มหาภารตะ · อัธยายะ 12.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.96.1
नाधर्मेण महीं जेतुं लिप्सेत जगतीपतिः ।
अधर्मविजयं लब्ध्वा को नु मन्येत भूमिपः ॥ १२.९६.१ ॥
กษัตริย์ไม่ควรปรารถนาจะพิชิตแผ่นดินด้วยความอธรรม เมื่อได้ชัยชนะด้วยความอธรรมแล้ว ผู้ปกครองแผ่นดินคนใดเล่าจะคิดว่าดี
12.96.2
अधर्मयुक्तो विजयो ह्यध्रुवोऽस्वर्ग्य एव च ।
पातयत्येव राजानं महीं च भरतर्षभ ॥ १२.९६.२ ॥
ชัยชนะที่ประกอบด้วยความอธรรมนั้นไม่มั่นคง และไม่นำไปสู่สวรรค์ ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเลิศแห่งวงศ์ภรต มันย่อมโค่นล้มทั้งกษัตริย์และแผ่นดินเช่นกัน
12.96.3
विशीर्णकवचं चैव तवास्मीति च वादिनम् ।
कृताञ्जलिं न्यस्तशस्त्रं गृहीत्वा न विहिंसयेत् ॥ १२.९६.३ ॥
แม้จะจับกุมผู้ที่เกราะถูกทำลาย ผู้กล่าวว่า ข้าเป็นของท่าน ผู้ยืนประนมมือและวางอาวุธลงแล้ว ก็ไม่ควรทำร้ายเขา
12.96.4
बलेन विजितो यश्च न तं युध्येत भूमिपः ।
संवत्सरं विप्रणयेत्तस्माज्जातः पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.४ ॥
กษัตริย์ไม่ควรรบอีกกับผู้ที่ถูกพิชิตด้วยกำลัง ควรให้เขาอยู่ในความดูแลของตนเป็นเวลาหนึ่งปี เมื่อนั้นบุรุษนั้นย่อมเหมือนเกิดใหม่
12.96.5
नार्वाक्संवत्सरात्कन्या प्रष्टव्या विक्रमाहृता ।
एवमेव धनं सर्वं यच्चान्यत्सहसा हृतम् ॥ १२.९६.५ ॥
ก่อนครบหนึ่งปี ไม่ควรซักถามหญิงสาวที่ถูกฉุดคร่าด้วยกำลัง และในทำนองเดียวกัน ทรัพย์สินทั้งหมดและสิ่งอื่นที่ถูกยึดไปอย่างฉับพลันก็เช่นนั้น
12.96.6
न तु वध्ये धनं तिष्ठेत्पिबेयुर्ब्राह्मणाः पयः ।
युञ्जीरन्नप्यनडुहः क्षन्तव्यं वा पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.६ ॥
แต่ทรัพย์ไม่ควรคงอยู่ในที่ที่มีการฆ่าฟัน ให้พราหมณ์ดื่มนม และให้วัวตัวผู้ถูกเทียมแอก หรือไม่ก็ควรให้อภัย เพื่อให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นอีกได้
12.96.7
राज्ञा राजैव योद्धव्यस्तथा धर्मो विधीयते ।
नान्यो राजानमभ्यस्येदराजन्यः कथंचन ॥ १२.९६.७ ॥
กษัตริย์ควรรบเฉพาะกับกษัตริย์เท่านั้น ข้อบัญญัติแห่งธรรมกำหนดไว้เช่นนี้ ผู้ที่ไม่ใช่วรรณะกษัตริย์ไม่ควรโจมตีกษัตริย์ด้วยวิธีใดๆ เลย
12.96.8
अनीकयोः संहतयोर्यदीयाद्ब्राह्मणोऽन्तरा ।
शान्तिमिच्छन्नुभयतो न योद्धव्यं तदा भवेत् ॥ १२.९६.८ ॥
