مهابهاراتا · أدهيايا 12.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.93.1
यत्राधर्मं प्रणयते दुर्बले बलवत्तरः ।
तां वृत्तिमुपजीवन्ति ये भवन्ति तदन्वयाः ॥ १२.९३.१ ॥
حيث يمارس الأقوى الظلم على الضعيف، فإن من يعيشون على ذلك السلوك يصبحون من نسله.
12.93.2
राजानमनुवर्तन्ते तं पापाभिप्रवर्तकम् ।
अविनीतमनुष्यं तत्क्षिप्रं राष्ट्रं विनश्यति ॥ १२.९३.२ ॥
إن مملكة القوم الذين يتبعون ملكًا يعزز الذنب ويفتقر إلى الانضباط تُدمَّر سريعًا.
12.93.3
यद्वॄत्तमुपजीवन्ति प्रकृतिस्थस्य मानवाः ।
तदेव विषमस्थस्य स्वजनोऽपि न मृष्यते ॥ १२.९३.३ ॥
إن السلوك نفسه الذي يعيش عليه الناس في الأحوال العادية لا يحتمله حتى ذوو قرباه حين يكون الرجل في موقف صعب.
12.93.4
साहसप्रवृत्ते र्यत्र किंचिदुल्वणमाचरेत् ।
अशास्त्रलक्षणो राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९३.४ ॥
حيث يرتكب الملك المندفع إلى المغامرة فعلًا قاسيًا، فإن الملك الخالي من علامات الشاستر يهلك سريعًا.
12.93.5
सद्वॄत्ताचरितां वृत्तिं क्षत्रियो नानुवर्तते ।
जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.५ ॥
إن الكشاتريا الذي لا يتبع السلوك الذي يمارسه الأخيار يحيد عن واجب المحارب، سواء تجاه المغلوبين أو غير المغلوبين.
12.93.6
द्विषन्तं कृतकल्याणं गृहीत्वा नृपतिं रणे ।
यो न नयते द्वेषात्क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.६ ॥
من يأسر في الحرب ملكًا عدوًا لكنه صنع الخير، ثم لا يحمله بعدل بدافع العداوة، فإنه يحيد عن واجب المحارب.
12.93.7
शक्तः आत्सुसुखो राजा कुर्यात्तारणमापदि ।
प्रियो अति भूतानां न च विभ्रश्यते श्रियः ॥ १२.९३.७ ॥
على الملك القادر الراضي بسعادته الذاتية أن يُنقذ (رعيته) في النوازل. فيصير أحبّ الكائنات إليها، ولا تزول عنه الرفعة.
12.93.8
अप्रियं यस्य कुर्वीत भूयस्तस्य प्रियं चरेत् ।
अचिरेण प्रियः स स्याद्योऽप्रिये प्रियमाचरेत् ॥ १२.९३.८ ॥
من أُسيء إليه ينبغي أن يُحسن إليه بدوره. ومن يُحسن السلوك حتى مع من لا يرضاه يصير محبوبًا عن قريب.
12.93.9
मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ।
न कामान्न च संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् ॥ १२.९३.९ ॥
ينبغي أن يتجنب الكلام الكاذب، وأن يفعل ما يرضي دون أن يُسأل. لا يترك الدهرما من هوى، ولا من غضب، ولا من بغضاء.
12.93.10
अमाययैव वर्तेत न च सत्यं त्यजेद्बुधः ।
दमं धर्मं च शीलं च क्षत्रधर्मं प्रजाहितम् ॥ १२.९३.१० ॥
ينبغي للحكيم أن يسلك بلا مكر، وألا يترك الصدق. وعليه أن يتمسك بضبط النفس والدهرما وحسن الخلق، وبواجب المحارب الذي ينفع الرعية.
12.93.11
नापत्रपेत प्रश्नेषु नाभिभाविगिरं सृजेत् ।
न त्वरेत न चासूयेत्तथा संगृह्यते परः ॥ १२.९३.११ ॥
لا يستحِ من الأسئلة، ولا يطلق كلامًا يقهر به الآخرين. لا يتعجل ولا يحسد؛ وبذلك يُكسب الآخر.
