മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.95.1
अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधि ।
कस्तस्य विजये धर्मो ह्येतं पृष्टो ब्रवीहि मे ॥ १२.९५.१ ॥
ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ മറ്റൊരു ക്ഷത്രിയനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന്, അവന്റെ വിജയത്തിൽ ഏത് ധർമ്മമുണ്ട്? ഇത് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, എന്നോട് പറയൂ.
12.95.2
ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपः ।
ब्रूयादहं यो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा ॥ १२.९५.२ ॥
സഹായികളോടുകൂടെയോ തനിച്ചോ ഒരു രാഷ്ട്രത്തിൽ വന്ന്, ഒരു രാജാവ് "ഞാൻ രാജാവാണ്, നിങ്ങളെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കും" എന്ന് പറയട്ടെ.
12.95.3
मम धर्मबलिं दत्त किंवा मां प्रतिपत्स्यथ ।
ते चोक्तमागतं तत्र घृणीयुः कुशलं भवेत् ॥ १२.९५.३ ॥
എനിക്ക് ധർമ്മ-നികുതി നൽകുക, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ എതിർക്കുക. അവിടെ വന്ന് പറഞ്ഞതിനെ അവർ കരുണയോടെ പരിഗണിച്ചാൽ ക്ഷേമമുണ്ടാകും.
12.95.4
ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येरन्कथंचन ।
सर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप ॥ १२.९५.४ ॥
അവർ ക്ഷത്രിയരല്ലാതിരുന്നുകൊണ്ട് ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ എതിർത്താൽ, ഹേ നരാധിപാ, വികർമ്മത്തിൽ നിൽക്കുന്നവരെ എല്ലാ ഉപായങ്ങളാലും നിയന്ത്രിക്കണം.
12.95.5
अशस्त्रं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरः ।
त्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च ॥ १२.९५.५ ॥
ആയുധമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയനെന്ന് കരുതി മറ്റൊരാൾ ആയുധമെടുക്കുന്നു; തനിക്ക് സ്വയം രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അവൻ അതിയായി കരുതുന്നു.
12.95.6
अथः यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत् ।
कथं संप्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.९५.६ ॥
ഇപ്പോൾ ഏത് ക്ഷത്രിയ രാജാവ് മറ്റൊരു ക്ഷത്രിയനെതിരെ വരുന്നുവോ, അവനോട് എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യണം? ഹേ പിതാമഹാ, അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.95.7
नासन्नह्यो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणे ।
एक एकेन भाव्यश्च विसृजेति क्षिपामि च ॥ १२.९५.७ ॥
കവചമില്ലാത്തവനെയും കവചം ധരിച്ചവനെയും യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയൻ നേരിടരുത്. ഒരാൾ ഒരാളോടുതന്നെ പൊരുതണം; ‘വിടൂ’ എന്നു പറഞ്ഞ് ഞാൻ വെല്ലുവിളി എറിയുന്നു.
12.95.8
स चेत्सन्नद्ध आगच्छेत्सन्नद्धव्यं ततो भवेत् ।
स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत् ॥ १२.९५.८ ॥
അവൻ കവചം ധരിച്ചു വന്നാൽ, അപ്പോൾ തനിക്കും കവചം ധരിക്കണം. അവൻ സൈന്യസഹിതം വന്നാൽ, സൈന്യസഹിതം തന്നെ അവനെ വെല്ലുവിളിക്കണം.
12.95.9
स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या प्रतियोधयेत् ।
अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत् ॥ १२.९५.९ ॥
അവൻ വഞ്ചനയാൽ പൊരുതിയാൽ, വഞ്ചനയാൽ തന്നെ അവനെ എതിർക്കണം. എന്നാൽ അവൻ ധർമ്മത്തോടെ പൊരുതിയാൽ, ധർമ്മത്താൽ തന്നെ അവനെ തടയണം.
12.95.10
नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथी ।
व्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च ॥ १२.९५.१० ॥
കുതിരപ്പടയാളി രഥികനെ എതിർക്കരുത്; രഥി രഥിയെത്തന്നെ എതിർക്കണം. ദുരിതത്തിലുള്ളവനെയും ഭയപ്പെട്ടവനെയും ജയിക്കപ്പെട്ടവനെയും പ്രഹരിക്കരുത്.
