ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.93.1
यत्राधर्मं प्रणयते दुर्बले बलवत्तरः ।
तां वृत्तिमुपजीवन्ति ये भवन्ति तदन्वयाः ॥ १२.९३.१ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನು ದುರ್ಬಲನ ಮೇಲೆ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ, ಆ ನಡತೆಯನ್ನೇ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಅದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.93.2
राजानमनुवर्तन्ते तं पापाभिप्रवर्तकम् ।
अविनीतमनुष्यं तत्क्षिप्रं राष्ट्रं विनश्यति ॥ १२.९३.२ ॥
ಪಾಪವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ, ವಿನಯವಿಲ್ಲದ ರಾಜನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.93.3
यद्वॄत्तमुपजीवन्ति प्रकृतिस्थस्य मानवाः ।
तदेव विषमस्थस्य स्वजनोऽपि न मृष्यते ॥ १२.९३.३ ॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವ ನಡತೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ನಡತೆಯನ್ನು ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವನ ಸ್ವಜನರೂ ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.4
साहसप्रवृत्ते र्यत्र किंचिदुल्वणमाचरेत् ।
अशास्त्रलक्षणो राजा क्षिप्रमेव विनश्यति ॥ १२.९३.४ ॥
ಸಾಹಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ರಾಜನು ಯಾವುದಾದರೂ ಉಗ್ರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಆ ರಾಜ ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.93.5
सद्वॄत्ताचरितां वृत्तिं क्षत्रियो नानुवर्तते ।
जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.५ ॥
ಸಜ್ಜನರು ಆಚರಿಸುವ ನಡತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು, ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರ ಮತ್ತು ಜಯಿಸಲಾಗದವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.93.6
द्विषन्तं कृतकल्याणं गृहीत्वा नृपतिं रणे ।
यो न नयते द्वेषात्क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.६ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳಿತು ಮಾಡಿದ ರಾಜನನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಡೆಸದವನು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.93.7
शक्तः आत्सुसुखो राजा कुर्यात्तारणमापदि ।
प्रियो अति भूतानां न च विभ्रश्यते श्रियः ॥ १२.९३.७ ॥
ಸಮರ್ಥನಾದ, ತನ್ನ ಸುಖದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ರಾಜನು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು) ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಶ್ರೀ ಕುಂದುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.8
अप्रियं यस्य कुर्वीत भूयस्तस्य प्रियं चरेत् ।
अचिरेण प्रियः स स्याद्योऽप्रिये प्रियमाचरेत् ॥ १२.९३.८ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಪ್ರಿಯನ ಬಳಿಯೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.93.9
मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ।
न कामान्न च संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् ॥ १२.९३.९ ॥
ಸುಳ್ಳು ಮಾತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಕೇಳದೆಯೇ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾಮದಿಂದಾಗಲಿ, ಕೋಪದಿಂದಾಗಲಿ, ದ್ವೇಷದಿಂದಾಗಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.
12.93.10
अमाययैव वर्तेत न च सत्यं त्यजेद्बुधः ।
दमं धर्मं च शीलं च क्षत्रधर्मं प्रजाहितम् ॥ १२.९३.१० ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಸತ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ದಮ, ಧರ್ಮ, ಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
12.93.11
नापत्रपेत प्रश्नेषु नाभिभाविगिरं सृजेत् ।
न त्वरेत न चासूयेत्तथा संगृह्यते परः ॥ १२.९३.११ ॥
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮುಂದೆ ನಾಚಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಇತರರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮಾತನ್ನು ಆಡಬಾರದು. ಅವಸರ ಮಾಡಬಾರದು, ಅಸೂಯೆ ಪಡಬಾರದು; ಹೀಗಾದರೆ ಇತರರು ವಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.
12.93.12
प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ।
न तप्येदर्थकृच्छ्रेषु प्रजाहितमनुस्मरन् ॥ १२.९३.१२ ॥
ಪ್ರಿಯವಾದುದರಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅಪ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಪ್ತನಾಗಬಾರದು. ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿತಪಿಸಬಾರದು; ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು.
