्रजन्नेव केनचित् ।
न देशं न दिशं कांचिद्गन्तुमिच्छन्विशेषतः ॥ १२.९.१८ ॥
เดินออกไปโดยไม่ถามทางจากใครเลย ไม่ปรารถนาจะไปยังแคว้นใดหรือทิศใดเป็นพิเศษ
12.9.19
गमने निरपेक्षश्च पश्चादनवलोकयन् ।
ऋजुः प्रणिहितो गच्छन्स्त्रीसंस्थापरिवर्जकः ॥ १२.९.१९ ॥
เมื่อเดินไปก็ไม่ยึดติดและไม่หันหลังมองกลับ เดินไปอย่างตรงและตั้งมั่น หลีกเลี่ยงการอยู่ร่วมกับผู้หญิง
12.9.20
स्वभावस्तु प्रयात्यग्रे प्रभवन्त्यशनान्यपि ।
द्वन्द्वानि च विरुद्धानि तानि सर्वाण्यचिन्तयन् ॥ १२.९.२० ॥
ธรรมชาติย่อมนำไปข้างหน้า แม้อาหารก็มาตามแต่จะมี เขาไม่คิดถึงคู่ตรงข้ามที่ขัดแย้งกันใดๆ เลย
12.9.21
अल्पं वा स्वादु वा भोज्यं पूर्वालाभेन जातुचित् ।
अन्येष्वपि चरँल्लाभमलाभे सप्त पूरयन् ॥ १२.९.२१ ॥
ไม่ว่าอาหารนั้นจะน้อยหรือรสอร่อย หากไม่ได้มาตั้งแต่แรก ก็บางทีไปขอจากผู้อื่น และหากไม่ได้อะไรเลย ก็เติมความต้องการของตนด้วยการขอจากเจ็ดบ้าน
12.9.22
विधूमे न्यस्तमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने ।
अतीतपात्रसंचारे काले विगतभिक्षुके ॥ १२.९.२२ ॥
เมื่อควันจางลง สากถูกวางลง ถ่านไฟดับแล้ว ผู้คนรับประทานกันเสร็จแล้ว การเดินนำภาชนะผ่านไปมาสิ้นสุดแล้ว และผู้ขอทานก็ไปหมดแล้ว ในเวลานั้น (ฤๅษีจึงออกไปขออาหาร)
12.9.23
एककालं चरन्भैक्षं त्रीनथ द्वे च पञ्च वा ।
स्नेहपाशं विमुच्याहं चरिष्यामि महीमिमाम् ॥ १२.९.२३ ॥
ข้าพเจ้าจะออกขออาหารเพียงวันละครั้ง จากสามบ้าน สองบ้าน หรือห้าบ้าน ปลดบ่วงแห่งความรักใคร่ จะเที่ยวไปบนแผ่นดินนี้
12.9.24
अलाभे सति वा लाभे समदर्शी महातपाः ।
न जिजीविषुवत्किंचिन्न मुमूर्षुवदाचरन् ॥ १२.९.२४ ॥
ไม่ว่าจะได้หรือไม่ได้ ฤๅษีผู้ยิ่งด้วยตบะผู้มีจิตเสมอกันในทุกสิ่ง จะไม่ประพฤติเหมือนผู้ปรารถนาจะมีชีวิต และไม่ประพฤติเหมือนผู้ปรารถนาจะตาย
12.9.25
जीवितं मरणं चैव नाभिनन्दन्न च द्विपन् ।
वास्यैकं तक्षतो बाहुं चन्दनेनैकपुक्षतः।
नाकल्याणं न कल्याणं चिन्तयन्नुभयोस्तयोः ॥ १२.९.२५ ॥
ไม่ปรารถนาทั้งชีวิตและความตาย และไม่เกลียดชังสิ่งใดทั้งสอง ขณะที่คนหนึ่งใช้ขวานตัดแขน อีกคนหนึ่งทาแขนนั้นด้วยแป้งจันทน์ โดยไม่คิดว่าทั้งสองคนนั้นเป็นฝ่ายชั่วหรือฝ่ายดี
12.9.26
याः काश्चिज्जीवता शक्याः कर्तुमभ्युदयक्रियाः ।
सर्वास्ताः समभित्यज्य निमेषादिव्यवस्थितः ॥ १२.९.२६ ॥
ละทิ้งกิจทางโลกทั้งปวงที่ผู้ยังมีชีวิตอาจกระทำได้จนหมดสิ้น และตั้งมั่นอยู่ราวกับในชั่วขณะเดียว
12.9.27
तेषु नित्यमसक्तश्च त्यक्तसर्वेन्द्रियक्रियः ।
अपरित्यक्तसंकल्पः सुनिर्णिक्तात्मकल्मपः ॥ १२.९.२७ ॥
ไม่ยึดติดกับสิ่งเหล่านั้นเป็นนิตย์ ละทิ้งการกระทำของอินทรีย์ทั้งปวง ไม่ละทิ้งความตั้งใจ มลทินแห่งจิตได้ถูกชำระล้างจนหมดจด
12.9.28
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यो व्यतीतः सर्ववागुराः ।