เมื่อสองกองทัพตั้งกระบวนรบประจันหน้ากัน หากพราหมณ์ผู้ปรารถนาสันติเดินเข้ามาอยู่ระหว่างกลาง ในขณะนั้นก็ไม่ควรมีการรบเกิดขึ้นทั้งสองฝ่าย
12.96.9
मर्यादां शाश्वतीं भिन्द्याद्ब्राह्मणं योऽभिलङ्घयेत् ।
अथ चेल्लङ्घयेदेव मर्यादां क्षत्रियब्रुवः।
असङ्ख्येपतदूर्ध्वं स्यादनादेयश्च संसदि ॥ १२.९६.९ ॥
ผู้ใดล่วงละเมิดพราหมณ์ ผู้นั้นย่อมทำลายขอบเขตอันนิรันดร์ และหากผู้ที่อ้างตนเป็นกษัตริย์ล่วงละเมิดขอบเขตนี้ เขาก็จะตกลงสู่ความเสื่อมนับไม่ถ้วน และจะไม่เป็นที่ยอมรับในที่ประชุม
12.96.10
यस्तु धर्मविलोपेन मर्यादाभेदनेन च ।
तां वृत्तिं नानुवर्तेत विजिगीषुर्महीपतिः ॥ १२.९६.१० ॥
แต่กษัตริย์ผู้ปรารถนาชัยชนะไม่ควรดำเนินตามวิถีประพฤติเช่นนั้น ซึ่งเกิดจากการทำลายธรรมและการละเมิดขอบเขต
12.96.11
धर्मलब्धाद्धि विजयाल्लाभः कोऽभ्यधिको भवेत् ॥ १२.९६.११ ॥
เพราะจะมีผลประโยชน์ใดที่ยิ่งกว่าชัยชนะที่ได้มาด้วยธรรมเล่า
12.96.12
सहसा न्याय्यभूतानि क्षिप्रमेव प्रसादयेत् ।
सान्त्वेन भोगदानेन स राज्ञां परमो नयः ॥ १२.९६.१२ ॥
ผู้ที่ควรได้รับสิ่งที่ชอบธรรม ไม่ควรถูกยั่วโทสะโดยฉับพลัน แต่ควรทำให้พอใจโดยเร็ว ด้วยการปลอบโยนและการให้สิ่งอำนวยความสุข นั่นคือนโยบายสูงสุดของกษัตริย์ทั้งหลาย
12.96.13
भुज्यमाना ह्यभोगेन स्वराष्ट्रादभितापिताः ।
अमित्रान्पर्युपासीरन्व्यसनौघप्रतीक्षिणः ॥ १२.९६.१३ ॥
ผู้ที่ถูกความขาดแคลนในแว่นแคว้นของตนเบียดเบียนและทุกข์ทรมาน จะรอคอยมหันตภัยที่ถาโถมเข้ามา และจะไปพึ่งพาศัตรู
12.96.14
अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदि ।
संतुष्टाः सर्वतो राजन्राजव्यसनकाङ्क्षिणः ॥ १२.९६.१४ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ปรารถนาความเดือดร้อนของกษัตริย์จากทุกทิศทาง เมื่อพอใจแล้ว ก็จะรีบรับศัตรูนั้นเข้าเป็นพวกในยามทุกข์ยาก
12.96.15
नामित्रो विनिकर्तव्यो नातिच्छेद्यः कथंचन ।
जीवितं ह्यप्यतिच्छिन्नः संत्यजेदेकदा नरः ॥ १२.९६.१५ ॥
ศัตรูไม่ควรถูกทำลายจนหมดสิ้น และไม่ควรถูกตัดขาดมากเกินไปในทางใดๆ เพราะคนที่ถูกตัดขาดจนหมดสิ้น อาจสละชีวิตของตนในทันที
12.96.16
अल्पेनापि च संयुक्तस्तुष्यते नापराधितः ।
शुद्धं जीवितमेवापि तादृशो बहुमन्यते ॥ १२.९६.१६ ॥
แม้มีเพียงเล็กน้อยก็พอใจ และไม่ก่อความผิด คนเช่นนั้นย่อมให้ค่าแม้แต่ชีวิตที่บริสุทธิ์มากนัก
