มหาภารตะ · อัธยายะ 12.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.97.1
क्षत्रधर्माद्धि पापीयान्न धर्मोऽस्ति नराधिप ।
अपयाने च युद्धे च राजा हन्ति महाजनम् ॥ १२.९७.१ ॥
ข้าแต่จอมคน ไม่มีหน้าที่ใดบาปหนาไปกว่าหน้าที่ของนักรบ เพราะในการถอยหนีและในการรบ พระราชาย่อมฆ่าประชาชนจำนวนมาก
12.97.2
अथ स्म कर्मणा केन लोकाञ्जयति पार्थिवः ।
विद्वञ्जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ १२.९७.२ ॥
ดังนั้น พระราชาย่อมชนะโลกทั้งหลายด้วยการกระทำใด ข้าแต่ผู้รู้ ผู้เป็นวีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ ขอทรงโปรดบอกข้าพเจ้าผู้ปรารถนาจะรู้ด้วยเถิด
12.97.3
निग्रहेण च पापानां साधूनां संग्रहेण च ।
यज्ञैर्दानैश्च राजानो भवन्ति शुचयोऽमलाः ॥ १२.९७.३ ॥
พระราชาทั้งหลายย่อมกลายเป็นผู้บริสุทธิ์และปราศจากมลทิน ด้วยการปราบคนชั่วและการปกป้องคนดี และด้วยการบูชายัญและการให้ทาน
12.97.4
उपरुन्धन्ति राजानो भूतानि विजयार्थिनः ।
त एव विजयं प्राप्य वर्धयन्ति पुनः प्रजाः ॥ १२.९७.४ ॥
พระราชาผู้ปรารถนาชัยชนะย่อมกักขังสรรพสัตว์ เมื่อได้ชัยชนะแล้ว พระองค์ก็ย่อมทำให้ประชาราษฎร์เจริญขึ้นอีกครั้ง
12.97.5
अपविध्यन्ति पापानि दानयज्ञतपोबलैः ।
अनुग्रहेण भूतानां पुण्यमेषां विवर्धते ॥ १२.९७.५ ॥
ด้วยพลังแห่งการให้ทาน การบูชายัญ และการบำเพ็ญตบะ พระองค์ย่อมขจัดบาปให้หมดไป และด้วยความเมตตาต่อสรรพสัตว์ บุญของพระองค์ย่อมเพิ่มพูนขึ้น
12.97.6
यथैव क्षेत्रनिर्याता निर्यातं क्षेत्रमेव च ।
हिनस्ति धान्यकक्षं च न च धान्यं विनश्यति ॥ १२.९७.६ ॥
เปรียบเหมือนผู้ที่เข้าและออกจากทุ่งนา ย่อมทำลายข้าวที่ปลูกไว้ แต่ตัวข้าวเองนั้นไม่ได้ถูกทำลายสิ้นไป
12.97.7
एवं शस्त्राणि मुञ्चन्तो घ्नन्ति वध्याननेकधा ।
तस्यैषा निष्कृतिर्दृष्टा भूतानां भावनं पुनः ॥ १२.९७.७ ॥
ฉันนั้นเอง ผู้ปล่อยอาวุธย่อมประหัตประหารผู้ที่ควรถูกฆ่าด้วยหลายวิธี การชดใช้สำหรับเขานั้นมองเห็นได้ดังนี้ คือการทำให้สรรพสัตว์กลับคืนสู่ความเป็นอยู่อีกครั้ง
12.97.8
यो भूतानि सदाऽनर्थाद्वधात्क्लेशाच्च रक्षति ।
दस्युभ्यः प्राणदानात्स धनदः सुखदो विराट् ॥ १२.९७.८ ॥
ผู้ที่คุ้มครองสรรพสัตว์จากความพินาศ จากการถูกฆ่า และจากความทุกข์ทรมานอยู่เสมอ และปกป้องพวกเขาจากโจรผู้ปล้นด้วยการประทานชีวิต ผู้นั้นคือจอมกษัตริย์ ผู้ประทานทรัพย์และผู้ประทานความสุข
12.97.9
स सर्वयज्ञारीजानो राजाऽथाभयदक्षिणैः ।
अनुभूयेह भद्राणि प्राप्नोतीन्द्रसलोकताम् ॥ १२.९७.९ ॥
พระราชาพระองค์นั้น ซึ่งเกิดจากผลของการบูชายัญทั้งปวง และทรงถือการประทานความไม่กลัวเป็นค่าธรรมเนียมบูชายัญ เมื่อได้เสวยความเป็นมงคลทั้งหลายในโลกนี้แล้ว ย่อมบรรลุถึงโลกของพระอินทร์
12.97.10
ब्राह्मणार्थे समुत्पन्ने योऽभिनिष्पत्य युध्यति ।
आत्मानं यूपमुत्सृज्य स यज्ञोऽनन्तदक्षिणः ॥ १२.९७.१० ॥
เมื่อเกิดภัยขึ้นเพื่อพราหมณ์ผู้ใดที่รีบออกไปสู้รบ โดยถวายตนเองเป็นเสาบูชายัญ การบูชายัญนั้นมีค่าธรรมเนียมไม่มีที่สิ้นสุด
12.97.11
