Mahābhārata · Adhyāya 12.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.97.1
क्षत्रधर्माद्धि पापीयान्न धर्मोऽस्ति नराधिप ।
अपयाने च युद्धे च राजा हन्ति महाजनम् ॥ १२.९७.१ ॥
Oh señor de los hombres, no hay deber más pecaminoso que el deber del guerrero; en la retirada y en la batalla el rey mata a una gran multitud de gentes.
12.97.2
अथ स्म कर्मणा केन लोकाञ्जयति पार्थिवः ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.९७.२ ॥
Entonces, ¿por qué acción conquista el rey los mundos? Oh sabio, toro de los Bharatas, dímelo a mí, que deseo saber.
12.97.3
निग्रहेण च पापानां साधूनां संग्रहेण च ।
यज्ञैर्दानैश्च राजानो भवन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.९७.३ ॥
Mediante la represión de los malvados y la protección de los buenos, y mediante sacrificios y donaciones, los reyes se vuelven puros e inmaculados.
12.97.4
उपरुन्धन्ति राजानो भूतानि विजयार्थिनः ।
त एव विजयं प्राप्य वर्धयन्ति पुनः प्रजाः ॥ १२.९७.४ ॥
Los reyes que buscan la victoria acosan a los seres; habiendo obtenido la victoria, vuelven a hacer prosperar a sus súbditos.
12.97.5
अपविध्यन्ति पापानि दानयज्ञतपोबलैः ।
अनुग्रहेण भूतानां पुण्यमेषां विवर्धते ॥ १२.९७.५ ॥
Por el poder de las donaciones, los sacrificios y la austeridad, apartan los pecados; mediante la benevolencia hacia los seres, su mérito crece.
12.97.6
यथैव क्षेत्रनिर्याता निर्यातं क्षेत्रमेव च ।
हिनस्ति धान्यकक्षं च न च धान्यं विनश्यति ॥ १२.९७.६ ॥
Así como los que entran y salen de un campo dañan el cultivo de grano, pero el grano mismo no se destruye.
12.97.7
एवं शस्त्राणि मुञ्चन्तो घ्नन्ति वध्याननेकधा ।
तस्यैषा निष्कृतिर्दृष्टा भूतानां भावनं पुनः ॥ १२.९७.७ ॥
Así, lanzando armas, golpean a los que han de ser muertos de muchas maneras. Para él, esta es considerada la expiación: restaurar de nuevo a los seres.
12.97.8
यो भूतानि सदाऽनर्थाद्वधात्क्लेशाच्च रक्षति ।
दस्युभ्यः प्राणदानात्स धनदः सुखदो विराट् ॥ १२.९७.८ ॥
Quien siempre protege a los seres del mal, de la muerte y del sufrimiento, y los resguarda de los ladrones concediéndoles la vida, ese es el soberano, dador de riquezas y de felicidad.
12.97.9
स सर्वयज्ञारीजानो राजाऽथाभयदक्षिणैः ।
अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ॥ १२.९७.९ ॥
Ese rey, nacido del fruto de todos los sacrificios, que da la intrepidez como honorario sacrificial: habiendo disfrutado aquí de bendiciones, alcanza el mundo de Indra.
12.97.10
ब्राह्मणार्थे समुत्पन्ने योऽभिनिष्पत्य युध्यति ।
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९७.१० ॥
Cuando surge un peligro por los brahmanes, quien avanza y lucha, ofreciéndose a sí mismo como poste sacrificial, ese sacrificio tiene un honorario sin fin.
12.97.11
अभीतो विकिरञ्शत्रून्प्रतिगृह्य शरांस्तथा ।
न तस्मान्त्रिदशाः श्रेयो भुवि पश्यन्ति किंचन ॥ १२.९७.११ ॥
Sin miedo, dispersando a los enemigos y recibiendo flechas de igual modo: los dioses no ven nada mejor sobre la tierra que eso.
12.97.12
तस्य शस्त्राणि यावन्ति त्वचं भिन्दन्ति संयुगे ।
तावतः सोऽश्नुते लोकान्सर्वकामदुहोऽक्षयान् ॥ १२.९७.१२ ॥
Tantas armas como atraviesan su piel en la batalla, tantos mundos imperecederos que colman todos los deseos disfruta él.
12.97.13
यदस्य रुधिरं गात्रादाहवे संप्रवर्तते ।
सह तेनैव स्रावेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १२.९७.१३ ॥
Cuando en la batalla su sangre fluye de sus miembros, con ese mismo flujo queda libre de todos los pecados.
12.97.14
यानि दुःखानि सहते प्राणानामतिपातने ।
न तपोऽस्ति ततो भूय इति धर्मविदो विदुः ॥ १२.९७.१४ ॥
Los sufrimientos que soporta cuando sus soplos vitales son cortados: los conocedores del dharma saben que no hay austeridad mayor que esa.
12.97.15
पृष्ठतो भीरवः सङ्ख्ये वर्तन्ते धर्मपूरुषाः ।
शूराच्छरणमिच्छन्तः पर्जन्यादिव जीवनम् ॥ १२.९७.१५ ॥
En la batalla, los cobardes se quedan atrás; los hombres de dharma, buscando refugio en el héroe, lo buscan como se busca la vida en la nube de lluvia.
12.97.16
यदि शूरं तथा क्षेमे प्रतीक्षेरन्यथा भये ।
प्रतिरूपं जनाः कुर्युर्न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१६ ॥
Si la gente esperara al héroe en la seguridad y en el peligro actuara igualmente en consecuencia, sería lo justo; pero no es así.
