ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.106.1
दत्तानां फलसम्प्राप्तिं गवां प्रब्रूहि मेऽनघ ।
विस्तरेण महाबाहो न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥ १३.१०६.१ ॥
ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ದಾನ ಮಾಡಿದ ಗೋವುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ನನಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿ; ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ.
13.106.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषेरौद्दालकेर्वाक्यं नाचिकेतस्य चोभयोः ॥ १३.१०६.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಋಷಿ ಔದ್ದಾಲಕಿ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೇತ ಇಬ್ಬರ ಮಾತುಗಳು.
13.106.3
ऋषिरौद्दालकिर्दीक्षामुपगम्य ततः सुतम् ।
त्वं मामुपचरस्वेति नाचिकेतमभाषत ॥ १३.१०६.३ ॥
ಋಷಿ ಔದ್ದಾಲಕಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ತನ್ನ ಮಗ ನಾಚಿಕೇತನಿಗೆ, "ನೀನು ನನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
13.106.4
समाप्ते नियमे तस्मिन्महर्षिः पुत्रमब्रवीत् ।
उपस्पर्शनसक्तस्य स्वाध्यायाभिरतस्य च ॥ १३.१०६.४ ॥
ಆ ನಿಯಮ ಮುಗಿದಾಗ ಮಹರ್ಷಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು; ಅವನು ಆಚಮನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು.
13.106.5
इध्मा दर्भाः सुमनसः कलशश्चाभितो जलम् ।
विस्मृतं मे तदादाय नदीतीरादिहाव्रज ॥ १३.१०६.५ ॥
ಸಮಿಧೆ, ದರ್ಭೆ, ಹೂವುಗಳು, ಸುತ್ತಲೂ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶ—ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನದಿ ತೀರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗು.
13.106.6
गत्वानवाप्य तत्सर्वं नदीवेगसमाप्लुतम् ।
न पश्यामि तदित्येवं पितरं सोऽब्रवीन्मुनिः ॥ १३.१०६.६ ॥
"ಹೋದರೂ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ನದಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ; ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.
13.106.7
क्षुत्पिपासाश्रमाविष्टो मुनिरौद्दालकिस्तदा ।
यमं पश्येति तं पुत्रमशपत्क्रोधमूर्च्छितः ॥ १३.१०६.७ ॥
ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಆಯಾಸದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಮುನಿ ಔದ್ದಾಲಕಿ ಆಗ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ, "ಯಮನನ್ನು ನೋಡು" ಎಂದು ಆ ಮಗನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.
13.106.8
तथा स पित्राऽभिहतो वाग्वज्रेण कृताञ्जलिः ।
प्रसीदेति ब्रुवन्नेव गतसत्वोऽपतद्भुवि ॥ १३.१०६.८ ॥
ತಂದೆಯ ವಾಕ್ಯ-ವಜ್ರದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ "ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಪ್ರಜ್ಞೆತಪ್ಪಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
13.106.9
नाचिकेतं प्रिता दृष्ट्वा पतितं दुःखमूर्च्छितः ।
किं मया कृतमित्युक्त्वा निपपात महीतले ॥ १३.१०६.९ ॥
ನಾಚಿಕೇತನು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ತಂದೆ ದುಃಖದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ, "ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ?" ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
13.106.10
तस्य दुःखपरीतस्य स्वं पुत्रमनुशोचतः ।
व्यतीतं तदहःशेषं सा चोग्रा तत्र शर्वरी ॥ १३.१०६.१० ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಆ ದಿನದ ಉಳಿದ ಭಾಗವೂ ಕಳೆಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಭಯಂಕರ ರಾತ್ರಿಯೂ ಕಳೆಯಿತು.