12.93.12
प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ।
न तप्येदर्थकृच्छ्रेषु प्रजाहितमनुस्मरन् ॥ १२.९३.१२ ॥
لا يفرط في الفرح بما يسر، ولا يحترق لما يكره. لا يتألم في عسر الأمور، بل يتذكر مصلحة الرعية.
12.93.13
यः प्रियं कुरुते नित्यं गुणतो वसुधाधिपः ।
तस्य कर्माणि सिद्ध्यन्ति न च संत्यज्यते श्रिया ॥ १२.९३.१३ ॥
ملك الأرض الذي يفعل دائمًا ما يسر بحسب الفضل، تتم أعماله، ولا تتخلى عنه الثروة.
12.93.14
निवृत्तं प्रतिकूलेभ्यो वर्तमानमनुप्रिये ।
भक्तं भजेत नृपतिस्तद्वै वृत्तं सतामिह ॥ १२.९३.१४ ॥
ينبغي للملك أن يكرم المخلص الذي انصرف عن المكروه وثبت فيما يسر؛ هذا هو سلوك الأخيار هنا.
12.93.15
अप्रकीर्णेन्द्रियग्राममत्यन्तानुगतं शुचिम् ।
शक्तं चैवानुरक्तं च युञ्ज्यान्महति कर्मणि ॥ १२.९३.१५ ॥
ينبغي تكليف من لا تتشتت حواسه، وهو شديد الطاعة، طاهر، قادر ومخلص، بعمل عظيم.
12.93.16
श्रेयसो लक्षणं चैतद्विक्रमो यत्र दृश्यते ।
कीर्तिप्रधानो यश्च स्यात्समये यश्च तिष्ठति।
समर्थान्पूजयेद्यश्च न च स्पर्धेत यश्चतैः ॥ १२.९३.१६ ॥
هذه علامة الخير: حيث يُرى الإقدام؛ من يقدّم السمعة، ويثبت في وقته، ويكرم الأكفاء، ولا يتنافس معهم.
12.93.17
एवमेतैर्गुणैर्युक्तो योऽनुरज्यति भूमिपम् ।
भर्तुरर्थेष्वप्रमत्तं नियुञ्ज्यादर्थकर्मणि ॥ १२.९३.१७ ॥
من اتصف بهذه الصفات وكان متعلقًا بملك الأرض، ينبغي تعيينه في الشؤون المالية، يقظًا في أمور سيده.
12.93.18
मूढमैन्द्रियकं लुब्धमनार्यचरितं शठम् ।
अनतीतोपधं हिंस्रं दुर्बुद्धिमबहुश्रुतम् ॥ १२.९३.१८ ॥
الأحمق المنقاد لحواسه، الطامع، سيئ السلوك، الماكر الذي لم يتخلَّ عن الخداع، القاسي، الفاسد النية، القليل العلم، لا ينبغي تعيينه.
12.93.19
त्यक्तोपात्तं मद्यरतं द्यूतस्त्रीमृगयापरम् ।
कार्ये महति युञ्जानो हीयते नृपतिः श्रिया ॥ १२.९३.१९ ॥
الملك الذي يتخلى عن واجباته، ويستمتع بالخمر، ويتعلق بالنرد والنساء والصيد، يتضاءل مجده حتى وإن أُسندت إليه مهمة عظيمة.
12.93.20
रक्षितात्मा च यो राजा रक्ष्यान्यश्चानुरक्षति ।
प्रजाश्च तस्य वर्धन्ते सुखं च महदश्नुते ॥ १२.९३.२० ॥
الملك الذي يحمي نفسه ويحمي بدوره من يجب حمايتهم، تزدهر رعيته ويبلغ سعادة عظيمة.
12.93.21
ये केचिद्भूमिपतयः सर्वांस्तानन्ववेक्षयेत् ।
सुहृद्भिरनभिख्यातैस्तेन राजा न रिष्यते ॥ १२.९३.२१ ॥
ينبغي مراقبة جميع أمراء الأرض، أيًّا كانوا، بواسطة أصدقاء مجهولين لهم؛ وبذلك لا يهلك الملك.
