Mahābhārata · Adhyāya 12.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.96.1
नाधर्मेण महीं जेतुं लिप्सेत जगतीपतिः ।
अधर्मविजयं लब्ध्वा को नु मन्येत भूमिपः ॥ १२.९६.१ ॥
Un rey no debe desear conquistar la tierra por medio de la injusticia. Habiendo obtenido la victoria por la injusticia, ¿qué soberano la consideraría buena?
12.96.2
अधर्मयुक्तो विजयो ह्यध्रुवोऽस्वर्ग्य एव च ।
पातयत्येव राजानं महीं च भरतर्षभ ॥ १२.९६.२ ॥
La victoria unida a la injusticia es inestable y no conduce al cielo. Oh toro de los Bharatas, en verdad derriba al rey y también a la tierra.
12.96.3
विशीर्णकवचं चैव तवास्मीति च वादिनम् ।
कृताञ्जलिं न्यस्तशस्त्रं गृहीत्वा न विहिंसयेत् ॥ १२.९६.३ ॥
Aunque se haya apresado a quien tiene la armadura rota, quien dice 'soy tuyo', con las manos juntas y las armas depuestas, no debe ser dañado.
12.96.4
बलेन विजितो यश्च न तं युध्येत भूमिपः ।
संवत्सरं विप्रणयेत्तस्माज्जातः पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.४ ॥
Un rey no debe volver a combatir con quien ha sido vencido por la fuerza. Debe mantenerlo consigo durante un año; después aquel hombre renace.
12.96.5
नार्वाक्संवत्सरात्कन्या प्रष्टव्या विक्रमाहृता ।
एवमेव धनं सर्वं यच्चान्यत्सहसा हृतम् ॥ १२.९६.५ ॥
Antes de un año no se debe interrogar a una doncella raptada por la fuerza; y del mismo modo, toda la riqueza y las demás cosas arrebatadas de repente.
12.96.6
न तु वध्ये धनं तिष्ठेत्पिबेयुर्ब्राह्मणाः पयः ।
युञ्जीरन्नप्यनडुहः क्षन्तव्यं वा पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.६ ॥
Pero la riqueza no debe quedarse donde hubo matanza. Que los brahmanes beban leche, y que los bueyes sean uncidos; o bien debe concederse el perdón, para que todo vuelva a su curso.
12.96.7
राज्ञा राजैव योद्धव्यस्तथा धर्मो विधीयते ।
नान्यो राजानमभ्यस्येदराजन्यः कथंचन ॥ १२.९६.७ ॥
Un rey debe combatir solo contra un rey; así está prescrito el deber. Nadie que no pertenezca a la casta guerrera debe, de ningún modo, atacar a un rey.
12.96.8
अनीकयोः संहतयोर्यदीयाद्ब्राह्मणोऽन्तरा ।
शान्तिमिच्छन्नुभयतो न योद्धव्यं तदा भवेत् ॥ १२.९६.८ ॥
Cuando dos ejércitos están formados en orden de batalla, si un brahmán que desea la paz se interpone entre ellos, entonces no debe librarse combate por ninguno de los dos lados en ese momento.
12.96.9
मर्यादां शाश्वतीं भिन्द्याद्ब्राह्मणं योऽभिलङ्घयेत् ।
अथ चेल्लङ्घयेदेव मर्यादां क्षत्रियब्रुवः।
असङ्ख्येपतदूर्ध्वं स्यादनादेयश्च संसदि ॥ १२.९६.९ ॥
Quien transgrede contra un brahmán quiebra el límite eterno. Y si quien se dice kṣatriya transgrede este límite, entonces cae en una degradación incontable y se vuelve inaceptable en la asamblea.
12.96.10
यस्तु धर्मविलोपेन मर्यादाभेदनेन च ।
तां वृत्तिं नानुवर्तेत विजिगीषुर्महीपतिः ॥ १२.९६.१० ॥
Pero el rey que desea la conquista no debe seguir aquella conducta que consiste en destruir el dharma y quebrantar los límites.
12.96.11
धर्मलब्धाद्धि विजयाल्लाभः कोऽभ्यधिको भवेत् ॥ १२.९६.११ ॥
Pues ¿qué mayor ganancia podría haber que la victoria obtenida por medio del dharma?