13.106.11
पित्र्येणाश्रुप्रपातेन नाचिकेतः कुरूद्वह ।
प्रास्यन्दच्छयने कौश्ये वृष्ट्या सस्यमिवाप्लुतम् ॥ १३.१०६.११ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಂದೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ಬೀಳುವುದರಿಂದ ನಾಚಿಕೇತನು ರೇಷ್ಮೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯಿಂದ ತೋಯ್ದ ಬೆಳೆಯಂತೆ ತೋಯ್ದುಹೋದನು.
13.106.12
स पर्यपृच्छत्तं पुत्रं श्लाघ्यं पर्यागतं पुनः ।
दिव्यैर्गन्धैः समादिग्धं क्षीणस्वप्नमिवोत्थितम् ॥ १३.१०६.१२ ॥
ಮರಳಿ ಬಂದ ಆ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಮಗನನ್ನು ಅವನು ಕೇಳಿದನು; ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗಿ, ಕನಸು ಮುಗಿದು ಎದ್ದವನಂತೆ ಇದ್ದನು.
13.106.13
अपि पुत्र जिता लोकाः शुभास्ते स्वेन कर्मणा ।
दिष्ट्या चासि पुनः प्राप्तो न हि ते मानुषं वपुः ॥ १३.१०६.१३ ॥
ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದೆಯಾ? ಅದೃಷ್ಟವಶದಿಂದ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬಂದಿರುವೆ; ನಿನ್ನ ದೇಹ ಮಾನುಷ ದೇಹವಲ್ಲ.
13.106.14
प्रत्यक्षदार्शी सर्वस्य वित्रा पृष्टो महात्मना ।
अभ्युत्थाय पितुर्मध्ये महर्षीणां न्यवेदयत् ॥ १३.१०६.१४ ॥
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಎದ್ದು, ತಂದೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು.
13.106.15
कुर्वन्मवच्छासनमाशु यातो ।
ह्यहं विशालां रुचिरप्रभासाम्।
वैवस्वतीं प्राप्य सभामवश्यं ।
सहस्रशो योजनहैमभौमाम् ॥ १३.१०६.१५ ॥
ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ಬೇಗನೆ ಹೋದೆ; ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವೈವಸ್ವತನ ಸಭೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದೆ — ಅದು ವಿಶಾಲವಾದುದು, ರಮಣೀಯ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳದ್ದು, ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳದ್ದು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.
13.106.16
दृष्टैव मामभिमुखमापतन्तं ।
गृहं निवेद्यासनमादिदेश।
वैवस्वतोऽर्घ्यादिभिरर्हणैश्च ।
भवत्कृते पूजयामास मां साः ॥ १३.१०६.१६ ॥
ನಾನು ಎದುರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ವೈವಸ್ವತನು ಮನೆಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಆಸನವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ನಿನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
13.106.17
ततस्त्वहं तं शनकैरवोचं ।
वृतः सदस्यैरभिपूज्यमानः।
प्राप्तोऽस्मि ते विषयं धर्मराज ।
लोकानर्हो यानहं तान्विधत्स्व ॥ १३.१०६.१७ ॥
ಆಗ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಸಭಾಸದರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ: 'ಧರ್ಮರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅರ್ಹವಾದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನನಗೆ ನಿಯಮಿಸು.'
13.106.18
यमोऽब्रवीन्मां न मृतोसि सौम्य ।
यमं पश्येत्याह स त्वां तपस्वी।
पिता प्रदीप्ताग्निसमानतेजा ।
न तत्छक्यमनृतं विप्र कर्तुम् ॥ १३.१०६.१८ ॥
ಯಮನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ, ನೀನು ಸತ್ತಿಲ್ಲ. ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ತಪಸ್ವಿ ತಂದೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: ಯಮನನ್ನು ನೋಡು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
13.106.19
दृष्टस्तेऽहं प्रतिगच्छस्व तात ।
शोचत्यसौ तव देहस्य कर्ता।
ददानि किञ्चापि मनःप्रणीतं ।
प्रियातिथेस्तव कामान्वृणीष्व ॥ १३.१०६.१९ ॥
"ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ಮಗನೇ, ಈಗ ಹಿಂತಿರುಗು. ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನೀಡಿದವನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮನಸ್ಸು ಬಯಸುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸು."