12.93.22
अपकृत्य बलस्थस्व दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
श्येनाभिपतनैरेते निपतन्ति प्रमाद्यतः ॥ १२.९३.२२ ॥
بعد أن أسأت إلى عدوّ، لا ينبغي للمرء أن يطمئن قائلًا: «أنا قوي وبعيد»؛ فإن هؤلاء الأعداء ينقضّون على الغافل كانقضاض الصقر.
12.93.23
दृढमूलस्त्वदुष्टात्मा विदित्वा बलमात्मनः ।
अबलानभियुञ्जीत न तु ये बलवत्तराः ॥ १२.९३.२३ ॥
ينبغي للملك الراسخ الجذور، الطاهر النفس، أن يعرف قوته ويهاجم الضعفاء، لا الذين هم أقوى منه.
12.93.24
विक्रमेण महीं लब्ध्वा प्रजा धर्मेण पालयेत् ।
आहवे निधनं कुर्याद्राजा धर्मपरायणः ॥ १२.९३.२४ ॥
بعد أن ينال الملك الأرض بالبأس، ينبغي أن يحمي رعيته بالدهر؛ وأن يلقى الملك المتمسك بالدهرم الموت في الحرب.
12.93.25
मरणान्तमिदं सर्वं नेह किंचिदनामयम् ।
तस्माद्धर्मे स्थितो राजा प्रजा धर्मेम पालयेत् ॥ १२.९३.२५ ॥
كل هذا ينتهي إلى الموت؛ وليس هنا شيء خالٍ من العيب. لذلك ينبغي للملك الثابت في الدهرما أن يحمي رعيته بالدهرما.
12.93.26
रक्षाधिकरणं युद्धं तथा धर्मानुशासनम् ।
मन्त्रचिन्ता सुखं काले पञ्चभिर्वर्धते मही ॥ १२.९३.२६ ॥
واجب الحماية، والحرب، وتعليم الدهرما، والتفكير في المشورة، والسعادة في وقتها — بهذه الخمسة تنمو الأرض.
12.93.27
एतानि यस्य गुप्तानि स राजा राजसत्तम ।
सततं वर्तमानोऽत्र राजा भुङ्क्ते महीमिमाम् ॥ १२.९३.२७ ॥
فالملك الذي تُصان فيه هذه، يا خير الملوك، المقيم هنا دائماً، ينعم بهذه الأرض.
12.93.28
नैतान्येकेन शक्यानि सातत्येनानुवीक्षितुम् ।
एतेष्वाप्तान्प्रतिष्ठाप्य राजा भुङ्क्ते चिरं महीम् ॥ १२.९३.२८ ॥
لا يستطيع رجل واحد أن يتابع هذه كلها بلا انقطاع؛ فإذا أقام عليها الموثوقين، تمتع الملك بالأرض زمناً طويلاً.
12.93.29
दातारं संविभक्तारं मार्दवोपगतं शुचिम् ।
असंत्यक्तमनुष्यं च तं जनाः कुर्वते नृपम् ॥ १२.९३.२९ ॥
المعطي، المقتسم، لين الطبع، الطاهر، الذي لا يتخلى عنه رعاياه — مثل هذا الملك يجعله الناس حاكمهم.
12.93.30
यस्तु नैःश्रेयसं श्रुत्वा ज्ञानं तत्प्रतिपद्यते ।
आत्मनो मतमुत्सृज्य तं लोकोऽनुविधीयते ॥ १२.९३.३० ॥
من يسمع عن الخير الأسمى فيبلغ تلك المعرفة ويترك رأيه الخاص، يتبعه العالم.
12.93.31
योऽर्थकामस्य वचनं प्रातिकूल्यान्न मृष्यते ।
शृणोति प्रतिकूलानि सर्वदा विमना इव ॥ १२.९३.३१ ॥
فمن لا يحتمل كلام طالب المال والمتعة لأنه مخالف، ويسمع دائمًا ما يخالفه كأنه مكتئب النفس.
