ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.94.1
अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद्वसुधाधिपः ।
जघन्यमाहुर्विजयं युद्धेन च नराधिप ॥ १२.९४.१ ॥
ರಾಜನು ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಿಜಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಜಯವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಓ ನರಾಧಿಪ.
12.94.2
न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति ।
न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विवर्धते ॥ १२.९४.२ ॥
ಮೂಲ (ಆಧಾರ) ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ದೊರಕದಿದ್ದನ್ನೂ ಬಯಸಬಾರದು. ದುರ್ಬಲ ಮೂಲದ ರಾಜನಿಗೆ ಲಾಭ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.94.3
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नप्रियराजकः ।
संतुष्टः पुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९४.३ ॥
ಯಾರ ಜನಪದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ, ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿರುವರೋ, ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಮಂತ್ರಿಗಳಿರುವರೋ, ಆ ರಾಜ ದೃಢಮೂಲನು.
12.94.4
यस्य योधाः सुसंतुष्टाः स्वनुरक्ताः सुपूजिताः ।
अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति पार्थिवः ॥ १२.९४.४ ॥
ಯಾರ ಯೋಧರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿ, ನಿಷ್ಠರಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುವರೋ, ಆ ರಾಜ ಅಲ್ಪ ಬಲದಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
12.94.5
दण्डो हि बलवान्यत्र तत्र साम प्रयुज्यते ।
प्रदानं सामपूर्वं च भेदमूलं प्रशस्यते ॥ १२.९४.५ ॥
ಬಲವಾದ ದಂಡವಿರುವಲ್ಲಿ ಸಾಮವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಪೂರ್ವಕ ದಾನ ಮತ್ತು ಭೇದಮೂಲ ಉಪಾಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.94.6
त्रयाणां विफलं कर्म यदा पश्येत भूमिपः ।
रन्ध्रं ज्ञात्वा ततो दण्डं प्रयुञ्जीताविचारयन् ॥ १२.९४.६ ॥
ಮೂರು ಉಪಾಯಗಳ (ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ) ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ರಾಜ ಕಂಡಾಗ, ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಿಳಿದು ಯೋಚಿಸದೆ ದಂಡವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು.
12.94.7
अभिभूतो यदा शत्रुः शत्रुभिर्बलवत्तरैः ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या वध्यता बलिनां बलम् ॥ १२.९४.७ ॥
ಬಲಿಷ್ಠ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಶತ್ರು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಬಲಿಗಳ ಬಲವು ವಧ್ಯತೆ (ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡದಿರುವುದು).
12.94.8
दुर्बलो हि महीपालो यदा भवति भारत ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या चतुर्णामविरोधीनि।
उपायः पञ्चमः सोऽपि सर्वेषां बलवत्तरः ॥ १२.९४.८ ॥
ಓ ಭಾರತ, ರಾಜನು ದುರ್ಬಲನಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು; ನಾಲ್ಕು ಉಪಾಯಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಲ್ಲದ ಐದನೆಯ ಉಪಾಯವೂ ಇದೆ, ಅದೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠ.
12.94.9
भार्गवेण च गीतानां श्लोकानां कोसलाधिप ।
विज्ञाय तत्वं तत्वज्ञ तत्वतस्तत्करिष्यति ॥ १२.९४.९ ॥
ಕೋಸಲಾಧಿಪನೇ, ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ)ನಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ಲೋಕಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ತತ್ತ್ವಜ್ಞನೇ, ಅವನು ಅದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವನು.
12.94.10
यदि रक्षःपिशाचेन हन्यते यत्रकुत्रचित् ।
उपेक्षा तत्र कर्तव्या वाच्यतां बलिनां बलम् ॥ १२.९४.१० ॥
ರಾಕ್ಷಸ ಅಥವಾ ಪಿಶಾಚಿಯಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಬಲಿಗಳ ಬಲವು ನಿಂದೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಿರುವುದು.
12.94.11
दुर्बलोऽपि महीपाल शत्रूणां शत्रुमुद्धरेत् ।
पादलग्नं करस्थेन कण्टकेनैव कण्टकम् ॥ १२.९४.११ ॥
ಓ ಮಹೀಪಾಲನೇ, ದುರ್ಬಲನೂ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಬಲ್ಲನು; ಕಾಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳಿನಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯುವಂತೆ.
12.94.12
शठानां उचिवानां च म्लेच्छानां च महीपते ।
एष उक्त उपायानामुपेक्षा बलवत्तम ॥ १२.९४.१२ ॥
ಓ ಮಹೀಪತಿಯೇ, ಶಠರು, ಉಚಿವರು ಮತ್ತು ಮ್ಲೇಚ್ಛರ ಕುರಿತು ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಉಪೇಕ್ಷೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ಉಪಾಯ.
