มหาภารตะ · อัธยายะ 12.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.95.1
अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधि ।
कस्तस्य विजये धर्मो ह्येतं पृष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.९५.१ ॥
ก็แล กษัตริย์ผู้ปรารถนาจะชนะกษัตริย์อีกผู้หนึ่งในการรบ อะไรคือธรรมในชัยชนะของเขา ข้าพเจ้าถามเช่นนี้ โปรดบอกข้าพเจ้าเถิด
12.95.2
ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपः ।
ब्रूयादहं यो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा ॥ १२.९५.२ ॥
กษัตริย์ผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน ไม่ว่าจะมีผู้ติดตามหรือไปโดยลำพัง เมื่อเข้ามาสู่แคว้นแห่งใด ควรกล่าวว่า เราคือกษัตริย์ และเราจะคุ้มครองพวกท่านเสมอไป
12.95.3
मम धर्मबलिं दत्त किंवा मां प्रतिपत्स्यथ ।
ते चोक्तमागतं तत्र घृणीयुः कुशलं भवेत् ॥ १२.९५.३ ॥
จงถวายส่วยแห่งธรรมแก่เรา มิฉะนั้นพวกท่านจะต้องเผชิญหน้ากับเรา หากเขาแสดงความเมตตาต่อสิ่งที่กล่าวไปแล้วเมื่อมาถึงที่นั่น ก็จะเป็นการดี
12.95.4
ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येरन्कथंचन ।
सर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप ॥ १२.९५.४ ॥
หากพวกเขาซึ่งมิใช่กษัตริย์ขัดขืนด้วยประการใดๆ ข้าแต่จอมคน ผู้ประพฤติผิดธรรมต้องถูกควบคุมด้วยทุกวิถีทาง
12.95.5
अशस्त्रं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरः ।
त्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च ॥ १२.९५.५ ॥
เมื่อเห็นว่ากษัตริย์ผู้หนึ่งไม่มีอาวุธ อีกผู้หนึ่งก็หยิบอาวุธขึ้นมา โดยคิดว่าเขาไร้ความสามารถแม้จะป้องกันตนเอง และคิดเช่นนั้นอย่างยิ่ง
12.95.6
अथः यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत् ।
कथं संप्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९५.६ ॥
ก็แล กษัตริย์ผู้หนึ่งยกทัพเข้าต่อสู้กับกษัตริย์อีกผู้หนึ่ง จะต่อสู้กับเขาอย่างไรจึงจะถูกต้อง ท่านปู่ โปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนี้
12.95.7
नासन्नह्यो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणे ।
एक एकेन भाव्यश्च विसृजेति क्षिपामि च ॥ १२.९५.७ ॥
กษัตริย์ไม่ควรรบกับผู้ที่ไม่สวมเกราะ หรือผู้ที่สวมเกราะกายในสนามรบ ควรให้ต่อสู้กันตัวต่อตัว และข้าพเจ้าจะท้าทายด้วยคำว่า ปล่อยเถิด
12.95.8
स चेत्सन्नद्ध आगच्छेत्सन्नद्धव्यं ततो भवेत् ।
स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत् ॥ १२.९५.८ ॥
หากเขามาพร้อมด้วยเกราะ ก็ควรสวมเกราะเช่นกัน หากเขามากับกองทัพ ก็ควรท้าทายเขาด้วยกองทัพ
12.95.9
स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या प्रतियोधयेत् ।
अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत् ॥ १२.९५.९ ॥