12.93.13
यः प्रियं कुरुते नित्यं गुणतो वसुधाधिपः ।
तस्य कर्माणि सिद्ध्यन्ति न च संत्यज्यते श्रिया ॥ १२.९३.१३ ॥
ಗುಣಾನುಸಾರವಾಗಿ ಸದಾ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡುವ ಭೂಪತಿಯ ಕರ್ಮಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನನ್ನು ಸಂಪತ್ತು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.14
निवृत्तं प्रतिकूलेभ्यो वर्तमानमनुप्रिये ।
भक्तं भजेत नृपतिस्तद्वै वृत्तं सतामिह ॥ १२.९३.१४ ॥
ಪ್ರತಿಕೂಲದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಪ್ರಿಯವಾದುದರಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಭಕ್ತನನ್ನು ರಾಜನು ಆದರಿಸಬೇಕು; ಇದು ಸತ್ಪುರುಷರ ನಡೆ.
12.93.15
अप्रकीर्णेन्द्रियग्राममत्यन्तानुगतं शुचिम् ।
शक्तं चैवानुरक्तं च युञ्ज्यान्महति कर्मणि ॥ १२.९३.१५ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಚದುರದ, ಅತ್ಯಂತ ಅನುಗತನಾದ, ಶುಚಿಯಾದ, ಸಮರ್ಥನಾದ, ಅನುರಕ್ತನಾದವನನ್ನು ಮಹತ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
12.93.16
श्रेयसो लक्षणं चैतद्विक्रमो यत्र दृश्यते ।
कीर्तिप्रधानो यश्च स्यात्समये यश्च तिष्ठति।
समर्थान्पूजयेद्यश्च न च स्पर्धेत यश्चतैः ॥ १२.९३.१६ ॥
ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಲಕ್ಷಣ ಇದು: ಪರಾಕ್ರಮ ಕಾಣುವಲ್ಲಿರುವುದು; ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡುವುದು, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು, ಸಮರ್ಥರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಅವರೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದಿರುವುದು.
12.93.17
एवमेतैर्गुणैर्युक्तो योऽनुरज्यति भूमिपम् ।
भर्तुरर्थेष्वप्रमत्तं नियुञ्ज्यादर्थकर्मणि ॥ १२.९३.१७ ॥
ಈ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಭೂಪತಿಗೆ ಅನುರಕ್ತನಾದವನನ್ನು, ಒಡೆಯನ ಅರ್ಥಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕನಾದವನನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
12.93.18
मूढमैन्द्रियकं लुब्धमनार्यचरितं शठम् ।
अनतीतोपधं हिंस्रं दुर्बुद्धिमबहुश्रुतम् ॥ १२.९३.१८ ॥
ಮೂಢ, ಇಂದ್ರಿಯಲೋಲುಪ, ಲೋಭಿ, ಅನಾರ್ಯ ನಡತೆಯವನು, ಶಠ, ವಂಚನೆ ಬಿಡದವನು, ಹಿಂಸಕ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿ, ಅಲ್ಪಜ್ಞ—ಇವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬಾರದು.
