ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.97.1
क्षत्रधर्माद्धि पापीयान्न धर्मोऽस्ति नराधिप ।
अपयाने च युद्धे च राजा हन्ति महाजनम् ॥ १२.९७.१ ॥
ହେ ନରାଧିପ, କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଠାରୁ ଅଧିକ ପାପମୟ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ପଳାୟନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜା ମହାଜନଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି।
12.97.2
अथ स्म कर्मणा केन लोकाञ्जयति पार्थिवः ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.९७.२ ॥
ତେବେ କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜିତନ୍ତି? ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.97.3
निग्रहेण च पापानां साधूनां संग्रहेण च ।
यज्ञैर्दानैश्च राजानो भवन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.९७.३ ॥
ପାପୀମାନଙ୍କୁ ନିଗ୍ରହ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେ ଶୁଚି ଓ ନିର୍ମଳ ହୁଅନ୍ତି।
12.97.4
उपरुन्धन्ति राजानो भूतानि विजयार्थिनः ।
त एव विजयं प्राप्य वर्धयन्ति पुनः प्रजाः ॥ १२.९७.४ ॥
ବିଜୟାର୍ଥୀ ରାଜାମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଘେରନ୍ତି; ସେମାନେ ହିଁ ବିଜୟ ପାଇ ପୁଣି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
12.97.5
अपविध्यन्ति पापानि दानयज्ञतपोबलैः ।
अनुग्रहेण भूतानां पुण्यमेषां विवर्धते ॥ १२.९७.५ ॥
ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପର ବଳରେ ସେମାନେ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼େ।
12.97.6
यथैव क्षेत्रनिर्याता निर्यातं क्षेत्रमेव च ।
हिनस्ति धान्यकक्षं च न च धान्यं विनश्यति ॥ १२.९७.६ ॥
କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିବା ଓ ବାହାରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଧାନ୍ୟ ଫସଲକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧାନ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.97.7
एवं शस्त्राणि मुञ्चन्तो घ्नन्ति वध्याननेकधा ।
तस्यैषा निष्कृतिर्दृष्टा भूतानां भावनं पुनः ॥ १२.९७.७ ॥
ଏହିପରି ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରି ସେମାନେ ବଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନାନାପ୍ରକାରେ ବଧ କରନ୍ତି। ତାହାର ପାଇଁ ଏହା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବୋଲି ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାପନ କରିବା।
12.97.8
यो भूतानि सदाऽनर्थाद्वधात्क्लेशाच्च रक्षति ।
दस्युभ्यः प्राणदानात्स धनदः सुखदो विराट् ॥ १२.९७.८ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଦା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅନର୍ଥ, ବଧ ଓ କ୍ଲେଶରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଡକାୟତମାନଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାଣଦାନ କରି ରକ୍ଷା କରେ — ସେ ଧନଦାତା, ସୁଖଦାତା ବିରାଟ।
12.97.9
स सर्वयज्ञारीजानो राजाऽथाभयदक्षिणैः ।
अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ॥ १२.९७.९ ॥
ସେ ରାଜା — ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳରୁ ଜାତ, ଅଭୟ ଦକ୍ଷିଣା ଦାତା। ଏଠାରେ କଲ୍ୟାଣ ଭୋଗ କରି ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
12.97.10
ब्राह्मणार्थे समुत्पन्ने योऽभिनिष्पत्य युध्यति ।
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९७.१० ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କଟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଯିଏ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ନିଜକୁ ଯୂପସ୍ତମ୍ଭ ରୂପେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ — ସେହି ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷିଣା ଅନନ୍ତ।
12.97.11
अभीतो विकिरञ्शत्रून्प्रतिगृह्य शरांस्तथा ।