13.106.20
तेनैवमुक्तस्तमहं प्रत्यवोचं ।
प्राप्तोस्मि ते विषयं दुर्निवर्त्यम्।
इच्छाम्यहं पुण्यकृतां समृद्धाँ-
ल्लोकान्द्रष्टुं यदि तेऽहं वरार्हः ॥ १३.१०६.२० ॥
ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆನು: ನಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದರೆ, ಪುಣ್ಯವಂತರ ಸಮೃದ್ಧ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.106.21
यानं समारोप्य तु मां स देवो ।
वाहैर्युक्तं सुप्रभं भानुमत्तम्।
संदर्शयामास तदाऽऽत्मलोका-
न्सर्वास्तथा पुण्यकृतां द्विजेन्द्र ॥ १३.१०६.२१ ॥
ಆ ದೇವನು ನನ್ನನ್ನು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಸಿ, ಆಗ ತನ್ನ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯವಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
13.106.22
अपश्यं तत्र वेश्मानि तैजसानि महात्मनाम् ।
नानासंस्थानरूपाणि सर्वरत्नमयानि च ॥ १३.१०६.२२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ತೇಜೋಮಯ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು. ಅವು ಅನೇಕ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
13.106.23
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च ।
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलवनानि च ॥ १३.१०६.२३ ॥
ಅವು ಚಂದ್ರಮಂಡಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಸಣ್ಣ ಗಂಟೆಗಳ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದವು, ನೂರಾರು ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಒಳಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ವನಗಳಿದ್ದವು.
13.106.24
वैडूर्यार्कप्रकाशानि रूप्यरुक्ममयानि च ।
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ॥ १३.१०६.२४ ॥
ಅವು ವೈಢೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಉದಯದ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣದವಾಗಿದ್ದವು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವವೂ ಆಗಿದ್ದವು.
13.106.25
भक्ष्यभोज्यमयाञ्शैलान्वासांसि शयनानि च ।
सर्वकामफलांश्चैव वृक्षान्भवनसंस्थितान् ॥ १३.१०६.२५ ॥
ಆಹಾರ ಪಾನೀಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪರ್ವತಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಮರಗಳು — ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವು.
13.106.26
नद्यो वीथ्यः सभा वाप्यो दीर्घिकाश्चैव सर्वशः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्धथ सहस्रशः ॥ १३.१०६.२६ ॥
ನದಿಗಳು, ಬೀದಿಗಳು, ಸಭಾಗೃಹಗಳು, ಬಾವಿಗಳು, ಉದ್ದದ ಕೊಳಗಳು — ಎಲ್ಲೆಡೆ; ಸದ್ದು ಮಾಡುವ ವಾಹನಗಳು, ಸಾವಿರಾರು ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟವೂ.
13.106.27
क्षीरस्रवा वै सरितो गिरींश्च ।
सर्पिस्तथा विमलं चापि तोयम्।
वैवस्वतस्यानुमतांश्च देशा-
नदृष्टपूर्वान्सुबहूनपश्यम् ॥ १३.१०६.२७ ॥
ಹಾಲು ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕೂಡ; ವೈವಸ್ವತನ (ಯಮನ) ಅನುಮತಿಸಿದ ದೇಶಗಳು, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ಅನೇಕವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆ.
13.106.28
सर्वान्दृष्ट्वा तदहं धर्मराज-
मवोचं वै सर्वदेवं सहिष्णुम्।
क्षीरस्यैताः सर्पिषश्चैव नद्यः ।
शश्वत्स्रोताः कस्य भोज्याः प्रवृत्ताः ॥ १३.१०६.२८ ॥
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಂಡು, ನಾನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ — ಸರ್ವದೇವನೂ ಸಹಿಷ್ಣುವೂ ಆದವನಿಗೆ — ಹೇಳಿದೆ: ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಈ ನದಿಗಳು, ನಿರಂತರ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾರ ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ?