न वशे कस्यचित्तिष्ठन्सधर्मा मातरिश्वनः ॥ १२.९.२८ ॥
หลุดพ้นจากความยึดมั่นทั้งปวง ข้ามพ้นบ่วงทั้งปวง ไม่ตกอยู่ในอำนาจของผู้ใด มีสภาพเดียวกับลมมาตริศวัน
12.9.29
वीतरागश्चरन्नेवं तुष्टिं प्राप्स्यामि मानसीम् ।
तृष्णया हि महत्पापमज्ञानादस्मि कारितः ॥ १२.९.२९ ॥
ข้าพเจ้าจะประพฤติเช่นนี้ โดยปราศจากราคะ และจะได้รับความพอใจทางใจ เพราะตัณหา บาปใหญ่ได้เกิดขึ้นในข้าพเจ้า เพราะความไม่รู้ ข้าพเจ้าจึงถูกให้ทำ
12.9.30
कुशलाकुशलान्येके कृत्वा कर्माणि मानवाः ।
कार्यकारणसंश्लिष्टं स्वजनं नाम ब्रिभ्रति ॥ १२.९.३० ॥
มนุษย์บางพวกทำกรรมทั้งดีและชั่ว จึงได้ชื่อว่าเป็นญาติของตน ผูกพันด้วยเหตุและผล
12.9.31
आयुपोऽन्ते प्रहायेदं क्षीणप्राणं कलेवरम् ।
प्रतिगृह्णाति तत्पापं कर्तुः कर्मफलं हि तत् ॥ १२.९.३१ ॥
เมื่อสิ้นอายุขัย เมื่อลมหายใจหมดลง ร่างกายนี้ที่ลมปราณดับไปแล้วก็ละทิ้งไป ย่อมรับบาปนั้นไว้ เพราะนั่นคือผลแห่งกรรมของผู้กระทำ
12.9.32
एवं संसारचक्रेऽस्मिन्व्याविद्धे रथचक्रवत् ।
समेति भूतग्रामोऽयं भूतग्रामेण कार्यवान् ॥ १२.९.३२ ॥
ดังนี้ ในวงล้อแห่งสังสารวัฏนี้ ซึ่งหมุนไปดุจล้อรถ หมู่สัตว์นี้ย่อมมาประจวบกับหมู่สัตว์อื่น ถูกผูกพันด้วยผลแห่งการกระทำ
12.9.33
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम् ।
अपारमिव चास्वस्थं संसारं त्यजतः सुखम् ॥ १२.९.३३ ॥
ความสุขเป็นของผู้ละทิ้งสังสารวัฏนี้ ซึ่งถูกรุมเร้าด้วยทุกข์แห่งการเกิด ความตาย ความแก่ และความเจ็บป่วย ไม่มีที่สิ้นสุดและไม่มั่นคง
12.9.34
दिवः पतत्सु देवेषु स्थानेभ्यश्च महर्षिषु ।
को हि नाम भवेनार्थी भवेत्कारणतत्त्ववित् ॥ १२.९.३४ ॥
เมื่อเหล่าเทพร่วงจากสวรรค์ และมหาฤๅษีหลุดจากที่ตั้ง ใครเล่าที่รู้สภาพแท้ของเหตุ จะปรารถนา(สวรรค์)เลย
12.9.35
कृत्वा हि विविधं कर्म तत्तद्विविधलक्षणम् ।
पार्थिवैर्नृपतिः स्वल्पैः कारणैरेव बध्यते ॥ १२.९.३५ ॥
กษัตริย์ผู้กระทำกรรมต่าง ๆ มากมาย แต่ละอย่างมีลักษณะเฉพาะของตน ย่อมถูกผูกพันด้วยเหตุทางโลกเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
12.9.36
तस्मात्प्रज्ञामुतमिदं चिरान्मां प्रत्युपस्थितम् ।
तत्प्राप्य प्रार्थये स्थानमव्ययं शाश्वतं ध्रुवम् ॥ १२.९.३६ ॥
เพราะฉะนั้น อมฤตแห่งปัญญานี้มาถึงข้าพเจ้าหลังจากเวลานาน เมื่อได้บรรลุแล้ว ข้าพเจ้าปรารถนาสถานะที่ไม่เสื่อมสลาย เป็นนิรันดร์ และมั่นคงนั้น
12.9.37
एतया संततं धृत्या चरन्नेवंप्रकारया ।
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम्।
देहं संस्थापयिष्यामि निर्भयं मार्गमास्थितः ॥ १२.९.३७ ॥
ข้าพเจ้าจะมั่นคงในความแน่วแน่นี้ และประพฤติเช่นนี้อย่างต่อเนื่อง จะตั้งร่างกายนี้ ซึ่งถูกรุมเร้าด้วยทุกข์แห่งการเกิด ความตาย ความแก่ และความเจ็บป่วย โดยดำเนินตามทางที่ปราศจากความกลัว