12.93.19
त्यक्तोपात्तं मद्यरतं द्यूतस्त्रीमृगयापरम् ।
कार्ये महति युञ्जानो हीयते नृपतिः श्रिया ॥ १२.९३.१९ ॥
ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮದ್ಯ, ಜೂಜು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ರಾಜನು, ಮಹಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೂ ತನ್ನ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.93.20
रक्षितात्मा च यो राजा रक्ष्यान्यश्चानुरक्षति ।
प्रजाश्च तस्य वर्धन्ते सुखं च महदश्नुते ॥ १२.९३.२० ॥
ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ರಾಜನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಮಹಾ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.93.21
ये केचिद्भूमिपतयः सर्वांस्तानन्ववेक्षयेत् ।
सुहृद्भिरनभिख्यातैस्तेन राजा न रिष्यते ॥ १२.९३.२१ ॥
ಯಾವ ಯಾವ ಭೂಪತಿಗಳೇ ಇರಲಿ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಮಿತ್ರರ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಬೇಕು; ಆಗ ರಾಜನು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.22
अपकृत्य बलस्थस्व दूरस्थोऽस्मीति नाश्वसेत् ।
श्येनाभिपतनैरेते निपतन्ति प्रमाद्यतः ॥ १२.९३.२२ ॥
ಶತ್ರುವಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿ, 'ನಾನು ಬಲಶಾಲಿ, ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ನಿರಾಳನಾಗಿರಬಾರದು; ಇವರು ಗಿಡುಗದ ಧಾಳಿಯಂತೆ ಮೈಮರೆತವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
12.93.23
दृढमूलस्त्वदुष्टात्मा विदित्वा बलमात्मनः ।
अबलानभियुञ्जीत न तु ये बलवत्तराः ॥ १२.९३.२३ ॥
ದೃಢವಾದ ಬೇರು ಇರುವ, ದುಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನು ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ದುರ್ಬಲರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕು—ತನಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠರ ಮೇಲಲ್ಲ.
12.93.24
विक्रमेण महीं लब्ध्वा प्रजा धर्मेण पालयेत् ।
आहवे निधनं कुर्याद्राजा धर्मपरायणः ॥ १२.९३.२४ ॥
ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಜನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾದ ರಾಜನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ವರಿಸಬೇಕು.
12.93.25
मरणान्तमिदं सर्वं नेह किंचिदनामयम् ।
तस्माद्धर्मे स्थितो राजा प्रजा धर्मेम पालयेत् ॥ १२.९३.२५ ॥
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮರಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ದೋಷರಹಿತವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ರಾಜನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
12.93.26
रक्षाधिकरणं युद्धं तथा धर्मानुशासनम् ।
मन्त्रचिन्ता सुखं काले पञ्चभिर्वर्धते मही ॥ १२.९३.२६ ॥
ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯ, ಯುದ್ಧ, ಧರ್ಮಾನುಶಾಸನ, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ, ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಖ — ಈ ಐದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
12.93.27
एतानि यस्य गुप्तानि स राजा राजसत्तम ।
सततं वर्तमानोऽत्र राजा भुङ्क्ते महीमिमाम् ॥ १२.९३.२७ ॥
ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೋ ಆ ರಾಜನು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇದ್ದು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.93.28
नैतान्येकेन शक्यानि सातत्येनानुवीक्षितुम् ।
एतेष्वाप्तान्प्रतिष्ठाप्य राजा भुङ्क्ते चिरं महीम् ॥ १२.९३.२८ ॥
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಬ್ಬನೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕಸ್ಥರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ರಾಜನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.93.29
दातारं संविभक्तारं मार्दवोपगतं शुचिम् ।
असंत्यक्तमनुष्यं च तं जनाः कुर्वते नृपम् ॥ १२.९३.२९ ॥
ದಾನಿ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದವನು, ಶುದ್ಧನು, ತನ್ನ ಜನರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡದವನು — ಅಂತಹ ರಾಜನನ್ನು ಜನರು ತಮ್ಮ ನೃಪನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
12.93.30
यस्तु नैःश्रेयसं श्रुत्वा ज्ञानं तत्प्रतिपद्यते ।
आत्मनो मतमुत्सृज्य तं लोकोऽनुविधीयते ॥ १२.९३.३० ॥
ನೈಃಶ್ರೇಯಸವನ್ನು (ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು) ಕೇಳಿ ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವವನು, ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಲೋಕವು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.93.31
योऽर्थकामस्य वचनं प्रातिकूल्यान्न मृष्यते ।
शृणोति प्रतिकूलानि सर्वदा विमना इव ॥ १२.९३.३१ ॥
ಅರ್ಥಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನ ಮಾತು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸಹಿಸದವನು, ಸದಾ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದುದನ್ನು ಕೇಳುವವನು, ಖಿನ್ನಮನಸ್ಕನಂತೆ.
