Mahābhārata · Adhyāya 12.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.95.1
अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधि ।
कस्तस्य विजये धर्मो ह्येतं पृष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.९५.१ ॥
Ahora bien, el guerrero que desea vencer a otro guerrero en batalla: ¿qué dharma hay en su victoria? Esto es lo que pregunto; dímelo.
12.95.2
ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपः ।
ब्रूयादहं यो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा ॥ १२.९५.२ ॥
Ya sea con compañeros o solo, el rey que llega a un reino debe decir: "Yo soy el rey, y siempre os protegeré".
12.95.3
मम धर्मबलिं दत्त किंवा मां प्रतिपत्स्यथ ।
ते चोक्तमागतं तत्र घृणीयुः कुशलं भवेत् ॥ १२.९५.३ ॥
Dadme el tributo del deber, o de lo contrario me enfrentaréis. Si consideran con compasión lo que allí se les diga, será para su bien.
12.95.4
ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येरन्कथंचन ।
सर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप ॥ १२.९५.४ ॥
Si ellos, no siendo guerreros, se oponen de algún modo, oh señor de los hombres, a quienes actúan mal deben ser sometidos por todos los medios.
12.95.5
अशस्त्रं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरः ।
त्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च ॥ १२.९५.५ ॥
Creyendo que un guerrero está desarmado, otro toma un arma, pensando que él es muy incapaz incluso de protegerse.
12.95.6
अथः यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत् ।
कथं संप्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९५.६ ॥
Ahora bien, ¿cómo se ha de combatir al rey guerrero que avanza contra otro guerrero? Dime esto, oh abuelo.
12.95.7
नासन्नह्यो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणे ।
एक एकेन भाव्यश्च विसृजेति क्षिपामि च ॥ १२.९५.७ ॥
Un guerrero no debe combatir en la batalla contra quien no lleva armadura ni contra quien la lleva. Uno debe enfrentarse a uno; diciendo «¡Suelta!», lanzo el desafío.
12.95.8
स चेत्सन्नद्ध आगच्छेत्सन्नद्धव्यं ततो भवेत् ।
स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत् ॥ १२.९५.८ ॥
Si él viene armado, entonces también uno debe estar armado. Si viene con un ejército, uno debe desafiarlo con un ejército.
12.95.9
स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या प्रतियोधयेत् ।
अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत् ॥ १२.९५.९ ॥
Si él lucha con engaño, uno debe responderle con engaño. Pero si lucha con rectitud, uno debe repelerlo solo con rectitud.
12.95.10
नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथी ।
व्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च ॥ १२.९५.१० ॥
Un jinete no debe atacar a un auriga; un auriga debe alzarse contra otro auriga. No se debe herir a quien está en peligro, a quien tiene miedo ni a quien ya fue vencido.
12.95.11
नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम् ।
यथार्थमेव योद्धव्यं न क्रुद्ध्येत जिघांसतः ॥ १२.९५.११ ॥
No se debe usar una flecha untada de veneno ni una flecha dentada; son armas de los malvados. Solo se debe luchar como corresponde, y no enfadarse con quien busca matar.
12.95.12
नास्त्येकस्य गजो युद्धे गजश्चेकस्य विद्यते ।
न पदातिर्गजं युध्येन्न गतेन पदातिनम् ॥ १२.९५.१२ ॥
Para quien no tiene elefante no hay elefante en la batalla, y quien lo tiene tampoco lo encuentra. Un soldado de a pie no debe luchar contra un elefante, ni quien ha salido en carro debe luchar contra un soldado de a pie.
12.95.13
हस्तिना योधयेन्नागं कदाचिच्छिक्षितो हयः ।
दिव्यास्त्रबलसंपन्नः कामं युध्येत सर्वदा।
नागे भूमौ समे चैव रथेनाश्वेन वा पुनः ॥ १२.९५.१३ ॥
Un caballo entrenado puede a veces hacer que un elefante luche contra otro elefante; un guerrero dotado del poder de las armas divinas puede luchar a voluntad en todo momento: contra un elefante, en terreno llano, desde un carro o incluso a caballo.