13.106.29
यमोऽब्रवीद्विद्धि भोज्यांस्त्वमेता-
न्ये दातारः साधवो गोरसानाम्।
अन्ये लोकाः शाश्वता वीतशोकैः ।
समाकीर्णा गोप्रदाने रतानाम् ॥ १३.१०६.२९ ॥
ಯಮ ಹೇಳಿದನು: ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಜ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿ. ಗೋರಸವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವ ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಗೋದಾನದಲ್ಲಿ ರತರಾದ, ಶೋಕರಹಿತರಿಂದ ಅವು ತುಂಬಿವೆ.
13.106.30
न त्वेतासां दानमात्रं प्रशस्तं ।
पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च।
ज्ञात्वा देयं विप्र गवान्तरं हि ।
दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥ १३.१०६.३० ॥
ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಕೇವಲ ದಾನವೇ ಪ್ರಶಸ್ತವಲ್ಲ. ಪಾತ್ರ, ಕಾಲ, ಗೋವಿಶೇಷ, ವಿಧಿ ಇವನ್ನು ತಿಳಿದು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು, ಓ ವಿಪ್ರ; ಇನ್ನೊಂದು ಗೋವನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
13.106.31
स्वाध्यायवान्योऽतिमात्रं तपस्वी ।
वैतानस्थो ब्राह्मणः पात्रमासाम्।
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं ।
वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहुः ॥ १३.१०६.३१ ॥
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮಾಡುವವನು, ಅತಿಶಯ ತಪಸ್ವಿ, ವೈತಾನ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ — ಇವನೇ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರ. ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವನು, ಗೋವುಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಕೃತಜ್ಞ, ಜೀವನೋಪಾಯದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದವನು — ಅಂಥವನನ್ನೇ ಪಾತ್ರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.106.32
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोष्णाभ्यागताश्च ।
द्वारैरेतैर्गोविशेषाः प्रशस्ताः।
अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः ।
प्राणक्रीताः सोदकाः सोद्वहाश्च ॥ १३.१०६.३२ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಪೋಷಣೆಗೆ ಬಂದವು — ಈ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಗೋವಿನ ವಿಶೇಷ ವಿಧಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು, ಉತ್ತಮ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪಡೆದವು, ಪ್ರಾಣ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಕೊಂಡವು, ನೀರಿನೊಂದಿಗಿರುವವು, ಭಾರ ಹೊರುವವು.
13.106.33
तिस्रो रात्र्यस्त्वद्भिरुपोष्य भूमौ ।
तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः।
वत्सैः प्रीताः सुप्रजाः सोपचारा-
स्त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर्वर्तितव्यम् ॥ १३.१०६.३३ ॥
ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರು ಕುಡಿದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ತೃಪ್ತವಾದ ಹಸುಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತರಾದವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಕರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನದೊಂದಿಗೆ, ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ದಿನ ಕೊಟ್ಟು, ಗೋರಸದಿಂದ ಜೀವಿಸಬೇಕು.
13.106.34
दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुदोहां ।
कल्याणवत्सामपलायिनीं च।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावद्वर्षाण्यश्नुते स्वर्गलोकम् ॥ १३.१०६.३४ ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ರತವುಳ್ಳ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಲು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಸುಂದರ ಕರುವುಳ್ಳ, ಓಡಿಹೋಗದ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಅದರ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ರೋಮಗಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.106.35
तथाऽनड्वाहं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय ।
दान्तं धुर्यं बलवन्तं युवानम्।
कुलानुजीव्यं वीर्यवन्तं बृहन्तं ।
भुङ्क्ते लोकान्सम्मितान्धेनुदस्य ॥ १३.१०६.३५ ॥
ಅಂತೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪಳಗಿದ, ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೂಡಬಲ್ಲ, ಬಲಶಾಲಿ, ಯೌವನದ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ, ವೀರ್ಯವಂತ, ದೊಡ್ಡ ಎತ್ತನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಗೋದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.106.36
वृद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे ।
कृष्यर्थं वा हौम्यहेतोः प्रमूत्याम्।
गुर्वर्थं वा यज्ञसमाप्तये वा ।
गां वै दातुं देशकालोऽविशिष्टः ॥ १३.१०६.३६ ॥
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ, ಹೋಮದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗುರುವಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಯಜ್ಞದ ಸಮಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಡಲು ದೇಶ-ಕಾಲದ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ.
