มหาภารตะ · อัธยายะ 13.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.106.1
दत्तानां फलसम्प्राप्तिं गवां प्रब्रूहि मेऽनघ ।
विस्तरेण महाबाहो न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥ १३.१०६.१ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง ขอท่านโปรดกล่าวแก่ข้าพเจ้าโดยพิสดารถึงการได้รับผลแห่งโคที่ได้ถวายแล้ว ข้าพเจ้ายังไม่อิ่มใจ ขอท่านโปรดกล่าวเถิด
13.106.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषेरौद्दालकेर्वाक्यं नाचिकेतस्य चोभयोः ॥ १३.१०६.२ ॥
ในเรื่องนี้ก็มีผู้เล่าเรื่องโบราณนี้ไว้ คือถ้อยคำของฤๅษีเอาทาลกิและของนจิเกตัส ทั้งสองท่าน
13.106.3
ऋषिरौद्दालकिर्दीक्षामुपगम्य ततः सुतम् ।
त्वं मामुपचरस्वेति नाचिकेतमभाषत ॥ १३.१०६.३ ॥
ฤๅษีเอาทาลกิเข้าสู่พิธีทีกษา แล้วจึงตรัสกับบุตรชายนจิเกตัสว่า "เจ้าจงปรนนิบัติข้า"
13.106.4
समाप्ते नियमे तस्मिन्महर्षिः पुत्रमब्रवीत् ।
उपस्पर्शनसक्तस्य स्वाध्यायाभिरतस्य च ॥ १३.१०६.४ ॥
เมื่อกิจวัตรนั้นสิ้นสุดลง มหาฤๅษีได้กล่าวกับบุตรชายผู้ยึดมั่นในการชำระกายและยินดีในการศึกษาพระเวท
13.106.5
इध्मा दर्भाः सुमनसः कलशश्चाभितो जलम् ।
विस्मृतं मे तदादाय नदीतीरादिहाव्रज ॥ १३.१०६.५ ॥
ฟืนบูชายัญ หญ้าทรงกุศะ ดอกไม้ และหม้อน้ำที่เต็มอยู่รอบด้าน ข้าพเจ้าลืมสิ่งเหล่านั้นไป จงนำมาแล้วกลับมาที่นี่จากฝั่งแม่น้ำเถิด
13.106.6
गत्वानवाप्य तत्सर्वं नदीवेगसमाप्लुतम् ।
न पश्यामि तदित्येवं पितरं सोऽब्रवीन्मुनिः ॥ १३.१०६.६ ॥
"ข้าพเจ้าไปแล้วก็ไม่ได้ทั้งหมด เพราะถูกกระแสน้ำแห่งแม่น้ำพัดพาไปเสียแล้ว ข้าพเจ้าไม่เห็นสิ่งเหล่านั้น" ฤๅษีกล่าวกับบิดาเช่นนี้
13.106.7
क्षुत्पिपासाश्रमाविष्टो मुनिरौद्दालकिस्तदा ।
यमं पश्येति तं पुत्रमशपत्क्रोधमूर्च्छितः ॥ १३.१०६.७ ॥
ฤๅษีเอาทาลกิถูกความหิว ความกระหาย และความเหน็ดเหนื่อยครอบงำในขณะนั้น ด้วยความโกรธจัดจึงสาปบุตรชายนั้นว่า "จงไปพบยมเถิด!"
13.106.8
तथा स पित्राऽभिहतो वाग्वज्रेण कृताञ्जलिः ।
प्रसीदेति ब्रुवन्नेव गतसत्वोऽपतद्भुवि ॥ १३.१०६.८ ॥
ฝ่ายนจิเกตัส ถูกบิดากระทบด้วยสายฟ้าแห่งถ้อยคำเช่นนั้น จึงประนมมือล้มลงสู่พื้นดิน หมดสติ พลางกล่าวว่า "ขอทรงโปรดเถิด!"