12.93.32
अग्राम्यचरितां वृत्तिं यो न सेवेत नित्यदा ।
जितानामजितानां च क्षत्रधर्मादपैति सः ॥ १२.९३.३२ ॥
ಅಗ್ರಾಮ್ಯ ನಡತೆಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸದವನು, ಜಯಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಜಯಿಸದವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.93.33
निगृहीतादमात्याच्च स्त्रीभ्यश्चैव विशेषतः ।
पर्वताद्विषमाद्दुर्गाद्धस्तिनोऽश्वात्सरीसृपात्।
एतेभ्यो नित्ययुक्तः सन्रक्षेदात्मानमेव तु ॥ १२.९३.३३ ॥
ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮಾತ್ಯರಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ, ಪರ್ವತ, ವಿಷಮ ದುರ್ಗ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಸರೀಸೃಪಗಳಿಂದ ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದು ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
12.93.34
मुख्यानमात्यान्यो हित्वा निहीनान्कुरुते प्रियान् ।
स वै व्यसनमासाद्य साधुमार्गं न विन्दति ॥ १२.९३.३४ ॥
ಮುಖ್ಯ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೀಳರಿಮೆಯವರನ್ನು ಪ್ರಿಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವವನು, ಅವನು ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.35
यः कल्याणगुणाञ्ज्ञातीन्प्रद्वेषान्नो बुभूषति ।
अदृढात्मा दृढक्रोधः नास्यार्थो वसतेऽन्तिके ॥ १२.९३.३५ ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷದಿಂದ ಒಳಿತು ಬಯಸದವನು, ಅದೃಢ ಆತ್ಮನೂ ದೃಢ ಕೋಪವುಳ್ಳವನೂ ಆದವನ ಬಳಿ ಸಂಪತ್ತು ನೆಲೆಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.93.36
अथ यो गुणसंपन्नान्हृदयस्य प्रियानपि ।
प्रियेण कुरुते वश्यांश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.९३.३६ ॥
ಈಗ ಗುಣಸಂಪನ್ನರನ್ನೂ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಬಹುಕಾಲ ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ.
12.93.37
नाकाले प्रणयेदर्थान्नाप्रिये जातु संज्वरेत् ।
प्रिये नातिभृशं तुष्येद्युञ्जीतारोग्यकर्मणि ॥ १२.९३.३७ ॥
ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡಬಾರದು; ಪ್ರಿಯವಲ್ಲದವರ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯಬಾರದು; ಪ್ರಿಯರ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಬಾರದು; ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು.
12.93.38
के वाऽनुरक्ता राजानः के भयात्समुपाश्रिताः ।
मध्यस्थदोषाः के चैषामिति नित्यं विचिन्तयेत् ॥ १२.९३.३८ ॥
ಯಾವ ರಾಜರು ಅನುರಕ್ತರು, ಯಾರು ಭಯದಿಂದ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ದೋಷಗಳು ಯಾವುವು—ಇದನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
12.93.39
न जातु बलवान्भूत्वा दुर्बले विश्वसेत्क्वचित् ।
भारुण्डसदृशा ह्येते निपतन्ति प्रमाद्यतः ॥ १२.९३.३९ ॥
ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರೂ ಎಂದಿಗೂ ದುರ್ಬಲನನ್ನು ನಂಬಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ಭಾರುಂಡ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಅಪ್ರಮತ್ತನಲ್ಲದವನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
12.93.40
अपि सर्वगुणैर्युक्तं भर्तारं प्रियवादिन ।
अभिद्रुह्यति पापात्मा न तस्माद्विश्वसेज्जनान् ॥ १२.९३.४० ॥
ಎಲ್ಲ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಒಡೆಯನಿಗೂ ಪಾಪಿಷ್ಠ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು.
12.93.41
एतद्राजोपनिषदं ययातिः स्माह नाहुषः ।
मनुष्यविषये युक्तो हन्ति शत्रून्सवासवान् ॥ १२.९३.४१ ॥
ಇದು ರಾಜರಿಗೆ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶ; ನಹುಷನ ಮಗ ಯಯಾತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: ಮಾನವ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿದವನು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.