Mahābhārata · Adhyāya 12.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.94.1
अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद्वसुधाधिपः ।
जघन्यमाहुर्विजयं युद्धेन च नराधिप ॥ १२.९४.१ ॥
Sin combatir, el señor de la tierra debe acrecentar su victoria; a la victoria ganada en batalla la llaman inferior, oh señor de los hombres.
12.94.2
न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति ।
न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विवर्धते ॥ १२.९४.२ ॥
Ni siquiera debe desear lo no obtenido cuando la base no es muy firme; pues la ganancia de un rey de base débil no crece.
12.94.3
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नप्रियराजकः ।
संतुष्टः पुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९४.३ ॥
Aquel rey cuyo reino está próspero, cuyos funcionarios son prósperos y queridos, que está satisfecho y tiene ministros bien nutridos, está firmemente arraigado.
12.94.4
यस्य योधाः सुसंतुष्टाः स्वनुरक्ताः सुपूजिताः ।
अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति पार्थिवः ॥ १२.९४.४ ॥
El rey cuyos guerreros están bien satisfechos, leales y bien honrados conquista la tierra incluso con poca fuerza.
12.94.5
दण्डो हि बलवान्यत्र तत्र साम प्रयुज्यते ।
प्रदानं सामपूर्वं च भेदमूलं प्रशस्यते ॥ १२.९४.५ ॥
Donde la fuerza es poderosa, allí se emplea la conciliación; el don precedido de conciliación y la política fundada en la división son alabados.
12.94.6
त्रयाणां विफलं कर्म यदा पश्येत भूमिपः ।
रन्ध्रं ज्ञात्वा ततो दण्डं प्रयुञ्जीताविचारयन् ॥ १२.९४.६ ॥
Cuando el rey vea que las acciones de las tres (conciliación, don, división) son infructuosas, entonces, conociendo la brecha, debe emplear la fuerza sin vacilar.
12.94.7
अभिभूतो यदा शत्रुः शत्रुभिर्बलवत्तरैः ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या वध्यता बलिनां बलम् ॥ १२.९४.७ ॥
Cuando un enemigo es derrotado por enemigos mucho más poderosos, debe practicarse la indiferencia; la fuerza de los poderosos reside en no ser abatidos.
12.94.8
दुर्बलो हि महीपालो यदा भवति भारत ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या चतुर्णामविरोधीनि।
उपायः पञ्चमः सोऽपि सर्वेषां बलवत्तरः ॥ १२.९४.८ ॥
Oh Bhārata, cuando un rey se vuelve débil, debe practicarse allí la indiferencia; existe también un quinto recurso, no opuesto a los cuatro, y es el más fuerte de todos.
12.94.9
भार्गवेण च गीतानां श्लोकानां कोसलाधिप ।
विज्ञाय तत्वं तत्वज्ञ तत्वतस्तत्करिष्यति ॥ १२.९४.९ ॥
Oh señor de Kosala, habiendo comprendido la verdad de los versos cantados por Bhārgava, oh conocedor de la verdad, él actuará conforme a ella con verdad.
12.94.10
यदि रक्षःपिशाचेन हन्यते यत्रकुत्रचित् ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या वाच्यतां बलिनां बलम् ॥ १२.९४.१० ॥
Si alguien es muerto en cualquier lugar por un rākṣasa o un piśāca, debe practicarse allí la indiferencia; la fuerza de los poderosos consiste en quedar fuera de todo reproche.
12.94.11
दुर्बलोऽपि महीपाल शत्रूणां शत्रुमुद्धरेत् ।
पादलग्नं करस्थेन कण्टकेनैव कण्टकम् ॥ १२.९४.११ ॥
Oh rey, incluso un débil puede arrancar a un enemigo entre enemigos, así como una espina clavada en el pie se saca con otra espina sostenida en la mano.
12.94.12
शठानां उचिवानां च म्लेच्छानां च महीपते ।
एष उक्त उपायानामुपेक्षा बलवत्तम ॥ १२.९४.१२ ॥
Oh señor de la tierra, esto se expone entre los recursos respecto de los tramposos, los perversos y los bárbaros; la indiferencia es el más fuerte de los recursos.
12.94.13
अश्मना नाशयेल्लोहं लोहेनाश्मानमेव तु ।
बिल्वानि वा परैर्बिल्वैर्म्लेच्छैर्म्लेच्छान्प्रसादयेत् ॥ १२.९४.१३ ॥
Se debe destruir el hierro con piedra, y la piedra con hierro. O bien, con otros frutos de bilva, los frutos de bilva; con los mleccha, a los mleccha se les debe ganar.