12.95.14
रामरावणयोर्युद्धे हरयो वै पदातयः ।
लक्ष्मणश्च महाभागस्तथा राजन्विभीषणः ॥ १२.९५.१४ ॥
En la batalla de Rāma y Rāvaṇa, los monos lucharon a pie; y asimismo el muy afortunado Lakṣmaṇa y, oh rey, Vibhīṣaṇa.
12.95.15
रावणस्यान्तकाले च रथेनैन्द्रेण राधवः ।
निजघान दुराचारं रावणं पापकारिणम् ॥ १२.९५.१५ ॥
Al llegar el final de Rāvaṇa, el descendiente de Raghu (Rāma), en el carro de Indra, mató a Rāvaṇa, el malvado de conducta perversa y autor de acciones impías.
12.95.16
दिव्यास्त्रबलसंपन्ने सर्वमेतद्विधीयते ।
देवासुरेषु सर्वेषु दृष्टमेतत्पुरातनैः ॥ १२.९५.१६ ॥
Para quien está dotado del poder de las armas divinas, todo esto está prescrito; entre todos los dioses y asuras, los antiguos lo han visto.
12.95.17
साधूनां तु यदा भेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत् ।
निष्प्राणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन।
भग्नशस्त्रो विपन्नश्च कृत्तज्यो हतवाहनः। ॥ १२.९५.१७ ॥
Pero cuando hay una ruptura entre los virtuosos y un hombre virtuoso cae en la desgracia, no debe ser golpeado de ninguna manera quien esté sin vida o sin descendencia; ni quien tenga las armas rotas, esté en apuros, con la cuerda del arco cortada o con su montura muerta.
12.95.18
चिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहे भवेत् ।
निर्व्रणश्च स भोक्तव्य एष धर्मः सनातनः ॥ १२.९५.१८ ॥
Debe ser curado, y debe ser llevado a su propio territorio o a su propia casa; debe ser atendido sin heridas: este es el dharma eterno.
12.95.19
तस्माद्धर्मेण योद्धव्यमिति स्वायंभुवोऽब्रवात् ।
सत्सु नित्यः सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत् ॥ १२.९५.१९ ॥
Por tanto, hay que combatir según el dharma, así lo dijo Svāyaṃbhuva (Manu). El dharma es eterno entre los buenos; apoyándose en él, no debe destruirlo.
12.95.20
यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो धर्मसंगरः ।
आत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः ॥ १२.९५.२० ॥
El kṣatriya que vence por adharma, con el nombre de batalla de dharma — ese pecador que vive del engaño — se mata a sí mismo por sí mismo.
12.95.21
कर्म चैतदसाधूनां साधून्योऽसाधुना जयेत् ।
धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा ॥ १२.९५.२१ ॥
Esta es la obra de los malvados: vencer a los buenos por medios perversos. Morir con dharma es mejor; la victoria por obra pecaminosa no es victoria.
12.95.22
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
मूलानि च प्रशाखाश्च दहन्समधिगच्छते ॥ १२.९५.२२ ॥
Oh rey, la injusticia practicada no da fruto de inmediato; como una vaca, madura lentamente. Quemando incluso raíces y ramas, se extiende y se apodera.
12.95.23
पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यति ।
स वर्धमानस्तेनैव पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.९५.२३ ॥
Habiendo obtenido riqueza por obra pecaminosa, el pecador se alegra. Creciendo por ese mismo medio, el pecador se aferra aún más al pecado.
12.95.24
न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निव ।
अश्रद्दधानश्च भवेद्विनाशमुपगच्छति
स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्यैरवमन्यते। ॥ १२.९५.२४ ॥
Pensando 'no hay dharma', burlándose de los puros por así decir, careciendo de fe, llega a la destrucción. Atado por los lazos de Varuṇa, es despreciado por los inmortales.
12.95.25
महादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेनैव वर्धते ।
ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमा ॥ १२.९५.२५ ॥
Como un gran odre hinchado de aire, crece solo por su propia obra; luego es arrastrado con raíz y todo, como árboles arrancados de la orilla de un río.
12.95.26
अथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्यानि ।
तस्माद्धर्मेण विजयं कोशं लिप्सेत भूमिपः ॥ १२.९५.२६ ॥
Entonces la gente lo censura, como las piedras a una vasija rota. Por tanto, el rey debe buscar la victoria y el tesoro por medio del dharma.