മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.97.1
क्षत्रधर्माद्धि पापीयान्न धर्मोऽस्ति नराधिप ।
अपयाने च युद्धे च राजा हन्ति महाजनम् ॥ १२.९७.१ ॥
നരാധിപാ, ക്ഷത്രധർമ്മത്തെക്കാൾ പാപകരമായ ധർമ്മമില്ല; പിന്മാറ്റത്തിലും യുദ്ധത്തിലും രാജാവ് മഹാജനത്തെ കൊല്ലുന്നു.
12.97.2
अथ स्म कर्मणा केन लोकाञ्जयति पार्थिवः ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.९७.२ ॥
എങ്കിൽ ഏത് കർമ്മത്താൽ രാജാവ് ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുന്നു? വിദ്വാനേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അറിയാനാഗ്രഹിക്കുന്ന എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
12.97.3
निग्रहेण च पापानां साधूनां संग्रहेण च ।
यज्ञैर्दानैश्च राजानो भवन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.९७.३ ॥
പാപികളെ നിഗ്രഹിച്ചും സാധുക്കളെ സംരക്ഷിച്ചും യജ്ഞങ്ങളാലും ദാനങ്ങളാലും രാജാക്കന്മാർ ശുദ്ധരും നിർമ്മലരുമാകുന്നു.
12.97.4
उपरुन्धन्ति राजानो भूतानि विजयार्थिनः ।
त एव विजयं प्राप्य वर्धयन्ति पुनः प्रजाः ॥ १२.९७.४ ॥
വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ ജീവികളെ വളയുന്നു; അവർ തന്നെ വിജയം നേടി വീണ്ടും പ്രജകളെ വളർത്തുന്നു.
12.97.5
अपविध्यन्ति पापानि दानयज्ञतपोबलैः ।
अनुग्रहेण भूतानां पुण्यमेषां विवर्धते ॥ १२.९७.५ ॥
ദാനം, യജ്ഞം, തപസ്സ് എന്നിവയുടെ ബലത്താൽ അവർ പാപങ്ങളെ അകറ്റുന്നു; ജീവികളോടുള്ള അനുഗ്രഹത്താൽ ഇവരുടെ പുണ്യം വർദ്ധിക്കുന്നു.
12.97.6
यथैव क्षेत्रनिर्याता निर्यातं क्षेत्रमेव च ।
हिनस्ति धान्यकक्षं च न च धान्यं विनश्यति ॥ १२.९७.६ ॥
വയലിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവരും പുറത്തുപോകുന്നവരും ധാന്യവിളയെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു; എന്നാലും ധാന്യം നശിക്കുന്നില്ല.
12.97.7
एवं शस्त्राणि मुञ्चन्तो घ्नन्ति वध्याननेकधा ।
तस्यैषा निष्कृतिर्दृष्टा भूतानां भावनं पुनः ॥ १२.९७.७ ॥
ഇങ്ങനെ ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ വധ്യരെ പലവിധത്തിൽ കൊല്ലുന്നു. അവന് ഇതുതന്നെയാണ് പ്രായശ്ചിത്തമായി കാണപ്പെടുന്നത്; ജീവികളെ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കുന്നതാണത്.
12.97.8
यो भूतानि सदाऽनर्थाद्वधात्क्लेशाच्च रक्षति ।
दस्युभ्यः प्राणदानात्स धनदः सुखदो विराट् ॥ १२.९७.८ ॥
എപ്പോഴും ജീവികളെ അനർത്ഥത്തിൽ നിന്നും വധത്തിൽ നിന്നും ക്ലേശത്തിൽ നിന്നും കാക്കുന്നവൻ, കള്ളന്മാരിൽ നിന്ന് ജീവദാനം നൽകി രക്ഷിക്കുന്നവൻ — അവനാണ് ധനം നൽകുന്നവനും സുഖം നൽകുന്നവനുമായ വിരാട്.
12.97.9
स सर्वयज्ञारीजानो राजाऽथाभयदक्षिणैः ।
अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ॥ १२.९७.९ ॥
അവൻ രാജാവ് — എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും ഫലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവൻ, അഭയദക്ഷിണ നൽകുന്നവൻ. ഇവിടെ മംഗളങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.97.10
ब्राह्मणार्थे समुत्पन्ने योऽभिनिष्पत्य युध्यति ।
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९७.१० ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കായി ആപത്ത് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മുന്നേറി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ, സ്വയം യൂപസ്തംഭമായി അർപ്പിക്കുന്നവൻ — ആ യജ്ഞത്തിന് അവസാനമില്ലാത്ത ദക്ഷിണ.
12.97.11
अभीतो विकिरञ्शत्रून्प्रतिगृह्य शरांस्तथा ।
न तस्मान्त्रिदशाः श्रेयो भुवि पश्यन्ति किंचन ॥ १२.९७.११ ॥
ഭയമില്ലാതെ ശത്രുക്കളെ ചിതറിച്ച്, അമ്പുകൾ ഏറ്റുവാങ്ങി — അതിനേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായത് ഒന്നും ദേവന്മാർ ഭൂമിയിൽ കാണുന്നില്ല.