न तस्मान्त्रिदशाः श्रेयो भुवि पश्यन्ति किंचन ॥ १२.९७.११ ॥
ନିର୍ଭୟରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରି, ବାଣ ଗ୍ରହଣ କରି — ତାହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ଦେବତା ପୃଥିବୀରେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
12.97.12
तस्य शस्त्राणि यावन्ति त्वचं भिन्दन्ति संयुगे ।
तावतः सोऽश्नुते लोकान्सर्वकामदुहोऽक्षयान् ॥ १२.९७.१२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେ ଅସ୍ତ୍ର ତାହାର ଚର୍ମ ଭେଦ କରେ, ସେତିକି ସର୍ବକାମଦୁଘ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ସେ ଭୋଗ କରେ।
12.97.13
यदस्य रुधिरं गात्रादाहवे संप्रवर्तते ।
सह तेनैव स्रावेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १२.९७.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାର ଅଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତ ବହେ, ସେହି ସ୍ରାବ ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
12.97.14
यानि दुःखानि सहते प्राणानामतिपातने ।
न तपोऽस्ति ततो भूय इति धर्मविदो विदुः ॥ १२.९७.१४ ॥
ପ୍ରାଣ କଟିଯିବା ସମୟରେ ସେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ସହେ, ତାଠାରୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ନାହିଁ ବୋଲି ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
12.97.15
पृष्ठतो भीरवः सङ्ख्ये वर्तन्ते धर्मपूरुषाः ।
शूराच्छरणमिच्छन्तः पर्जन्यादिव जीवनम् ॥ १२.९७.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀରୁମାନେ ପଛରେ ରହନ୍ତି; ମେଘରୁ ଜୀବନ ଚାହିଁବା ପରି ଧର୍ମପୁରୁଷମାନେ ଶୂରଙ୍କ ଶରଣ ଚାହାନ୍ତି।
12.97.16
यदि शूरं तथा क्षेमे प्रतीक्षेरन्यथा भये ।
प्रतिरूपं जनाः कुर्युर्न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१६ ॥
ସୁରକ୍ଷାରେ ଲୋକେ ଶୂରଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କରି ତଦନୁସାରେ ଆଚରଣ କଲେ ଭଲ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସେପରି ହୁଏ ନାହିଁ।
12.97.17
यदि ते कृतमाज्ञाय नमस्कुर्युः सदैव तम् ।
युक्तं न्याय्यं च कुर्युस्ते न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१७ ॥
ତାର କୃତକର୍ମ ଜାଣି ସେମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଯୁକ୍ତ ଓ ନ୍ୟାୟ୍ୟ ଆଚରଣ କଲେ ଭଲ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସେପରି ହୁଏ ନାହିଁ।
12.97.18
पुरुषाणां समानानां दृश्यते महदन्तरम् ।
संग्रामेऽनीकवेलायामुत्कृष्टेषु पतत्सु च ॥ १२.९७.१८ ॥
ସମାନ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୈନ୍ୟ ରେଖା ସମୟରେ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟମାନେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ବଡ଼ ଅନ୍ତର ଦେଖାଯାଏ।
12.97.19
पतत्यभिमुखं शूरः परान्भीरुः पलायते ।
आस्थाय स्वर्ग्यमध्वानं सहायान्विषमे त्यजन् ॥ १२.९७.१९ ॥
ବୀର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପତିତ ହୁଏ; କାପୁରୁଷ ପଳାଏ। ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ବିପଦ ସମୟରେ ସହାୟକମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକ।
12.97.20
मा स्म तांस्तादृशांस्तात जनिष्टाऽधर्मपूरुषान् ॥ १२.९७.२० ॥
ହେ ବତ୍ସ, ସେପରି ଅଧର୍ମୀ ପୁରୁଷମାନେ କେବେ ଜନ୍ମ ନ ହେଉନ୍ତୁ।
12.97.21
ये सहायान्रणे हित्वा स्वस्तिमन्तो गृहान्ययुः ।
अस्वस्ति तेभ्यः कुर्वन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ १२.९७.२१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସହାୟକମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁସ୍ଥରେ ଘରକୁ ଫେରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅମଙ୍ଗଳ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
12.97.22
त्यागेन यः सहायानां स्वान्प्राणांस्त्रातुमिच्छति ।
तं हन्युः काष्ठलोहैर्वा दहेयुर्वा कटाग्निना।