หากเขาสู้ด้วยการหลอกลวง ก็ควรโต้ด้วยการหลอกลวง แต่หากเขาสู้ด้วยความชอบธรรม ก็ควรยับยั้งเขาด้วยความชอบธรรมเท่านั้น
12.95.10
नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथी ।
व्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च ॥ १२.९५.१० ॥
ผู้ขี่ม้าไม่ควรเข้าโจมตีผู้ขับรถศึก ผู้ขับรถศึกควรลุกขึ้นต่อสู้กับผู้ขับรถศึก ไม่ควรโจมตีผู้ที่กำลังประสบภัย ผู้ที่หวาดกลัว หรือผู้ที่พ่ายแพ้แล้ว
12.95.11
नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम् ।
यथार्थमेव योद्धव्यं न क्रुद्ध्येत जिघांसतः ॥ १२.९५.११ ॥
ไม่ควรใช้ลูกศรที่ทาด้วยยาพิษ หรือลูกศรที่มีเงี่ยง อาวุธเหล่านี้เป็นของคนชั่ว ควรต่อสู้เฉพาะตามที่ควรเท่านั้น และไม่ควรโกรธผู้ที่ปรารถนาจะฆ่า
12.95.12
नास्त्येकस्य गजो युद्धे गजश्चेकस्य विद्यते ।
न पदातिर्गजं युध्येन्न गतेन पदातिनम् ॥ १२.९५.१२ ॥
ผู้ที่ไม่มีช้างย่อมไม่มีช้างในสงคราม และแม้ผู้ที่มีช้างก็ไม่พบช้างนั้น ทหารราบไม่ควรรบกับช้าง และผู้ที่ขับรถศึกออกไปแล้วก็ไม่ควรรบกับทหารราบ
12.95.13
हस्तिना योधयेन्नागं कदाचिच्छिक्षितो हयः ।
दिव्यास्त्रबलसंपन्नः कामं युध्येत सर्वदा।
नागे भूमौ समे चैव रथेनाश्वेन वा पुनः ॥ १२.९५.१३ ॥
ม้าที่ฝึกมาแล้วบางครั้งอาจถูกให้สู้กับช้างด้วยช้าง นักรบผู้ประกอบด้วยกำลังแห่งทิพยอาวุธอาจรบได้ตามใจปรารถนาในทุกเวลา ไม่ว่าจะกับช้าง บนพื้นราบ จากรถศึก หรือแม้บนหลังม้า
12.95.14
रामरावणयोर्युद्धे हरयो वै पदातयः ।
लक्ष्मणश्च महाभागस्तथा राजन्विभीषणः ॥ १२.९५.१४ ॥
ในการรบระหว่างพระรามกับราวณะ พวกวานรต่อสู้ด้วยเท้า และพระลักษมณ์ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ก็เช่นกัน ข้าแต่กษัตริย์ พระวิภีษณะก็เช่นกัน
12.95.15
रावणस्यान्तकाले च रथेनैन्द्रेण राधवः ।
निजघान दुराचारं रावणं पापकारिणम् ॥ १२.९५.१५ ॥
เมื่อถึงกาลสิ้นชีวิตของราวณะ พระราฆวะ (พระราม) ทรงขึ้นรถศึกของพระอินทร์ และทรงสังหารราวณะ ผู้ชั่วร้ายที่ทำกรรมบาป
12.95.16
दिव्यास्त्रबलसंपन्ने सर्वमेतद्विधीयते ।
देवासुरेषु सर्वेषु दृष्टमेतत्पुरातनैः ॥ १२.९५.१६ ॥
สำหรับผู้ประกอบด้วยกำลังแห่งทิพยอาวุธ ทุกสิ่งนี้ย่อมถูกกำหนดไว้ ในหมู่เทพและอสูรทั้งปวง ผู้เฒ่าในอดีตได้เห็นเรื่องนี้มาแล้ว
12.95.17
साधूनां तु यदा भेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत् ।
निष्प्राणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन।
भग्नशस्त्रो विपन्नश्च कृत्तज्यो हतवाहनः। ॥ १२.९५.१७ ॥
แต่เมื่อเกิดความแตกแยกในหมู่ผู้มีคุณธรรม และผู้มีคุณธรรมตกอยู่ในความทุกข์ยาก ผู้ที่หมดลมหายใจ หรือไร้บุตรหลาน ไม่ควรถูกทำร้ายด้วยประการใดๆ ผู้ที่อาวุธหักแล้ว ตกอยู่ในความพินาศ สายธนูขาดแล้ว หรือพาหนะถูกฆ่าแล้ว ก็ไม่ควรถูกทำร้ายเช่นกัน
12.95.18
चिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहे भवेत् ।
निर्व्रणश्च स भोक्तव्य एष धर्मः सनातनः ॥ १२.९५.१८ ॥
ควรรักษาพยาบาลเขา และส่งเขากลับไปยังดินแดนของตน หรือพาเขาไปยังเรือนของตน ควรดูแลเขาโดยไม่ให้มีบาดแผล นี่คือธรรมอันเป็นนิรันดร์
12.95.19
तस्माद्धर्मेण योद्धव्यमिति स्वायंभुवोऽब्रवात् ।
सत्सु नित्यः सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत् ॥ १२.९५.१९ ॥
เพราะฉะนั้นต้องรบตามธรรม ดังที่พระสวายัมภุวะ (มนู) ได้ตรัสไว้ ธรรมย่อมดำรงอยู่ตลอดไปในหมู่ผู้ดี เมื่อยึดมั่นในธรรมนั้นแล้วไม่ควรทำลายธรรม
12.95.20
यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो धर्मसंगरः ।
आत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः ॥ १२.९५.२० ॥
กษัตริย์ผู้ชนะด้วยอธรรม ในนามของการสงครามเพื่อธรรม ผู้เป็นคนบาปและดำรงชีวิตด้วยการหลอกลวง ย่อมฆ่าตนเองด้วยตนเอง
12.95.21
कर्म चैतदसाधूनां साधून्योऽसाधुना जयेत् ।
धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा ॥ १२.९५.२१ ॥
นี่คือการกระทำของคนชั่ว คือการเอาชนะคนดีด้วยวิธีชั่ว การตายด้วยธรรมประเสริฐกว่า ชัยชนะจากการกระทำบาปไม่ใช่ชัยชนะ
12.95.22
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
मूलानि च प्रशाखाश्च दहन्समधिगच्छते ॥ १२.९५.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา อธรรมที่ประพฤติลงไปไม่ออกผลในทันที เหมือนวัวที่ค่อย ๆ ให้ผล มันเผาทั้งรากและกิ่งก้าน แล้วลุกลามเข้าครอบครอง
12.95.23
पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यति ।
स वर्धमानस्तेनैव पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.९५.२३ ॥
เมื่อได้ทรัพย์สมบัติด้วยการกระทำบาป คนบาปก็ยินดี เมื่อเติบโตขึ้นด้วยวิธีนั้นเอง คนบาปก็ยิ่งยึดติดอยู่กับบาป
12.95.24
न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निव ।
अश्रद्दधानश्च भवेद्विनाशमुपगच्छति
स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्यैरवमन्यते। ॥ १२.९५.२४ ॥
คิดว่า "ไม่มีธรรม" เยาะเย้ยคนบริสุทธิ์ราวกับว่าเขาไม่เคยมี ขาดศรัทธา เขาก็ไปสู่ความพินาศ ถูกผูกด้วยบ่วงของพระวรุณ เทพอมตะก็ดูหมิ่นเขา
12.95.25
महादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेनैव वर्धते ।
ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमा ॥ १२.९५.२५ ॥
เหมือนถุงหนังใหญ่ที่พองด้วยลม มันเติบโตขึ้นได้ก็เพราะการกระทำของตนเองเท่านั้น แล้วก็ถูกถอนรากถอนโคนไป ถูกพัดพาไปเหมือนต้นไม้ที่ถูกโค่นจากตลิ่งแม่น้ำ
12.95.26
अथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्यानि ।
तस्माद्धर्मेण विजयं कोशं लिप्सेत भूमिपः ॥ १२.९५.२६ ॥
แล้วผู้คนก็ติเตียนเขา เหมือนก้อนหินที่ติเตียนหม้อที่แตก เพราะฉะนั้น พระราชาควรแสวงหาชัยชนะและทรัพย์สมบัติด้วยธรรม