12.94.14
दासानां च प्रदृप्तानामेतदेव हि कारयेत् ।
चण्डालम्लेच्छजातीनां दण्डेनैव निवारणम्।
शठानां दुर्विनीतैश्च पूर्वमुक्तं समाचरेत् ॥ १२.९४.१४ ॥
Lo mismo debe hacerse con los sirvientes arrogantes. A las castas caṇḍāla y mleccha se las debe contener solo con el castigo. A los engañosos y mal educados hay que tratarlos según el método expuesto antes.
12.94.15
अन्त्याः शठाश्च सचिवास्तथा कुब्राह्मणादयः ।
उपायैः पञ्चभिः साध्याश्चतुर्वर्गविरोधिनः ॥ १२.९४.१५ ॥
Los de baja cuna, los engañosos, los ministros y los brahmanes indignos y similares, que se oponen a los cuatro fines de la vida, deben ser ganados por medio de cinco expedientes.
12.94.16
पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ता अपीडिताः ।
राष्ट्रकर्मकरा ह्येते राष्ट्रस्य च विरोधिनः ॥ १२.९४.१६ ॥
Los habitantes de la ciudad y del campo de un rey que le son muy leales y no están oprimidos son, en efecto, los servidores del reino; quienes se les oponen son adversarios del reino.
12.94.17
दुर्विनीता विनीताश्च सर्वे साध्याः प्रयत्नतः ।
चण्डालम्लेच्छजात्याश्च पाषण्डाश्च विकर्मिणः।
बलिनश्चाश्रमाश्चैव तथा गायकनर्तकाः ॥ १२.९४.१७ ॥
Tanto los mal educados como los bien educados, todos deben ser ganados con esfuerzo: las castas caṇḍāla y mleccha, los herejes, los malhechores, los poderosos, los ermitaños, y también los cantores y bailarines.
12.94.18
पौरजानपदा यस्य भूतेषु च दयालवः ।
सधना धान्यवन्तश्च दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९४.१८ ॥
Aquel rey cuyos habitantes de la ciudad y del campo son compasivos con los seres vivos, prósperos y ricos en grano, es un rey de raíces firmes.
12.94.19
प्रतापकालमधिकं यदा मन्येत चात्मनः ।
तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिधनान्युत ॥ १२.९४.१९ ॥
Cuando uno se considera superior en el tiempo del poder, entonces el sabio puede desear las riquezas de tierras ajenas.
12.94.20
भोगेषूदयमानस्य भूतेषु च दयावतः ।
वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः ॥ १२.९४.२० ॥
Para quien se eleva en los placeres, es compasivo con los seres y se apresura, su dominio crece; y para quien se guarda a sí mismo, también crece.
12.94.21
तक्षेदात्मानमेवं स वनं परशुना यथा ।
यः सम्यग्वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते ॥ १२.९४.२१ ॥
Así como uno corta un bosque con un hacha, así se corta a sí mismo quien se comporta falsamente con los suyos que actúan correctamente.
12.94.22
नैव द्विषन्तो हीयन्ते राज्ञो नित्यमनिघ्नतः ।
क्रोधं निहन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते ॥ १२.९४.२२ ॥
Los enemigos de un rey que no golpea siempre no son destruidos. Para quien sabe destruir la ira, no existe enemigo.
12.94.23
यदार्यजनविद्विष्टं कर्म तन्नाचरेद्बुधः ।
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत् ॥ १२.९४.२३ ॥
El sabio no debe realizar una acción que desagrada a las personas nobles; debe meditar en lo que es bueno y dedicarse a ello.
12.94.24
नैवमन्येऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते ।
कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्यनुबुभूषति ॥ १२.९४.२४ ॥
A un rey que desea disfrutar de los placeres dejando sus deberes inacabados, otros no lo desprecian de esta manera, ni él mismo se atormenta.
12.94.25
इदं वृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः ।
उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये संप्रतिष्ठते ॥ १२.९४.२५ ॥
Esta es la conducta que practica entre los hombres el soberano que, tras conquistar ambos mundos, se afirma en la victoria.
12.94.26
इत्युक्तो वामदेवेन सर्वं तत्कृतवान्नृपः ।
तथा कुर्वंस्त्वमप्येतौ लोकौजेता न संशयः ॥ १२.९४.२६ ॥
Así instruido por Vāmadeva, el rey hizo todo aquello; haciendo lo mismo, tú también conquistarás ambos mundos, sin duda.