पशुवन्मारयेयुर्वा क्षत्रिया ये स्युरीदृशाः ॥ १२.९७.२२ ॥
ସହାୟକମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେପରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ କାଠ ବା ଲୁହାରେ ମାରି ପାରିବେ, ଖଡ଼ର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ପଶୁ ପରି ବଧ କରିପାରିବେ।
12.97.23
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यच्छय्यामरणं भवेत् ।
विसृजञ्श्लेष्मपित्तानि कृपणं परिदेवयन् ॥ १२.९७.२३ ॥
ଶଯ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଅଧର୍ମ; କଫ ଓ ପିତ୍ତ ବାନ୍ତି କରି ଦୀନଭାବେ ବିଳାପ କରି ମରିବା।
12.97.24
अविक्षतेन देहेन प्रलयं योऽधिगच्छति ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.९७.२४ ॥
ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଘାବ ବିନା ଶରୀର ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହାର ସେହି କର୍ମକୁ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
12.97.25
न गृहे मरणं तात क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
शौण्डीराणामशौण्डीर्यमधर्मं कृपणं च तत् ॥ १२.९७.२५ ॥
ପୁତ୍ର, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଗୃହରେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ। ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାପୁରୁଷତା ଅଧର୍ମ ଓ ଦୀନତା।
12.97.26
इदं कृच्छ्रमहो दुःखं पापीय इति निष्टनन् ।
प्रतिध्वस्तमुखः पूतिरमात्याननुशोचयन् ॥ १२.९७.२६ ॥
'ଏହା କଷ୍ଟ, ଆହା ଦୁଃଖ, ମୁଁ ପାପୀ' ବୋଲି କାତରାଇ, ମୁଖ ମଳିନ କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରି।
12.97.27
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मृत्युमपीच्छति ।
वीरो दृप्तो मनस्वी च नेदृशं मृत्युमर्हति ॥ १२.९७.२७ ॥
ନୀରୋଗମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ବାରମ୍ବାର ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ; କିନ୍ତୁ ଗର୍ବୀ ଓ ମନସ୍ବୀ ବୀର ଏପରି ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
12.97.28
रणेषु कदनं कृत्वा सुहृद्भिः प्रतिपूजित ।
तीक्ष्णैः शस्त्रैरभिक्लिष्टः क्षत्रियो मुत्युमर्हति ॥ १२.९७.२८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସଂହାର କରି, ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ।
12.97.29
शूरो हि सत्वमन्युभ्यामाविष्टो युध्यते मशम् ।
कृत्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते ॥ १२.९७.२९ ॥
ଶୂର ସତ୍ତ୍ୱ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ତୀବ୍ରଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ; ଶତ୍ରୁ କାଟୁଥିବା ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣେ ନାହିଁ।
12.97.30
स सङ्ख्ये निधनं प्राप्य प्रशस्तं लोकपूजितम् ।
स्वधर्मं विपुलं प्राप्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ १२.९७.३० ॥
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଲୋକପୂଜିତ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ, ନିଜ ବିପୁଳ ସ୍ୱଧର୍ମ ଲାଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
12.97.31
सर्वोपायै रणमुखमातिष्ठंस्त्यक्तजीवितः ।
प्राप्नोतीन्द्रस्य सालोक्यं शूरः पृष्ठमदर्शयन् ॥ १२.९७.३१ ॥
ସବୁ ଉପାୟରେ ରଣମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ବୀର, ପିଠି ନ ଦେଖାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ।
12.97.32
यत्रयत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवारितः ।
अक्षयांल्लभते लोकान्यदि दैन्यं न सेवते ॥ १२.९७.३२ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଶୂର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହତ ହୁଏ, ଯଦି ସେ ଦୈନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନ କରେ, ତେବେ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପାଏ।