ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.96.1
नाधर्मेण महीं जेतुं लिप्सेत जगतीपतिः ।
अधर्मविजयं लब्ध्वा को नु मन्येत भूमिपः ॥ १२.९६.१ ॥
ରାଜା ଅଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ନାହିଁ। ଅଧର୍ମ ବିଜୟ ପାଇ କେଉଁ ରାଜା ତାହାକୁ ଭଲ ମଣିବେ?
12.96.2
अधर्मयुक्तो विजयो ह्यध्रुवोऽस्वर्ग्य एव च ।
पातयत्येव राजानं महीं च भरतर्षभ ॥ १२.९६.२ ॥
ଅଧର୍ମଯୁକ୍ତ ବିଜୟ ଅସ୍ଥିର ଓ ସ୍ୱର୍ଗଦାୟୀ ନୁହେଁ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପତନ କରାଏ।
12.96.3
विशीर्णकवचं चैव तवास्मीति च वादिनम् ।
कृताञ्जलिं न्यस्तशस्त्रं गृहीत्वा न विहिंसयेत् ॥ १२.९६.३ ॥
ଯାହାର କବଚ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଯେ କହେ 'ମୁଁ ତୁମର', ଯେ ହାତ ଯୋଡ଼ିଛି, ଶସ୍ତ୍ର ରଖିଛି, ତାହାକୁ ଧରିଲେ ମଧ୍ୟ ହିଂସା କରିବ ନାହିଁ।
12.96.4
बलेन विजितो यश्च न तं युध्येत भूमिपः ।
संवत्सरं विप्रणयेत्तस्माज्जातः पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.४ ॥
ବଳରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସହିତ ରାଜା ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ତାହାକୁ ଏକ ବର୍ଷ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିବେ; ପରେ ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇବ।
12.96.5
नार्वाक्संवत्सरात्कन्या प्रष्टव्या विक्रमाहृता ।
एवमेव धनं सर्वं यच्चान्यत्सहसा हृतम् ॥ १२.९६.५ ॥
ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ବଳରେ ହରଣ କରାଯାଇଥିବା କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେହିପରି ହଠାତ୍ ହରଣ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ।
12.96.6
न तु वध्ये धनं तिष्ठेत्पिबेयुर्ब्राह्मणाः पयः ।
युञ्जीरन्नप्यनडुहः क्षन्तव्यं वा पुनर्भवेत् ॥ १२.९६.६ ॥
କିନ୍ତୁ ବଧ ଯୋଗୁ ଧନ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଗ୍ଧ ପାନ କରନ୍ତୁ, ବଳଦମାନେ ଯୁଆଳି ହୁଅନ୍ତୁ; କିମ୍ବା କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ତାହା ପୁଣି ହୁଏ।
12.96.7
राज्ञा राजैव योद्धव्यस्तथा धर्मो विधीयते ।
नान्यो राजानमभ्यस्येदराजन्यः कथंचन ॥ १२.९६.७ ॥
ରାଜା ରାଜା ସହିତ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଧର୍ମରୂପେ ବିହିତ। ରାଜା ନ ଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବ ନାହିଁ।
12.96.8
अनीकयोः संहतयोर्यदीयाद्ब्राह्मणोऽन्तरा ।
शान्तिमिच्छन्नुभयतो न योद्धव्यं तदा भवेत् ॥ १२.९६.८ ॥
ଦୁଇ ସେନା ବ୍ୟୂହ ରଚି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଶାନ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଝିରେ ଆସିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ଉଭୟ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
12.96.9
मर्यादां शाश्वतीं भिन्द्याद्ब्राह्मणं योऽभिलङ्घयेत् ।
अथ चेल्लङ्घयेदेव मर्यादां क्षत्रियब्रुवः।
असङ्ख्येपतदूर्ध्वं स्यादनादेयश्च संसदि ॥ १२.९६.९ ॥
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଲଙ୍ଘନ କରେ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭାଙ୍ଗେ। ଆଉ ଯେ ନିଜକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ କହେ, ସେ ଯଦି ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘେ, ତେବେ ସେ ଅସଂଖ୍ୟ ପତନରେ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ସଭାରେ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ହେବ।
12.96.10
यस्तु धर्मविलोपेन मर्यादाभेदनेन च ।
तां वृत्तिं नानुवर्तेत विजिगीषुर्महीपतिः ॥ १२.९६.१० ॥
କିନ୍ତୁ ଯେ ରାଜା ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଧର୍ମଲୋପ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରି ସେହି ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରିବ ନାହିଁ।
12.96.11
धर्मलब्धाद्धि विजयाल्लाभः कोऽभ्यधिको भवेत् ॥ १२.९६.११ ॥
ଧର୍ମରେ ଲବ୍ଧ ବିଜୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଲାଭ ଆଉ କ'ଣ ହୋଇପାରେ?