12.97.12
तस्य शस्त्राणि यावन्ति त्वचं भिन्दन्ति संयुगे ।
तावतः सोऽश्नुते लोकान्सर्वकामदुहोऽक्षयान् ॥ १२.९७.१२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എത്ര ആയുധങ്ങൾ അവന്റെ ത്വക്ക് തുളയ്ക്കുന്നുവോ, അത്രയും സർവകാമദുഗ്ധ്യമായ, അക്ഷയമായ ലോകങ്ങൾ അവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
12.97.13
यदस्य रुधिरं गात्रादाहवे संप्रवर्तते ।
सह तेनैव स्रावेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १२.९७.१३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുമ്പോൾ, ആ സ്രാവത്തോടൊപ്പം അവൻ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.
12.97.14
यानि दुःखानि सहते प्राणानामतिपातने ।
न तपोऽस्ति ततो भूय इति धर्मविदो विदुः ॥ १२.९७.१४ ॥
പ്രാണങ്ങൾ അറ്റുപോകുമ്പോൾ അവൻ സഹിക്കുന്ന ദുഃഖങ്ങളെക്കാൾ വലിയ തപസ്സില്ലെന്ന് ധർമ്മജ്ഞർ അറിയുന്നു.
12.97.15
पृष्ठतो भीरवः सङ्ख्ये वर्तन्ते धर्मपूरुषाः ।
शूराच्छरणमिच्छन्तः पर्जन्यादिव जीवनम् ॥ १२.९७.१५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭീരുക്കൾ പിന്നിൽ നിൽക്കുന്നു; മേഘത്തിൽ നിന്ന് ജീവൻ തേടുന്നതുപോലെ ധർമ്മപുരുഷന്മാർ ശൂരന്റെ ശരണം തേടുന്നു.
12.97.16
यदि शूरं तथा क्षेमे प्रतीक्षेरन्यथा भये ।
प्रतिरूपं जनाः कुर्युर्न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१६ ॥
സുരക്ഷിതത്വത്തിൽ ജനങ്ങൾ ശൂരനെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഭയത്തിലും അങ്ങനെ ചെയ്ത്, അതിനൊത്ത് പ്രവർത്തിച്ചാൽ നന്ന്; എന്നാൽ അങ്ങനെയല്ല സംഭവിക്കുന്നത്.
12.97.17
यदि ते कृतमाज्ञाय नमस्कुर्युः सदैव तम् ।
युक्तं न्याय्यं च कुर्युस्ते न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१७ ॥
അവന്റെ പ്രവൃത്തി മനസ്സിലാക്കി അവർ എപ്പോഴും അവനെ നമസ്കരിച്ച്, യുക്തവും ന്യായവുമായി പെരുമാറിയാൽ നന്ന്; എന്നാൽ അങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നില്ല.
12.97.18
पुरुषाणां समानानां दृश्यते महदन्तरम् ।
संग्रामेऽनीकवेलायामुत्कृष्टेषु पतत्सु च ॥ १२.९७.१८ ॥
തുല്യരായ മനുഷ്യർക്കിടയിലും യുദ്ധത്തിലെ സേനാനിരയുടെ സമയത്തും, ശ്രേഷ്ഠർ വീഴുമ്പോഴും വലിയ വ്യത്യാസം കാണപ്പെടുന്നു.
12.97.19
पतत्यभिमुखं शूरः परान्भीरुः पलायते ।
आस्थाय स्वर्ग्यमध्वानं सहायान्विषमे त्यजन् ॥ १२.९७.१९ ॥
വീരൻ ശത്രുക്കൾക്കു മുന്നിൽ വീഴുന്നു; ഭീരു ഓടിപ്പോകുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി സ്വീകരിച്ചിട്ടും, ആപത്തിൽ സഹായികളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ.
12.97.20
मा स्म तांस्तादृशांस्तात जनिष्टाऽधर्मपूरुषान् ॥ १२.९७.२० ॥
പ്രിയ മകനേ, അത്തരം അധർമ്മികളായ മനുഷ്യർ ജനിക്കരുത്.
12.97.21
ये सहायान्रणे हित्वा स्वस्तिमन्तो गृहान्ययुः ।
अस्वस्ति तेभ्यः कुर्वन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ १२.९७.२१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സഹായികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സുരക്ഷിതരായി വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുന്നവർക്ക് ഇന്ദ്രൻ നയിക്കുന്ന ദേവന്മാർ അനർത്ഥം വരുത്തുന്നു.