अभीतो विकिरञ्शत्रून्प्रतिगृह्य शरांस्तथा ।
न तस्मान्त्रिदशाः श्रेयो भुवि पश्यन्ति किंचन ॥ १२.९७.११ ॥
ไม่หวาดกลัว โปรยปรายศัตรู และรับลูกศรในทำนองเดียวกัน เทวดาทั้งหลายบนแผ่นดินย่อมไม่เห็นสิ่งใดดีกว่านั้น
12.97.12
तस्य शस्त्राणि यावन्ति त्वचं भिन्दन्ति संयुगे ।
तावतः सोऽश्नुते लोकान्सर्वकामदुहोऽक्षयान् ॥ १२.९७.१२ ॥
อาวุธที่เจาะผิวหนังของเขาในการรบมีจำนวนเท่าใด เขาย่อมได้รับโลกที่ไม่เสื่อมสลายซึ่งให้ความปรารถนาทุกประการเท่านั้น
12.97.13
यदस्य रुधिरं गात्रादाहवे संप्रवर्तते ।
सह तेनैव स्रावेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १२.९७.१३ ॥
เมื่อเลือดของเขาไหลออกจากร่างกายในการรบ ไปพร้อมกับการไหลนั้น เขาย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
12.97.14
यानि दुःखानि सहते प्राणानामतिपातने ।
न तपोऽस्ति ततो भूय इति धर्मविदो विदुः ॥ १२.९७.१४ ॥
ความทุกข์ที่เขาต้องทนเมื่อลมปราณถูกตัดขาด ผู้รู้ธรรมกล่าวว่าไม่มีตบะใดยิ่งไปกว่านั้น
12.97.15
पृष्ठतो भीरवः सङ्ख्ये वर्तन्ते धर्मपूरुषाः ।
शूराच्छरणमिच्छन्तः पर्जन्यादिव जीवनम् ॥ १२.९७.१५ ॥
ในการรบ คนขลาดย่อมอยู่ข้างหลัง ส่วนบุรุษผู้ยึดมั่นในธรรมนั้น แสวงที่พึ่งจากวีรบุรุษ มองเขาเหมือนที่คนมองเมฆฝนเพื่อการดำรงชีวิต
12.97.16
यदि शूरं तथा क्षेमे प्रतीक्षेरन्यथा भये ।
प्रतिरूपं जनाः कुर्युर्न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१६ ॥
หากประชาชนพึงรอคอยวีรบุรุษเช่นนั้นในยามสงบ และในยามภัยพึงปฏิบัติต่อเขาตอบแทนในทำนองเดียวกัน นั่นก็เป็นการถูกต้อง แต่เรื่องนั้นมิได้เป็นไปเช่นนั้น
12.97.17
यदि ते कृतमाज्ञाय नमस्कुर्युः सदैव तम् ।
युक्तं न्याय्यं च कुर्युस्ते न च तद्वर्तते तथा ॥ १२.९७.१७ ॥
หากพวกเขารู้ถึงสิ่งที่เขาได้กระทำแล้ว พึงน้อมไหว้เขาอยู่เสมอ และกระทำสิ่งที่เหมาะสมและเป็นธรรม นั่นก็จะเป็นการดี แต่เรื่องนั้นมิได้เป็นไปเช่นนั้น
12.97.18
पुरुषाणां समानानां दृश्यते महदन्तरम् ।
संग्रामेऽनीकवेलायामुत्कृष्टेषु पतत्सु च ॥ १२.९७.१८ ॥
ระหว่างบุรุษที่มีความเสมอกัน ย่อมเห็นความแตกต่างอันยิ่งใหญ่ในการรบ ในเวลาที่กองทัพเรียงแถว และเมื่อผู้ประเสริฐทั้งหลายล้มลง
12.97.19
पतत्यभिमुखं शूरः परान्भीरुः पलायते ।
आस्थाय स्वर्ग्यमध्वानं सहायान्विषमे त्यजन् ॥ १२.९७.१९ ॥
วีรบุรุษย่อมล้มลงโดยเผชิญหน้าศัตรู ส่วนคนขลาดย่อมหนี ผู้ที่ก้าวเข้าสู่หนทางสู่สวรรค์แล้ว แต่ละทิ้งสหายของตนในยามคับขัน
12.97.20
मा स्म तांस्तादृशांस्तात जनिष्टाऽधर्मपूरुषान् ॥ १२.९७.२० ॥
ลูกรัก ขอให้บุรุษผู้ไร้ธรรมเช่นนั้นอย่าได้เกิดมาเลย
12.97.21
ये सहायान्रणे हित्वा स्वस्तिमन्तो गृहान्ययुः ।
अस्वस्ति तेभ्यः कुर्वन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ॥ १२.९७.२१ ॥
ผู้ที่ทิ้งสหายไว้ในสนามรบแล้วกลับบ้านอย่างปลอดภัย เทวดามีพระอินทร์เป็นหัวหน้าย่อมนำความอัปมงคลมาสู่ผู้เช่นนั้น
12.97.22
त्यागेन यः सहायानां स्वान्प्राणांस्त्रातुमिच्छति ।