13.106.37
श्रुत्वा वैवस्वतवचस्तमहं पुनरब्रवम् ।
अगोमी गोप्रदातॄणां कथं लोकान्हि गच्छति ॥ १३.१०६.३७ ॥
ವೈವಸ್ವತನ (ಯಮನ) ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದೆ: ಗೋವು ಇಲ್ಲದವನು ಗೋದಾನ ಮಾಡುವವರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ?
13.106.38
ततोऽब्रवीद्यमो धीमान्गोप्रदानं ततो गतिम् ।
गोप्रदानानुकल्पात्तु गामृते सन्तु गोप्रदाः ॥ १३.१०६.३८ ॥
ಆಗ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಯಮ ಹೇಳಿದ: ಗೋದಾನವೇ ಆ ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೋದಾನಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಗೋವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಗೋದಾನ ಮಾಡುವವರು ಇರಲಿ.
13.106.39
अलाभे यो गवां दद्याद्धृतधेनुं यतव्रतः ।
तस्यैता घृतवाहिन्यः क्षरन्ते वत्सला इव ॥ १३.१०६.३९ ॥
ಗೋವುಗಳಿಲ್ಲದಾಗ, ವ್ರತನಿಷ್ಠನಾದವನು ಘೃತಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಇವು ತುಪ್ಪ ಹೊತ್ತು ಹರಿವ ನದಿಗಳು; ಕರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ಹಸುಗಳಂತೆ ಅವು ಸುರಿಯುತ್ತವೆ.
13.106.40
घृतालाभे तु यो दद्यात्तिलधेनुं यतव्रतः ।
स दुर्गात्तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदते ॥ १३.१०६.४० ॥
ತುಪ್ಪ ಇಲ್ಲದಾಗ, ವ್ರತನಿಷ್ಠನಾದವನು ತಿಲಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಧೇನುವಿನಿಂದ ದುರ್ಗಮ ಸಂಕಟದಿಂದ ದಾಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕ್ಷೀರನದಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.
13.106.41
तिलालाभे तु यो दद्याज्जलधेनुं यतव्रतः ।
स कामप्रवहां शीतीं नदीमेतामुपाश्नुते ॥ १३.१०६.४१ ॥
ಎಳ್ಳು ಇಲ್ಲದಾಗ, ವ್ರತನಿಷ್ಠನಾದವನು ಜಲಧೇನುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹರಿಯುವ ಈ ತಂಪಾದ ನದಿಯನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.106.42
एवमेतानि मे तत्र धर्मराजो न्यदर्शयत् ।
दृष्ट्वा च परमं हर्षमवापमहमच्युत ॥ १३.१०६.४२ ॥
ಹೀಗೆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದನು. ಓ ಅಚ್ಯುತ, ಇವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಪರಮ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದೆ.
13.106.43
निवेदये चाहमिमं प्रियं ते ।
क्रतुर्महानल्पधनप्रचारः।
प्राप्तो मया तात स मत्प्रसूतः ।
प्रपत्स्यते वेदविधिप्रवृत्तः ॥ १३.१०६.४३ ॥
ನಾನು ಈ ಪ್ರಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಪ ಧನವ್ಯಯದ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ನನಗೆ ದೊರೆತಿದೆ, ಮಗನೇ; ಅದು ನನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿ ವೇದವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದು.