12.94.13
अश्मना नाशयेल्लोहं लोहेनाश्मानमेव तु ।
बिल्वानि वा परैर्बिल्वैर्म्लेच्छैर्म्लेच्छान्प्रसादयेत् ॥ १२.९४.१३ ॥
ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು; ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದಲೇ ಕಲ್ಲನ್ನು. ಅಥವಾ ಇತರ ಬಿಲ್ವ ಫಲಗಳಿಂದ ಬಿಲ್ವ ಫಲಗಳನ್ನು, ಮ್ಲೇಚ್ಛರಿಂದ ಮ್ಲೇಚ್ಛರನ್ನು ಓಲೈಸಬೇಕು.
12.94.14
दासानां च प्रदृप्तानामेतदेव हि कारयेत् ।
चण्डालम्लेच्छजातीनां दण्डेनैव निवारणम्।
शठानां दुर्विनीतैश्च पूर्वमुक्तं समाचरेत् ॥ १२.९४.१४ ॥
ಗರ್ವಿಷ್ಠ ದಾಸರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಚಾಂಡಾಲ, ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ದಂಡದಿಂದಲೇ ತಡೆಯಬೇಕು. ಶಠರು ಮತ್ತು ದುರ್ವಿನೀತರೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
12.94.15
अन्त्याः शठाश्च सचिवास्तथा कुब्राह्मणादयः ।
उपायैः पञ्चभिः साध्याश्चतुर्वर्गविरोधिनः ॥ १२.९४.१५ ॥
ಕೀಳರು, ಶಠರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಕುಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೊದಲಾದವರು — ಚತುರ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದವರನ್ನು ಐದು ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಬೇಕು.
12.94.16
पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ता अपीडिताः ।
राष्ट्रकर्मकरा ह्येते राष्ट्रस्य च विरोधिनः ॥ १२.९४.१६ ॥
ಯಾವ ರಾಜನಿಗೆ ಪೌರರು ಮತ್ತು ಜನಪದರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅನುರಕ್ತರಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗದೆ ಇರುವರೋ, ಅವರೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರು; ಇವರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದವರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿರೋಧಿಗಳು.
12.94.17
दुर्विनीता विनीताश्च सर्वे साध्याः प्रयत्नतः ।
चण्डालम्लेच्छजात्याश्च पाषण्डाश्च विकर्मिणः।
बलिनश्चाश्रमाश्चैव तथा गायकनर्तकाः ॥ १२.९४.१७ ॥
ದುರ್ವಿನೀತರೂ ವಿನೀತರೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬೇಕು: ಚಾಂಡಾಲ, ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜಾತಿಗಳನ್ನು, ಪಾಷಂಡಿಗಳನ್ನು, ವಿಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು, ಬಲಿಷ್ಠರನ್ನು, ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು, ಗಾಯಕ ನರ್ತಕರನ್ನು ಕೂಡ.
12.94.18
पौरजानपदा यस्य भूतेषु च दयालवः ।
सधना धान्यवन्तश्च दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९४.१८ ॥
ಯಾವ ರಾಜನಿಗೆ ಪೌರರು ಮತ್ತು ಜನಪದರು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಧನವಂತರಾಗಿ, ಧಾನ್ಯ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿರುವರೋ, ಆ ರಾಜನು ದೃಢಮೂಲನು.
12.94.19
प्रतापकालमधिकं यदा मन्येत चात्मनः ।
तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिधनान्युत ॥ १२.९४.१९ ॥
ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಾಪದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಪರಭೂಮಿಯ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸಬಹುದು.
12.94.20
भोगेषूदयमानस्य भूतेषु च दयावतः ।
वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः ॥ १२.९४.२० ॥
ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುವವನಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಅವಸರಪಡುವವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತಾರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
12.94.21
तक्षेदात्मानमेवं स वनं परशुना यथा ।
यः सम्यग्वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते ॥ १२.९४.२१ ॥
ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಾಡನ್ನು ಕಡಿಯುವಂತೆ, ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತನ್ನವರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.94.22
नैव द्विषन्तो हीयन्ते राज्ञो नित्यमनिघ्नतः ।
क्रोधं निहन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते ॥ १२.९४.२२ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಡೆಯದ ರಾಜನ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ದ್ವೇಷಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
12.94.23
यदार्यजनविद्विष्टं कर्म तन्नाचरेद्बुधः ।
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत् ॥ १२.९४.२३ ॥
ಆರ್ಯಜನರು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮಾಡಬಾರದು; ಯಾವುದು ಶುಭವೋ ಅದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
12.94.24
नैवमन्येऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते ।
कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्यनुबुभूषति ॥ १२.९४.२४ ॥
ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗಲೇ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸ ಬಯಸುವ ರಾಜನನ್ನು ಇತರರು ಹೀಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನೂ ತನ್ನಿಂದ ಸಂಕಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.94.25
इदं वृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः ।
उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये संप्रतिष्ठते ॥ १२.९४.२५ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಡತೆ ಇದೇ; ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದು ಅವನು ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.94.26
इत्युक्तो वामदेवेन सर्वं तत्कृतवान्नृपः ।
तथा कुर्वंस्त्वमप्येतौ लोकौजेता न संशयः ॥ १२.९४.२६ ॥
ವಾಮದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ರಾಜನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು; ಅದೇ ರೀತಿ ನೀನೂ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವೆ, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.