तं हन्युः काष्ठलोहैर्वा दहेयुर्वा कटाग्निना।
पशुवन्मारयेयुर्वा क्षत्रिया ये स्युरीदृशाः ॥ १२.९७.२२ ॥
ผู้ที่ทอดทิ้งสหายแล้วปรารถนาจะช่วยชีวิตตนเอง พวกเขาอาจถูกตีด้วยไม้หรือเหล็ก ถูกเผาด้วยกองฟางไฟ หรือถูกฆ่าเหมือนสัตว์เดรัจฉาน คือกษัตริย์ผู้เป็นเช่นนั้น
12.97.23
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यच्छय्यामरणं भवेत् ।
विसृजञ्श्लेष्मपित्तानि कृपणं परिदेवयन् ॥ १२.९७.२३ ॥
สำหรับกษัตริย์ การตายบนเตียง พลางอาเจียนเสมหะและน้ำดี คร่ำครวญอย่างน่าสังเวช นั่นเป็นอธรรม
12.97.24
अविक्षतेन देहेन प्रलयं योऽधिगच्छति ।
क्षत्रियो नास्य तत्कर्म प्रशंसन्ति पुराविदः ॥ १२.९७.२४ ॥
ปราชญ์โบราณย่อมไม่สรรเสริญกรรมของกษัตริย์ผู้พบความตายโดยร่างกายยังไม่บาดเจ็บ
12.97.25
न गृहे मरणं तात क्षत्रियाणां प्रशस्यते ।
शौण्डीराणामशौण्डीर्यमधर्मं कृपणं च तत् ॥ १२.९७.२५ ॥
ลูกรัก การตายของนักรบที่บ้านไม่เป็นที่สรรเสริญ สำหรับวีรบุรุษ ความขลาดเป็นอธรรมและน่าอนาถ
12.97.26
इदं कृच्छ्रमहो दुःखं पापीय इति निष्टनन् ।
प्रतिध्वस्तमुखः पूतिरमात्याननुशोचयन् ॥ १२.९७.२६ ॥
ครวญครางว่า นี่คือความยากลำบาก อ้า ความทุกข์นี้ ข้าช่างต่ำต้อยที่สุด ใบหน้าหมองคล้ำ ทั้งไว้อาลัยแก่อำมาตย์ของตน
12.97.27
अरोगाणां स्पृहयते मुहुर्मृत्युमपीच्छति ।
वीरो दृप्तो मनस्वी च नेदृशं मृत्युमर्हति ॥ १२.९७.२७ ॥
ผู้นั้นปรารถนาคนที่ไม่มีโรค และปรารถนาความตายซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่วีรบุรุษผู้กล้าหาญและมีใจสูงไม่สมควรได้ความตายเช่นนี้
12.97.28
रणेषु कदनं कृत्वा सुहृद्भिः प्रतिपूजित ।
तीक्ष्णैः शस्त्रैरभिक्लिष्टः क्षत्रियो मुत्युमर्हति ॥ १२.९७.२८ ॥
นักรบที่ได้ก่อการสังหารในสนามรบ เป็นที่ยกย่องจากมิตรสหาย และได้รับบาดเจ็บจากอาวุธคมกล้า ย่อมสมควรแก่ความตาย
12.97.29
शूरो हि सत्वमन्युभ्यामाविष्टो युध्यते मशम् ।
कृत्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते ॥ १२.९७.२९ ॥
วีรบุรุษย่อมต่อสู้อย่างดุเดือด ถูกความกล้าหาญและความโกรธครอบงำ และไม่รู้สึกเลยว่าอวัยวะของตนถูกศัตรูฟันขาด
12.97.30
स सङ्ख्ये निधनं प्राप्य प्रशस्तं लोकपूजितम् ।
स्वधर्मं विपुलं प्राप्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ १२.९७.३० ॥
เมื่อพบความตายในการรบ ได้รับการสรรเสริญและเคารพจากโลกทั้งปวง และเมื่อได้บรรลุสวธรรมอันยิ่งใหญ่ ผู้นั้นย่อมไปสู่โลกของพระอินทร์
12.97.31
सर्वोपायै रणमुखमातिष्ठंस्त्यक्तजीवितः ।
प्राप्नोतीन्द्रस्य सालोक्यं शूरः पृष्ठमदर्शयन् ॥ १२.९७.३१ ॥
วีรบุรุษผู้ยืนหยัดอยู่แนวหน้าของสนามรบด้วยทุกวิถีทาง สละชีวิตแล้ว และไม่หันหลังให้ข้าศึก ย่อมบรรลุโลกของพระอินทร์ (สาโลกยะ)
12.97.32
यत्रयत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवारितः ।
अक्षयांल्लभते लोकान्यदि दैन्यं न सेवते ॥ १२.९७.३२ ॥
วีรบุรุษผู้ถูกสังหารที่ใดก็ตาม ถูกศัตรูล้อมไว้ ถ้าไม่ยอมตกอยู่ในความต่ำต้อย ย่อมได้โลกอันไม่เสื่อมสูญ