13.106.44
शापो ह्ययं भवतोऽनुग्रहाय ।
प्राप्तो मया यत्र दृष्टो यमो वै।
दानव्युष्टिं तत्र दृष्ट्वा महात्म-
न्निःसंदिग्धान्दानधर्मांश्चरिष्ये ॥ १३.१०६.४४ ॥
ಮಹಾತ್ಮರೇ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಶಾಪವೂ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿಯೇ; ಯಮನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇದು ನನಗೆ ದೊರೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ದಾನಫಲವನ್ನು ಕಂಡು, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ದಾನಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು.
13.106.45
इदं च मामब्रवीद्धर्मराजः ।
पुनः पुनः सम्प्रहृष्टो महर्षे।
दानेन यः प्रयतोऽभूत्सदैव ।
विशेषतो गोप्रदानं च कुर्याम् ॥ १३.१०६.४५ ॥
ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಧರ್ಮರಾಜನು ನನಗೆ ಇದನ್ನೂ ಪದೇ ಪದೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: ದಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.
13.106.46
शुद्धो ह्यर्थो नावमन्यस्व धर्मा-
न्पात्रे देयं देशकालोपपन्ने।
तस्माद्गावस्ते नित्यमेव प्रदेया ।
माभूच्च ते संशयः कश्चिदत्र ॥ १३.१०६.४६ ॥
ಶುದ್ಧ ಧನವನ್ನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ; ಸೂಕ್ತ ದೇಶ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇರಬಾರದು.
13.106.47
एताः पुरा ह्यददन्नित्यमेव ।
सान्तात्मानो दानपथे निविष्टाः।
तपांस्युग्राण्यप्रतिशङ्कमाना-
स्ते वै दानं प्रददुश्चैव शक्त्या ॥ १३.१०६.४७ ॥
ಹಿಂದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ದಾನ ಮಾಡಿದವರು, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ದಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು, ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನವನ್ನೇ ನೀಡಿದರು.
13.106.48
काले च शक्त्या मत्सरं वर्जयित्वा ।
शुद्धात्मानः श्रद्धिनः पुण्यशीलाः।
दत्त्वा गा वै लोकममुं प्रपन्ना ।
देदीप्यन्ते पुण्यशीलास्तु नाके ॥ १३.१०६.४८ ॥
ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಮತ್ಸರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮರು, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತರು, ಪುಣ್ಯಶೀಲರು ಗೋದಾನ ಮಾಡಿ ಆ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪುಣ್ಯಶೀಲರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
13.106.49
एतद्दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्तं प्रापणीयं परीक्ष्य।
काम्याष्टम्यां वर्तितव्यं दशाहं ।
रसैर्गवां शकृता प्रस्नवैर्वा ॥ १३.१०६.४९ ॥
ಈ ದಾನವನ್ನು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಧನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೀಡಬೇಕು, ಫಲ ದೊರೆಯಲೆಂದು. ಇಷ್ಟವಾದ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನ ಗೋವಿನ ರಸ, ಸಗಣಿ ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಿಂದ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
13.106.50
देवव्रती स्याद्वृषभप्रदानै-
र्वेदावाप्तिर्गोयुगस्य प्रदाने।
तीर्थावाप्तिर्गोप्रयुक्तप्रदाने ।
पापोत्सर्गः कपिलायाः प्रदाने ॥ १३.१०६.५० ॥
ಎತ್ತುಗಳ ದಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ದೇವವ್ರತಿಯಾಗಬಹುದು; ಗೋಯುಗದ ದಾನದಿಂದ ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಗೋಸಂಬಂಧಿ ವಸ್ತುಗಳ ದಾನದಿಂದ ತೀರ್ಥಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ; ಕಪಿಲೆ ಹಸುವಿನ ದಾನದಿಂದ ಪಾಪ ವಿಸರ್ಜನೆ.