12.97.22
त्यागेन यः सहायानां स्वान्प्राणांस्त्रातुमिच्छति ।
तं हन्युः काष्ठलोहैर्वा दहेयुर्वा कटाग्निना।
पशुवन्मारयेयुर्वा क्षत्रिया ये स्युरीदृशाः ॥ १२.९७.२२ ॥
സഹായികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വന്തം പ്രാണൻ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അത്തരം ക്ഷത്രിയരെ മരംകൊണ്ടോ ഇരുമ്പുകൊണ്ടോ കൊല്ലാം, പുല്ലുതീയിൽ ചുട്ടെരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ മൃഗത്തെപ്പോലെ വധിക്കാം.
12.97.23
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यच्छय्यामरणं भवेत् ।
विसृजञ्श्लेष्मपित्तानि कृपणं परिदेवयन् ॥ १२.९७.२३ ॥
കിടക്കയിൽ മരിക്കുന്നത് ക്ഷത്രിയന് അധർമ്മമാണ്; കഫവും പിത്തവും ഛർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട് ദീനമായി വിലപിച്ചുകൊണ്ട് മരിക്കുന്നത്.
12.97.24
अविक्षतेन देहेन प्रलयं योऽधिगच्छति ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.९७.२४ ॥
മുറിവില്ലാതെ ശരീരത്തോടെ മരണം പ്രാപിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയന്റെ ആ കർമ്മത്തെ പുരാതന ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല.
12.97.25
न गृहे मरणं तात क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
शौण्डीराणामशौण्डीर्यमधर्मं कृपणं च तत् ॥ १२.९७.२५ ॥
മകനേ, ക്ഷത്രിയരുടെ മരണം വീട്ടിൽ പ്രശംസനീയമല്ല. വീരന്മാർക്ക് ഭീരുത്വം അധർമ്മവും ദീനതയുമാണ്.
12.97.26
इदं कृच्छ्रमहो दुःखं पापीय इति निष्टनन् ।
प्रतिध्वस्तमुखः पूतिरमात्याननुशोचयन् ॥ १२.९७.२६ ॥
'ഇത് കഷ്ടം, അയ്യോ ദുഃഖം, ഞാൻ പാപിയാണ്' എന്ന് വിലപിച്ച്, മുഖം വാടി, മന്ത്രിമാർക്കായി ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട്.
12.97.27
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मृत्युमपीच्छति ।
वीरो दृप्तो मनस्वी च नेदृशं मृत्युमर्हति ॥ १२.९७.२७ ॥
ആരോഗ്യമുള്ളവരെ മോഹിക്കുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും മരണത്തെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്നാൽ അഹങ്കാരിയും മനസ്വിയുമായ വീരൻ അത്തരം മരണത്തിന് അർഹനല്ല.
12.97.28
रणेषु कदनं कृत्वा सुहृद्भिः प्रतिपूजित ।
तीक्ष्णैः शस्त्रैरभिक्लिष्टः क्षत्रियो मुत्युमर्हति ॥ १२.९७.२८ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ സംഹാരം നടത്തി, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ പീഡിതനായ ക്ഷത്രിയൻ മരണത്തിന് അർഹനാണ്.
12.97.29
शूरो हि सत्वमन्युभ्यामाविष्टो युध्यते मशम् ।
कृत्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते ॥ १२.९७.२९ ॥
വീരൻ വീര്യത്താലും കോപത്താലും ആവേശിതനായി കഠിനമായി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു; ശത്രുക്കൾ മുറിക്കുന്ന അവയവങ്ങൾ പോലും അവൻ അറിയുന്നില്ല.
12.97.30
स सङ्ख्ये निधनं प्राप्य प्रशस्तं लोकपूजितम् ।
स्वधर्मं विपुलं प्राप्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ १२.९७.३० ॥
അവൻ യുദ്ധത്തിൽ പ്രശംസനീയവും ലോകപൂജിതവുമായ മരണം നേടി, വിപുലമായ സ്വധർമ്മം പ്രാപിച്ച്, ഇന്ദ്രലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.97.31
सर्वोपायै रणमुखमातिष्ठंस्त्यक्तजीवितः ।
प्राप्नोतीन्द्रस्य सालोक्यं शूरः पृष्ठमदर्शयन् ॥ १२.९७.३१ ॥
എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും യുദ്ധമുഖത്ത് നിലകൊണ്ട്, ജീവൻ ത്യജിച്ച ശൂരൻ, പുറം കാണിക്കാതെ ഇന്ദ്രന്റെ സാലോക്യം പ്രാപിക്കുന്നു.
12.97.32
यत्रयत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवारितः ।
अक्षयांल्लभते लोकान्यदि दैन्यं न सेवते ॥ १२.९७.३२ ॥
ശൂരൻ ശത്രുക്കളാൽ വളയപ്പെട്ട് എവിടെ വധിക്കപ്പെട്ടാലും, ദൈന്യത്തെ ആശ്രയിക്കാതിരുന്നാൽ അവൻ അക്ഷയ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു.