ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.95.1
अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधि ।
कस्तस्य विजये धर्मो ह्येतं पृष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.९५.१ ॥
ಈಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಯಸುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ, ಅವನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಧರ್ಮವಿದೆ? ಇದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.95.2
ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपः ।
ब्रूयादहं यो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा ॥ १२.९५.२ ॥
ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಒಬ್ಬ ರಾಜನು "ನಾನು ರಾಜ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
12.95.3
मम धर्मबलिं दत्त किंवा मां प्रतिपत्स्यथ ।
ते चोक्तमागतं तत्र घृणीयुः कुशलं भवेत् ॥ १२.९५.३ ॥
ನನಗೆ ಧರ್ಮ-ಕರವನ್ನು ಕೊಡಿ, ಇಲ್ಲವೇ ನನ್ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಅವರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗುತ್ತದೆ.
12.95.4
ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येरन्कथंचन ।
सर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप ॥ १२.९५.४ ॥
ಅವರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲದವರಾಗಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ, ಓ ನರಾಧಿಪ, ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.
12.95.5
अशस्त्रं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरः ।
त्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च ॥ १२.९५.५ ॥
ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೆಂದು ತಿಳಿದು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮರ್ಥನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.95.6
अथः यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत् ।
कथं संप्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९५.६ ॥
ಈಗ ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ವಿರುದ್ಧ ಬರುತ್ತಾನೋ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕು? ಓ ಪಿತಾಮಹ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
12.95.7
नासन्नह्यो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणे ।
एक एकेन भाव्यश्च विसृजेति क्षिपामि च ॥ १२.९५.७ ॥
ಕವಚವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಮತ್ತು ಕವಚ ಧರಿಸಿದವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಎದುರಿಸಬಾರದು. ಒಬ್ಬನು ಒಬ್ಬನೊಂದಿಗೇ ಹೋರಾಡಬೇಕು; ‘ಬಿಡು’ ಎಂದು ಸವಾಲನ್ನು ನಾನು ಎಸೆಯುತ್ತೇನೆ.
12.95.8
स चेत्सन्नद्ध आगच्छेत्सन्नद्धव्यं ततो भवेत् ।
स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत् ॥ १२.९५.८ ॥
ಅವನು ಕವಚ ಧರಿಸಿ ಬಂದರೆ, ಆಗ ತಾನೂ ಕವಚ ಧರಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೇ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು.
12.95.9
स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या प्रतियोधयेत् ।
अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत् ॥ १२.९५.९ ॥
ಅವನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರೆ, ವಂಚನೆಯಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅವನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಹೋರಾಡಿದರೆ, ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು.
12.95.10
नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथी ।
व्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च ॥ १२.९५.१० ॥
ಕುದುರೆ ಸವಾರನು ರಥಿಕನ ಮೇಲೆ ಹೋಗಬಾರದು; ರಥಿಕನು ರಥಿಕನ ಎದುರೇ ಏಳಬೇಕು. ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವವನ ಮೇಲೆ, ಭಯಭೀತನ ಮೇಲೆ, ಸೋತವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಬಾರದು.
12.95.11
नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम् ।
यथार्थमेव योद्धव्यं न क्रुद्ध्येत जिघांसतः ॥ १२.९५.११ ॥
ವಿಷ ಲೇಪಿತ ಬಾಣ ಅಥವಾ ಮುಳ್ಳಿನ (ಕರ್ಣಿ) ಬಾಣವನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು; ಅದು ದುಷ್ಟರ ಆಯುಧ. ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ಹೋರಾಡಬೇಕು; ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು.
12.95.12
नास्त्येकस्य गजो युद्धे गजश्चेकस्य विद्यते ।
न पदातिर्गजं युध्येन्न गतेन पदातिनम् ॥ १२.९५.१२ ॥
ಆನೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಆನೆ ಇರುವವನಿಗೂ ಅದು ಸಿಗದು. ಕಾಲಾಳು ಆನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಬಾರದು; ಹೋದವನು ಕಾಲಾಳುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಬಾರದು.
12.95.13
हस्तिना योधयेन्नागं कदाचिच्छिक्षितो हयः ।
दिव्यास्त्रबलसंपन्नः कामं युध्येत सर्वदा।
नागे भूमौ समे चैव रथेनाश्वेन वा पुनः ॥ १२.९५.१३ ॥
ತರಬೇತಾದ ಕುದುರೆಯು ಒಮ್ಮೆ ಆನೆಯಿಂದ ಆನೆಯನ್ನು ಹೋರಾಡಿಸಬಹುದು; ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಬಲಸಂಪನ್ನನಾದ ಯೋಧನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸದಾ ಹೋರಾಡಬಹುದು — ಆನೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಸಮ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ರಥದಿಂದ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯಿಂದಲೂ.
12.95.14
रामरावणयोर्युद्धे हरयो वै पदातयः ।
लक्ष्मणश्च महाभागस्तथा राजन्विभीषणः ॥ १२.९५.१४ ॥
ರಾಮ-ರಾವಣರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಕಾಲಾಳುಗಳಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು; ಓ ರಾಜನೇ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ವಿಭೀಷಣನೂ ಅಂತೆಯೇ.
12.95.15
रावणस्यान्तकाले च रथेनैन्द्रेण राधवः ।
निजघान दुराचारं रावणं पापकारिणम् ॥ १२.९५.१५ ॥
ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಘವನು (ರಾಮನು) ಇಂದ್ರನ ರಥದಿಂದ ದುರಾಚಾರಿ, ಪಾಪಕಾರಿಯಾದ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
12.95.16
दिव्यास्त्रबलसंपन्ने सर्वमेतद्विधीयते ।
देवासुरेषु सर्वेषु दृष्टमेतत्पुरातनैः ॥ १२.९५.१६ ॥
ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಬಲಸಂಪನ್ನನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ದೇವಾಸುರರೆಲ್ಲರ ನಡುವೆ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವಜರು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ.
12.95.17
साधूनां तु यदा भेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत् ।
निष्प्राणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन।
भग्नशस्त्रो विपन्नश्च कृत्तज्यो हतवाहनः। ॥ १२.९५.१७ ॥
ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಜ್ಜನನು ಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ, ಪ್ರಾಣರಹಿತನನ್ನೂ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯಬಾರದು; ಶಸ್ತ್ರ ಮುರಿದವನನ್ನು, ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು, ಬಿಲ್ಲಿನ ದಾರ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು, ವಾಹನ ಹತವಾದವನನ್ನು (ಹೊಡೆಯಬಾರದು).
12.95.18
चिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहे भवेत् ।
निर्व्रणश्च स भोक्तव्य एष धर्मः सनातनः ॥ १२.९५.१८ ॥
ಅವನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು; ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಬೇಕು; ಗಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು — ಇದು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.
12.95.19
तस्माद्धर्मेण योद्धव्यमिति स्वायंभुवोऽब्रवात् ।
सत्सु नित्यः सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत् ॥ १२.९५.१९ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಯುದ್ಧಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸ್ವಾಯಂಭುವ (ಮನು) ಹೇಳಿದನು. ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ನಿತ್ಯವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾಶಮಾಡಬಾರದು.
12.95.20
यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो धर्मसंगरः ।
आत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः ॥ १२.९५.२० ॥
ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು — ಧರ್ಮಯುದ್ಧದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ — ಅವನು ಪಾಪಿ, ವಂಚನೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವವನು; ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
12.95.21
कर्म चैतदसाधूनां साधून्योऽसाधुना जयेत् ।
धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा ॥ १२.९५.२१ ॥
ಇದು ದುಷ್ಟರ ಕರ್ಮ — ದುಷ್ಟ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು. ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಜಯವಲ್ಲ.
12.95.22
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
मूलानि च प्रशाखाश्च दहन्समधिगच्छते ॥ १२.९५.२२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆಚರಿಸಿದ ಅಧರ್ಮವು ತಕ್ಷಣ ಫಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ — ಹಸುವಿನಂತೆ (ನಿಧಾನವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ). ಬೇರುಗಳನ್ನು, ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾ ಅದು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
12.95.23
पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यति ।
स वर्धमानस्तेनैव पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.९५.२३ ॥
ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದು ಪಾಪಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ಬೆಳೆದು, ಪಾಪದಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.95.24
न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निव ।
अश्रद्दधानश्च भवेद्विनाशमुपगच्छति
स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्यैरवमन्यते। ॥ १२.९५.२४ ॥
'ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಶುದ್ಧರನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಅವನು ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ವರುಣನ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.95.25
महादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेनैव वर्धते ।
ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमा ॥ १२.९५.२५ ॥
ಗಾಳಿಯಿಂದ ಊದಿದ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಮದ ಚೀಲ ತನ್ನ ಕೃತ್ಯದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅನಂತರ ನದಿಯ ದಡದ ಮರಗಳಂತೆ ಬೇರು ಸಹಿತ ಅದು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.
12.95.26
अथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्यानि ।
तस्माद्धर्मेण विजयं कोशं लिप्सेत भूमिपः ॥ १२.९५.२६ ॥
ಆಗ ಜನರು ಅವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಒಡೆದ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳು ನಿಂದಿಸುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರಸನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಜಯವನ್ನೂ ಖಜಾನೆಯನ್ನೂ ಬಯಸಬೇಕು.