13.106.51
गामप्येकां कपिलां सम्प्रदाय ।
न्यायोपेतां कलुषाद्विप्रमुच्येत्।
गवां रसात्परमं नास्ति किञ्चि-
द्गवां प्रदानं सुमहद्वदन्ति ॥ १३.१०६.५१ ॥
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಡೆದ ಒಂದು ಕಪಿಲೆ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಗೋರಸಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಗೋದಾನವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
13.106.52
गावो लोकांस्तारयन्ति क्षरन्त्यो ।
गावश्चान्नं संजनयन्ति लोके।
यस्तं जानन्न गवां हार्दमेति ।
स वै गन्ता निरयं पापचेताः ॥ १३.१०६.५२ ॥
ಹಸುಗಳು ಹಾಲು ಸುರಿಸಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತವೆ; ಹಸುಗಳೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದೂ ಹಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರದವನು, ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯವನು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು.
13.106.53
यैस्तद्दत्तं गोसहस्रं शतं वा ।
दशार्धं वा दश वा साधुवत्सम्।
अप्येका वै साधवे ब्राह्मणाय ।
सास्यामुष्मिन्पुण्यतीर्था नदी वै ॥ १३.१०६.५३ ॥
ಸಾವಿರ, ನೂರು, ಐವತ್ತು, ಹತ್ತು ಹಸುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕರುಗಳಿರುವ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಹಸುವನ್ನಾದರೂ ಸಜ್ಜನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆ ಹಸುವೇ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳುಳ್ಳ ನದಿಯಾಗುವುದು.
13.106.54
प्राप्त्या पुष्ट्या लोकसंरक्षणेन ।
गावस्तुल्याः सूर्यपादैः पृथिव्याम्।
शब्दश्चैकः संनतिश्चोपभोगा-
स्तस्माद्गोदः सूर्य इवावभाति ॥ १३.१०६.५४ ॥
ಪಡೆಯುವಿಕೆ, ಪೋಷಣೆ, ಲೋಕರಕ್ಷಣೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಹಸುಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಶಬ್ದ, ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ ಒಂದೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋದಾನಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.
13.106.55
गुरुं शिष्यो वरयेद्गोप्रदाने ।
स वै गन्ता नियतं स्वर्गमेव।
विधिज्ञानां सुमहान्धर्म एष ।
विधिं ह्याद्यं विधयः संविशन्ति ॥ १३.१०६.५५ ॥
ಗೋದಾನದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುವನ್ನು ವರಿಸಬೇಕು; ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು. ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾನ್ ಧರ್ಮ; ಏಕೆಂದರೆ ಆದಿ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳೂ ಸೇರುತ್ತವೆ.
13.106.56
इदं दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्त्वा प्रापयेथाः परीक्ष्य।
त्वय्याशंसन्त्यमरा दानवाश्च ।
वयं चापि प्रसृते पुण्यशीले ॥ १३.१०६.५६ ॥
ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಡೆದ ಈ ದಾನವನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಕೊಡು. ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದು ಅವರನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡು. ದೇವತೆಗಳೂ ದಾನವರೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾವೂ ಕೂಡ, ಓ ಪುಣ್ಯಶೀಲನೇ.
13.106.57
इत्युक्तोऽहं धर्मराजं द्विजर्षे ।
धर्मात्मानं शिरसाऽभिप्रणम्य।
अनुज्ञातस्तेन वैवस्वतेन ।
प्रत्यागमं भगवत्पादमूलम् ॥ १३.१०६.५७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು, ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ, ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಿಗೆ, ತಲೆ ಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ವೈವಸ್ವತನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಪೂಜ್ಯರ ಪಾದಮೂಲಕ್ಕೆ ನಾನು ಹಿಂತಿರುಗಿದೆ, ಓ ದ್ವಿಜರ್ಷಿಯೇ.