12.97.17
यदि ते कृतमाज्ञाय नमस्कुर्युः सदैव तम् ।
युक्तं न्याय्यं च कुर्युस्ते न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१७ ॥
Si, sabiendo lo que él ha hecho, siempre le rindieran homenaje y actuaran con justicia y propiedad, sería bueno; pero no es así.
12.97.18
पुरुषाणां समानानां दृश्यते महदन्तरम् ।
संग्रामेऽनीकवेलायामुत्कृष्टेषु पतत्सु च ॥ १२.९७.१८ ॥
Entre hombres iguales se observa una gran diferencia en la batalla, en el momento en que se forman las filas y cuando caen los excelentes.
12.97.19
पतत्यभिमुखं शूरः परान्भीरुः पलायते ।
आस्थाय स्वर्ग्यमध्वानं सहायान्विषमे त्यजन् ॥ १२.९७.१९ ॥
El héroe cae de frente al enemigo, pero el cobarde huye; quien, habiendo emprendido el camino hacia el cielo, abandona a sus compañeros en el peligro.
12.97.20
मा स्म तांस्तादृशांस्तात जनिष्टाऽधर्मपूरुषान् ॥ १२.९७.२० ॥
Querido hijo, que nunca nazcan hombres tan injustos como ésos.
12.97.21
ये सहायान्रणे हित्वा स्वस्तिमन्तो गृहान्ययुः ।
अस्वस्ति तेभ्यः कुर्वन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ १२.९७.२१ ॥
Para quienes, abandonando a sus compañeros en la batalla, regresan sanos y salvos a sus hogares, los dioses encabezados por Indra traen desdicha.
12.97.22
त्यागेन यः सहायानां स्वान्प्राणांस्त्रातुमिच्छति ।
तं हन्युः काष्ठलोहैर्वा दहेयुर्वा कटाग्निना।
पशुवन्मारयेयुर्वा क्षत्रिया ये स्युरीदृशाः ॥ १२.९७.२२ ॥
Al que, abandonando a sus compañeros, desea salvar su propia vida, a esos kṣatriyas se les puede matar con madera o hierro, quemar en fuego de paja, o matar como a bestias.
12.97.23
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यच्छय्यामरणं भवेत् ।
विसृजञ्श्लेष्मपित्तानि कृपणं परिदेवयन् ॥ १२.९७.२३ ॥
Para un kṣatriya es adharma morir en un lecho, vomitando flema y bilis y lamentándose lastimosamente.
12.97.24
अविक्षतेन देहेन प्रलयं योऽधिगच्छति ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.९७.२४ ॥
Los antiguos sabios no alaban esa acción del kṣatriya que encuentra la muerte con el cuerpo sin heridas.
12.97.25
न गृहे मरणं तात क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
शौण्डीराणामशौण्डीर्यमधर्मं कृपणं च तत् ॥ १२.९७.२५ ॥
Querido hijo, la muerte de un guerrero en casa no es alabada. Para los valientes, la cobardía es adharma y miserable.
12.97.26
इदं कृच्छ्रमहो दुःखं पापीय इति निष्टनन् ।
प्रतिध्वस्तमुखः पूतिरमात्याननुशोचयन् ॥ १२.९७.२६ ॥
Gimiendo: 'Esta es la adversidad, ¡ay, el dolor; soy el más miserable!', con el rostro abatido, lamentando a sus ministros.
12.97.27
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मृत्युमपीच्छति ।
वीरो दृप्तो मनस्वी च नेदृशं मृत्युमर्हति ॥ १२.९७.२७ ॥
Anhela a los sanos y una y otra vez desea la muerte; pero un héroe orgulloso y magnánimo no merece tal muerte.
12.97.28
रणेषु कदनं कृत्वा सुहृद्भिः प्रतिपूजित ।
तीक्ष्णैः शस्त्रैरभिक्लिष्टः क्षत्रियो मुत्युमर्हति ॥ १२.९७.२८ ॥
Un guerrero que ha causado la matanza en batallas, honrado por sus amigos y herido por armas afiladas, merece la muerte.
12.97.29
शूरो हि सत्वमन्युभ्यामाविष्टो युध्यते मशम् ।
कृत्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते ॥ १२.९७.२९ ॥
El héroe, poseído por el coraje y la ira, lucha con furia y ni siquiera percibe sus miembros cortados por el enemigo.
12.97.30
स सङ्ख्ये निधनं प्राप्य प्रशस्तं लोकपूजितम् ।
स्वधर्मं विपुलं प्राप्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ १२.९७.३० ॥
Habiendo encontrado en la batalla una muerte alabada y honrada por los mundos, y alcanzado su gran deber propio, va al mundo de Indra.
12.97.31
सर्वोपायै रणमुखमातिष्ठंस्त्यक्तजीवितः ।
प्राप्नोतीन्द्रस्य सालोक्यं शूरः पृष्ठमदर्शयन् ॥ १२.९७.३१ ॥
El héroe que, por todos los medios, se mantiene firme al frente del combate y entrega la vida, sin mostrar la espalda, alcanza el mundo de Indra (sālokya).
12.97.32
यत्रयत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवारितः ।
अक्षयांल्लभते लोकान्यदि दैन्यं न सेवते ॥ १२.९७.३२ ॥
Dondequiera que el héroe sea muerto, rodeado de enemigos, si no recurre a la humillación, alcanza mundos imperecederos.