12.93.32
अग्राम्यचरितां वृत्तिं यो न सेवेत नित्यदा ।
जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.३२ ॥
من لا يتبع دائمًا سلوكًا راقيًا يحيد عن واجب المحارب، سواء تجاه المغلوبين أو غير المغلوبين.
12.93.33
निगृहीतादमात्याच्च स्त्रीभ्यश्चैव विशेषतः ।
पर्वताद्विषमाद्दुर्गाद्धस्तिनोऽश्वात्सरीसृपात्।
एतेभ्यो नित्ययुक्तः सन्रक्षेदात्मानमेव तु ॥ १२.९३.३३ ॥
ينبغي للمرء أن يكون دائمًا يقظًا ويحمي نفسه من الوزراء المقيدين، وخاصة من النساء، ومن الجبال والحصون الوعرة والفيلة والخيل والزواحف.
12.93.34
मुख्यानमात्यान्यो हित्वा निहीनान्कुरुते प्रियान् ।
स वै व्यसनमासाद्य साधुमार्गं न विन्दति ॥ १२.९३.३४ ॥
من يترك الوزراء الرئيسيين ويجعل الأدنى مقربين، فإنه إذا وقع في النكبة لا يجد الطريق الحسن.
12.93.35
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्प्रद्वेषान्नो बुभूषति ।
अदृढात्मा दृढक्रोधः नास्यार्थो वसतेऽन्तिके ॥ १२.९३.३५ ॥
من لا يريد الخير لأقاربه ذوي الصفات الحسنة بدافع البغض، ضعيف النفس شديد الغضب، لا يقيم المال بقربه.
12.93.36
अथ यो गुणसंपन्नान्हृदयस्य प्रियानपि ।
प्रियेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.९३.३६ ॥
ومن يُخضع بالمودة حتى ذوي الصفات الحسنة والأعزاء على القلب، يثبت طويلًا في الشهرة.
12.93.37
नाकाले प्रणयेदर्थान्नाप्रिये जातु संज्वरेत् ।
प्रिये नातिभृशं तुष्येद्युञ्जीतारोग्यकर्मणि ॥ १२.९३.३७ ॥
لا ينبغي أن يمنح الثروة في غير وقتها، ولا أن يشتعل أبدًا غضبًا على من ليس محبوبًا له؛ ولا ينبغي أن يفرح إفراطًا بمن هو محبوب، وعليه أن يشتغل بالأعمال التي تجلب الصحة.
12.93.38
के वाऽनुरक्ता राजानः के भयात्समुपाश्रिताः ।
मध्यस्थदोषाः के चैषामिति नित्यं विचिन्तयेत् ॥ १२.९३.३८ ॥
أي الملوك مخلصون، وأيهم لجأ إليه خوفًا، وما عيوب المحايدين منهم — ينبغي التفكير في هذا باستمرار.
12.93.39
न जातु बलवान्भूत्वा दुर्बले विश्वसेत्क्वचित् ।
भारुण्डसदृशा ह्येते निपतन्ति प्रमाद्यतः ॥ १२.९३.३९ ॥
حتى وإن كنت قويًا، فلا ينبغي أبدًا أن تثق بالضعيف، فهم ينقضّون على الغافل كطيور البهاروندا.
12.93.40
अपि सर्वगुणैर्युक्तं भर्तारं प्रियवादिन ।
अभिद्रुह्यति पापात्मा न तस्माद्विश्वसेज्जनान् ॥ १२.९३.४० ॥
حتى السيد الجامع لكل الفضائل، الطيب الكلام، يخونه الخبيث النفس؛ فلذلك لا ينبغي أن يثق المرء بالناس.
12.93.41
एतद्राजोपनिषदं ययातिः स्माह नाहुषः ।
मनुष्यविषये युक्तो हन्ति शत्रून्सवासवान् ॥ १२.९३.४१ ॥
هذه الحكمة السرية للملوك قالها ياياتي ابن نهوشا: من ينخرط بحق في شؤون البشر يقتل أعداءه، حتى مع فاسافا (إندرا).