12.96.17
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकः ।
संतुष्टभृत्यसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९६.१७ ॥
กษัตริย์ผู้มีแว่นแคว้นรุ่งเรืองและมั่งคั่ง มีข้าราชการที่ประชาชนรัก มีข้ารับใช้และเสนาอำมาตย์ที่พอใจ ย่อมมีรากฐานที่มั่นคง
12.96.18
ऋत्विक्पुरोहिताचार्या ये चान्ये श्रुतसत्तमाः ।
पूजार्हाः पूजिता यस्य स वै लोकविदुच्यते ॥ १२.९६.१८ ॥
ผู้ใดให้เกียรติแก่ผู้ควรได้รับการบูชา ได้แก่ ผู้ประกอบพิธีบูชา ปุโรหิตประจำราชสำนัก อาจารย์ และผู้มีความรู้ยอดเยี่ยมอื่นๆ ผู้นั้นย่อมถูกเรียกว่าผู้รู้จักโลกอย่างแท้จริง
12.96.19
एतेनैव च वृत्तेन महीं प्राप सुरोत्तमः ।
अन्येऽपि चैव विजयं विजिगीषन्ति पार्थिवाः ॥ १२.९६.१९ ॥
ด้วยวิถีประพฤติเช่นนี้เอง เทพผู้ประเสริฐที่สุดได้แผ่นดินมา กษัตริย์องค์อื่นๆ ที่ปรารถนาชัยชนะก็ประพฤติเช่นนี้เช่นกัน
12.96.20
भूमिवर्जं धनं राजा जित्वा राजन्महाहवे ।
अपि चान्नोषधीः शश्वदाजहार प्रतर्दनः ॥ १२.९६.२० ॥
ข้าแต่พระราชา กษัตริย์องค์หนึ่งชนะในสงครามใหญ่แล้วได้ทรัพย์ที่ไม่รวมแผ่นดิน และประดิรทนะก็ได้ยึดเอาอาหารและพืชสมุนไพรไว้เป็นนิตย์
12.96.21
अग्रिहोत्राग्निशेषं च हविर्भोजनमेव च ।
आजहार दिवोदासस्ततो विप्रकृतोऽभवत् ॥ १२.९६.२१ ॥
ทิโวทาสก็นำเอาเศษของไฟอัคนิโหตร และอาหารที่ถวายแด่เทพแล้วนั้นไป จึงกลายเป็นผู้ละเมิดต่อพราหมณ์
12.96.22
सराजकानि राष्ट्राणि नाभागो दक्षिणां ददौ ।
अन्यत्र श्रोत्रियस्वाच्च तापसार्थाच्च भारत ॥ १२.९६.२२ ॥
ท้าวนาภาคให้แผ่นดินทั้งหลายพร้อมด้วยกษัตริย์ของแต่ละแคว้นเป็นทักษิณา ดูก่อนภรตะ ยกเว้นทรัพย์สมบัติของพราหมณ์ผู้ทรงการศึกษาและสิ่งที่เป็นของฤๅษีผู้บำเพ็ญตบะ
12.96.23
उच्चावचानि वित्तानि धर्मज्ञानां युधिष्ठिर ।
आसन्राज्ञां पुराणानां सर्वं तन्मम रोचते ॥ १२.९६.२३ ॥
ดูก่อนยุธิษฐิระ ทรัพย์สมบัติทั้งสูงและต่ำอันเป็นของพระราชาโบราณผู้รู้ธรรมทั้งหลายนั้นมีอยู่ทั้งหมด สิ่งนั้นทั้งหมดเป็นที่พอใจของเรา
12.96.24
सर्वविद्यातिरेकेण जयमिच्छेन्महीपतिः ।
न मायया न दम्भेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.९६.२४ ॥
พระมหากษัตริย์ผู้ปรารถนาชัยชนะควรเหนือกว่าความรู้ทั้งปวง ไม่ใช่ด้วยมายาหรือด้วยการหลอกลวง ผู้ใดปรารถนาความเจริญรุ่งเรืองแก่ตนเอง ควรปฏิบัติเช่นนี้