12.96.12
सहसा न्याय्यभूतानि क्षिप्रमेव प्रसादयेत् ।
सान्त्वेन भोगदानेन स राज्ञां परमो नयः ॥ १२.९६.१२ ॥
A quienes tienen derecho legítimo no se les debe irritar con precipitación, sino apaciguarlos pronto; aplacarlos con palabras conciliadoras y con dones de bienes, esa es la suprema política de los reyes.
12.96.13
भुज्यमाना ह्यभोगेन स्वराष्ट्रादभितापिताः ।
अमित्रान्पर्युपासीरन्व्यसनौघप्रतीक्षिणः ॥ १२.९६.१३ ॥
Quienes, atormentados por la falta de sustento en su propio reino, esperan el torrente de desgracias, acudirán a los enemigos.
12.96.14
अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदि ।
संतुष्टाः सर्वतो राजन्राजव्यसनकाङ्क्षिणः ॥ १२.९६.१४ ॥
¡Oh rey! Aquellos que, por todas partes, desean la desgracia del rey, satisfechos, acogerán pronto a ese enemigo en la adversidad.
12.96.15
नामित्रो विनिकर्तव्यो नातिच्छेद्यः कथंचन ।
जीवितं ह्यप्यतिच्छिन्नः संत्यजेदेकदा नरः ॥ १२.९६.१५ ॥
No se debe aniquilar por completo a un enemigo, ni cortarlo en exceso de ninguna manera, pues un hombre completamente cortado puede abandonar la vida de golpe.
12.96.16
अल्पेनापि च संयुक्तस्तुष्यते नापराधितः ।
शुद्धं जीवितमेवापि तादृशो बहुमन्यते ॥ १२.९६.१६ ॥
Aunque poseído de poco, se contenta y no se hace culpable; tal hombre considera mucho incluso una vida pura.
12.96.17
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकः ।
संतुष्टभृत्यसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९६.१७ ॥
Aquel rey cuyo reino está floreciente y próspero, cuyos funcionarios son amados, cuyos servidores y ministros están satisfechos, ese rey está firmemente arraigado.
12.96.18
ऋत्विक्पुरोहिताचार्या ये चान्ये श्रुतसत्तमाः ।
पूजार्हाः पूजिता यस्य स वै लोकविदुच्यते ॥ १२.९६.१८ ॥
Aquel por quien son honrados los sacerdotes oficiantes, los sacerdotes domésticos y maestros, y los demás sabios más eminentes, dignos de honra, ese es llamado conocedor del mundo.
12.96.19
एतेनैव च वृत्तेन महीं प्राप सुरोत्तमः ।
अन्येऽपि चैव विजयं विजिगीषन्ति पार्थिवाः ॥ १२.९६.१९ ॥
Con esta misma conducta el mejor de los dioses obtuvo la tierra; también otros reyes, deseosos de victoria, actúan así.
12.96.20
भूमिवर्जं धनं राजा जित्वा राजन्महाहवे ।
अपि चान्नोषधीः शश्वदाजहार प्रतर्दनः ॥ १२.९६.२० ॥
Oh rey, tras vencer en la gran batalla, un rey tomó riquezas, excepto la tierra; y Pratardana tomó siempre también alimentos y hierbas.
12.96.21
अग्रिहोत्राग्निशेषं च हविर्भोजनमेव च ।
आजहार दिवोदासस्ततो विप्रकृतोऽभवत् ॥ १२.९६.२१ ॥
Divodāsa tomó también el resto del fuego del Agnihotra y el alimento de la oblación, y entonces se convirtió en quien había agraviado a los brahmanes.
12.96.22
सराजकानि राष्ट्राणि नाभागो दक्षिणां ददौ ।
अन्यत्र श्रोत्रियस्वाच्च तापसार्थाच्च भारत ॥ १२.९६.२२ ॥
Nābhāga dio como dakṣiṇā los reinos junto con sus reyes, oh Bhārata, excepto la propiedad de los brahmanes versados y lo destinado a los ascetas.
12.96.23
उच्चावचानि वित्तानि धर्मज्ञानां युधिष्ठिर ।
आसन्राज्ञां पुराणानां सर्वं तन्मम रोचते ॥ १२.९६.२३ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, los antiguos reyes que conocían el dharma poseían riquezas de todo tipo, altas y bajas; todo eso me agrada.
12.96.24
सर्वविद्यातिरेकेण जयमिच्छेन्महीपतिः ।
न मायया न दम्भेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.९६.२४ ॥
Un rey que desee la victoria debe superar todo saber, no por ilusión ni por hipocresía; quien desee prosperidad para sí mismo debe actuar así.