12.95.11
नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम् ।
यथार्थमेव योद्धव्यं न क्रुद्ध्येत जिघांसतः ॥ १२.९५.११ ॥
വിഷം പുരട്ടിയ അമ്പോ മുള്ളുള്ള (കർണി) അമ്പോ ഉപയോഗിക്കരുത്; അത് ദുഷ്ടരുടെ ആയുധമാണ്. യഥാർത്ഥമായി തന്നെ പൊരുതണം; കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനോട് കോപിക്കരുത്.
12.95.12
नास्त्येकस्य गजो युद्धे गजश्चेकस्य विद्यते ।
न पदातिर्गजं युध्येन्न गतेन पदातिनम् ॥ १२.९५.१२ ॥
ആനയില്ലാത്തവന് യുദ്ധത്തിൽ ആന ഉണ്ടാകില്ല; ആനയുള്ളവനും അത് കിട്ടാറില്ല. കാലാൾ ആനയോട് പൊരുതരുത്; പോയവൻ കാലാളുമായി പൊരുതരുത്.
12.95.13
हस्तिना योधयेन्नागं कदाचिच्छिक्षितो हयः ।
दिव्यास्त्रबलसंपन्नः कामं युध्येत सर्वदा।
नागे भूमौ समे चैव रथेनाश्वेन वा पुनः ॥ १२.९५.१३ ॥
പരിശീലനം ലഭിച്ച കുതിര ഒരിക്കൽ ആനയെക്കൊണ്ട് ആനയെ പോരാടിച്ചേക്കാം; ദിവ്യാസ്ത്രബലസമ്പന്നനായ യോദ്ധാവ് ഇഷ്ടംപോലെ എപ്പോഴും പോരാടാം — ആനയ്‌ക്കെതിരെ, സമതലത്തിൽ, രഥത്തിലോ കുതിരപ്പുറത്തോ പോലും.
12.95.14
रामरावणयोर्युद्धे हरयो वै पदातयः ।
लक्ष्मणश्च महाभागस्तथा राजन्विभीषणः ॥ १२.९५.१४ ॥
രാമ-രാവണ യുദ്ധത്തിൽ വാനരന്മാർ കാലാൾപ്പടയായി പോരാടി; രാജാവേ, മഹാഭാഗ്യനായ ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും അങ്ങനെതന്നെ.
12.95.15
रावणस्यान्तकाले च रथेनैन्द्रेण राधवः ।
निजघान दुराचारं रावणं पापकारिणम् ॥ १२.९५.१५ ॥
രാവണന്റെ അന്ത്യകാലത്ത് രാഘവൻ (രാമൻ) ഇന്ദ്രന്റെ രഥത്തിൽ ദുരാചാരിയും പാപകർമിയുമായ രാവണനെ വധിച്ചു.
12.95.16
दिव्यास्त्रबलसंपन्ने सर्वमेतद्विधीयते ।
देवासुरेषु सर्वेषु दृष्टमेतत्पुरातनैः ॥ १२.९५.१६ ॥
ദിവ്യാസ്ത്രബലസമ്പന്നന് ഇതെല്ലാം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ദേവാസുരന്മാരിൽ എല്ലാവരിലും ഇത് പൂർവികർ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
12.95.17
साधूनां तु यदा भेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत् ।
निष्प्राणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन।
भग्नशस्त्रो विपन्नश्च कृत्तज्यो हतवाहनः। ॥ १२.९५.१७ ॥
സജ്ജനങ്ങളിൽ ഭിന്നതയുണ്ടായി ഒരു സജ്ജനം അപകടത്തിൽപ്പെട്ടാൽ, പ്രാണനില്ലാത്തവനെയോ സന്തതിയില്ലാത്തവനെയോ ഒരു വിധത്തിലും പ്രഹരിക്കരുത്; ആയുധം ഒടിഞ്ഞവനെയും, ആപത്തിലായവനെയും, വില്ലിന്റെ ചരട് മുറിഞ്ഞവനെയും, വാഹനം നശിച്ചവനെയും (പ്രഹരിക്കരുത്).