12.96.12
सहसा न्याय्यभूतानि क्षिप्रमेव प्रसादयेत् ।
सान्त्वेन भोगदानेन स राज्ञां परमो नयः ॥ १२.९६.१२ ॥
ନ୍ୟାୟତଃ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଧିକାର, ସେମାନଙ୍କୁ ଅବିବେଚନାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଭୋଗଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିବା ହିଁ ରାଜାମାନଙ୍କ ପରମ ନୀତି।
12.96.13
भुज्यमाना ह्यभोगेन स्वराष्ट्रादभितापिताः ।
अमित्रान्पर्युपासीरन्व्यसनौघप्रतीक्षिणः ॥ १२.९६.१३ ॥
ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଭୋଗାଭାବରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ସନ୍ତପ୍ତ ଲୋକେ, ବିପଦର ସ୍ରୋତ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବେ।
12.96.14
अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदि ।
संतुष्टाः सर्वतो राजन्राजव्यसनकाङ्क्षिणः ॥ १२.९६.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସର୍ବତ୍ର ରାଜାର ବିପଦ କାମନାକାରୀ ସେମାନେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଆପଦରେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
12.96.15
नामित्रो विनिकर्तव्यो नातिच्छेद्यः कथंचन ।
जीवितं ह्यप्यतिच्छिन्नः संत्यजेदेकदा नरः ॥ १२.९६.१५ ॥
ଶତ୍ରୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛେଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଛେଦନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛିନ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏକାବେଳେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରେ।
12.96.16
अल्पेनापि च संयुक्तस्तुष्यते नापराधितः ।
शुद्धं जीवितमेवापि तादृशो बहुमन्यते ॥ १२.९६.१६ ॥
ଅଳ୍ପ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ ଓ ଅପରାଧୀ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏପରି ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ମନେ କରେ।
12.96.17
यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकः ।
संतुष्टभृत्यसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ १२.९६.१७ ॥
ଯାହାର ଜନପଦ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସଂପନ୍ନ, ଯାହାର ପ୍ରିୟ ରାଜକର୍ମଚାରୀ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭୃତ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ରାଜା ଦୃଢ଼ମୂଳ।
12.96.18
ऋत्विक्पुरोहिताचार्या ये चान्ये श्रुतसत्तमाः ।
पूजार्हाः पूजिता यस्य स वै लोकविदुच्यते ॥ १२.९६.१८ ॥
ଋତ୍ୱିକ୍, ପୁରୋହିତ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ହିଁ ଲୋକଜ୍ଞ ବୋଲାଯାଏ।
12.96.19
एतेनैव च वृत्तेन महीं प्राप सुरोत्तमः ।
अन्येऽपि चैव विजयं विजिगीषन्ति पार्थिवाः ॥ १२.९६.१९ ॥
ଏହି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଥିବୀ ଲାଭ କଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହିପରି କରନ୍ତି।
12.96.20
भूमिवर्जं धनं राजा जित्वा राजन्महाहवे ।
अपि चान्नोषधीः शश्वदाजहार प्रतर्दनः ॥ १२.९६.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ରାଜା ଭୂମି ବ୍ୟତୀତ ଧନ ନେଲେ; ପ୍ରତର୍ଦନ ସର୍ବଦା ଅନ୍ନ ଓ ଔଷଧି ମଧ୍ୟ ନେଲେ।
12.96.21
अग्रिहोत्राग्निशेषं च हविर्भोजनमेव च ।
आजहार दिवोदासस्ततो विप्रकृतोऽभवत् ॥ १२.९६.२१ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଶେଷ ଓ ହବିର୍ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଦିବୋଦାସ ନେଲେ; ତେବେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧୀ ହେଲେ।
12.96.22
सराजकानि राष्ट्राणि नाभागो दक्षिणां ददौ ।
अन्यत्र श्रोत्रियस्वाच्च तापसार्थाच्च भारत ॥ १२.९६.२२ ॥
ନାଭାଗ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ରାଷ୍ଟ୍ରସବୁ ଦକ୍ଷିଣା ରୂପେ ଦେଲେ; ହେ ଭାରତ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଅଂଶ ବ୍ୟତୀତ।
12.96.23
उच्चावचानि वित्तानि धर्मज्ञानां युधिष्ठिर ।
आसन्राज्ञां पुराणानां सर्वं तन्मम रोचते ॥ १२.९६.२३ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରାଚୀନ ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ସମସ୍ତ ଧନ ଥିଲା; ତାହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ।
12.96.24
सर्वविद्यातिरेकेण जयमिच्छेन्महीपतिः ।
न मायया न दम्भेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः ॥ १२.९६.२४ ॥
ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ରାଜା ବିଜୟ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ; ମାୟା ବା ଦମ୍ଭରେ ନୁହେଁ; ଯେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ଚାହେଁ ସେ ଏହିପରି କରୁ।