12.95.18
चिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहे भवेत् ।
निर्व्रणश्च स भोक्तव्य एष धर्मः सनातनः ॥ १२.९५.१८ ॥
അവനെ ചികിത്സിക്കണം; അവൻ സ്വന്തം രാജ്യത്തിലോ സ്വന്തം ഭവനത്തിലോ എത്തിക്കപ്പെടണം; മുറിവില്ലാതെ അവനെ സ്വീകരിക്കണം — ഇതാണ് സനാതനധർമം.
12.95.19
तस्माद्धर्मेण योद्धव्यमिति स्वायंभुवोऽब्रवात् ।
सत्सु नित्यः सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत् ॥ १२.९५.१९ ॥
അതിനാൽ ധർമ്മത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യണമെന്ന് സ്വായംഭുവൻ (മനു) പറഞ്ഞു. സജ്ജനങ്ങളിൽ ധർമ്മം നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനെ ആശ്രയിച്ച് നശിപ്പിക്കരുത്.
12.95.20
यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो धर्मसंगरः ।
आत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः ॥ १२.९५.२० ॥
അധർമ്മത്തിലൂടെ ജയിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയൻ — ധർമ്മയുദ്ധമെന്ന പേരിൽ — അവൻ പാപി, വഞ്ചനയിൽ ജീവിക്കുന്നവൻ; സ്വയം തന്നെത്താൻ കൊല്ലുന്നു.
12.95.21
कर्म चैतदसाधूनां साधून्योऽसाधुना जयेत् ।
धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा ॥ १२.९५.२१ ॥
ഇത് ദുഷ്ടരുടെ കർമ്മമാണ് — ദുഷ്ടമാർഗ്ഗങ്ങളാൽ സജ്ജനങ്ങളെ ജയിക്കുന്നത്. ധർമ്മത്തോടെയുള്ള മരണം ശ്രേഷ്ഠം; പാപകർമ്മത്താലുള്ള ജയം അല്ല.
12.95.22
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
मूलानि च प्रशाखाश्च दहन्समधिगच्छते ॥ १२.९५.२२ ॥
ഹേ രാജൻ! ആചരിക്കുന്ന അധർമ്മം ഉടൻ ഫലം നൽകുന്നില്ല — പശുവിനെപ്പോലെ (സാവധാനം ഫലിക്കുന്നു). വേരുകളെയും ശാഖകളെയും ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അത് പടരുന്നു.
12.95.23
पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यति ।
स वर्धमानस्तेनैव पापः पापे प्रसज्जति ॥ १२.९५.२३ ॥
പാപകർമ്മത്താൽ സമ്പത്ത് നേടി പാപി സന്തോഷിക്കുന്നു. അതിനാൽത്തന്നെ വളർന്ന്, പാപത്തിൽത്തന്നെ ആസക്തനാകുന്നു.
12.95.24
न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निव ।
अश्रद्दधानश्च भवेद्विनाशमुपगच्छति
स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्यैरवमन्यते। ॥ १२.९५.२४ ॥
'ധർമ്മമില്ല' എന്ന് കരുതി, ശുദ്ധരെ പരിഹസിക്കുന്നതുപോലെ, ശ്രദ്ധയില്ലാത്തവനായി അവൻ നാശത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. വരുണന്റെ പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിതനായി, ദേവന്മാരാൽ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.
12.95.25
महादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेनैव वर्धते ।
ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमा ॥ १२.९५.२५ ॥
കാറ്റുകൊണ്ട് വീർപ്പിച്ച വലിയ തോൽസഞ്ചി സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയാൽത്തന്നെ വളരുന്നു; പിന്നീട് നദീതീരത്തുനിന്ന് വേരോടെ പിഴുതെടുക്കപ്പെടുന്ന മരങ്ങളെപ്പോലെ അത് വേരോടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
12.95.26
अथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्यानि ।
तस्माद्धर्मेण विजयं कोशं लिप्सेत भूमिपः ॥ १२.९५.२६ ॥
അപ്പോൾ ആളുകൾ അവനെ നിന്ദിക്കുന്നു, പൊട്ടിയ കുടത്തെ കല്ലുകൾ നിന്ദിക്കുന്നതുപോലെ. അതുകൊണ്ട് രാജാവ് ധർമ്മത്താൽ വിജയവും ഖജനാവും ആഗ്രഹിക്കണം.