13.106.9
नाचिकेतं प्रिता दृष्ट्वा पतितं दुःखमूर्च्छितः ।
किं मया कृतमित्युक्त्वा निपपात महीतले ॥ १३.१०६.९ ॥
บิดาเห็นนจิเกตัสล้มลง ก็ถูกความเศร้าโศกครอบงำ กล่าวว่า "ข้าได้ทำอะไรลงไปเล่า" แล้วล้มลงบนพื้นดิน
13.106.10
तस्य दुःखपरीतस्य स्वं पुत्रमनुशोचतः ।
व्यतीतं तदहःशेषं सा चोग्रा तत्र शर्वरी ॥ १३.१०६.१० ॥
สำหรับบิดาผู้ถูกความทุกข์ครอบงำ และกำลังโศกเศร้าถึงบุตรของตน วันที่เหลือก็ผ่านไป และราตรีอันน่ากลัวนั้นก็ผ่านไปด้วยเช่นกัน
13.106.11
पित्र्येणाश्रुप्रपातेन नाचिकेतः कुरूद्वह ।
प्रास्यन्दच्छयने कौश्ये वृष्ट्या सस्यमिवाप्लुतम् ॥ १३.१०६.११ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งกุรุวงศ์ นจิเกตัสถูกน้ำตาของบิดาที่หลั่งรินลงมาชโลมจนเปียกชุ่ม บนที่นอนผ้าไหม เหมือนข้าวกล้าที่ถูกฝนชะจนท่วมชุ่ม
13.106.12
स पर्यपृच्छत्तं पुत्रं श्लाघ्यं पर्यागतं पुनः ।
दिव्यैर्गन्धैः समादिग्धं क्षीणस्वप्नमिवोत्थितम् ॥ १३.१०६.१२ ॥
บิดาจึงถามบุตรผู้น่าสรรเสริญ ซึ่งกลับมาอีกครั้ง ถูกเจิมด้วยกลิ่นหอมทิพย์ ยืนขึ้นเหมือนผู้ตื่นจากฝันที่สิ้นสุดแล้ว
13.106.13
अपि पुत्र जिता लोकाः शुभास्ते स्वेन कर्मणा ।
दिष्ट्या चासि पुनः प्राप्तो न हि ते मानुषं वपुः ॥ १३.१०६.१३ ॥
ลูกเอ๋ย โลกอันเป็นมงคลทั้งหลายของเจ้าได้มาแล้วด้วยกรรมของเจ้าเองหรือ โชคดีที่เจ้ากลับมาได้อีก และร่างกายของเจ้าก็ไม่ใช่ร่างมนุษย์อีกต่อไป
13.106.14
प्रत्यक्षदार्शी सर्वस्य वित्रा पृष्टो महात्मना ।
अभ्युत्थाय पितुर्मध्ये महर्षीणां न्यवेदयत् ॥ १३.१०६.१४ ॥
นจิเกตัสถูกผู้มีจิตใหญ่ซึ่งเห็นทุกสิ่งโดยตรงถามเช่นนั้น จึงลุกขึ้นท่ามกลางบิดาและมหาฤๅษี แล้วกราบทูลเรื่องราวต่อหน้า
13.106.15
कुर्वन्मवच्छासनमाशु यातो ।
ह्यहं विशालां रुचिरप्रभासाम्।
वैवस्वतीं प्राप्य सभामवश्यं ।
सहस्रशो योजनहैमभौमाम् ॥ १३.१०६.१५ ॥
ข้าพเจ้าได้ปฏิบัติตามคำสั่งของท่าน จึงไปอย่างรวดเร็ว และได้ถึงสภาของพระไววัสวตะ ซึ่งกว้างใหญ่ มีรัศมีงดงามน่าชม ทอดยาวนับพันโยชน์ ทำด้วยทองและดิน
13.106.16
दृष्टैव मामभिमुखमापतन्तं ।
गृहं निवेद्यासनमादिदेश।
वैवस्वतोऽर्घ्यादिभिरर्हणैश्च ।
भवत्कृते पूजयामास मां साः ॥ १३.१०६.१६ ॥
พระไววัสวตะทรงเห็นข้าพเจ้าเดินเข้ามาต่อหน้า จึงส่งคนเข้าไปแจ้งในเรือน ทรงชี้ให้นั่งที่อาสน์ และทรงต้อนรับข้าพเจ้าด้วยน้ำอรรฆ์และเครื่องสักการะอื่น ๆ เพราะเห็นแก่ท่าน
13.106.17
ततस्त्वहं तं शनकैरवोचं ।
वृतः सदस्यैरभिपूज्यमानः।
प्राप्तोऽस्मि ते विषयं धर्मराज ।
लोकानर्हो यानहं तान्विधत्स्व ॥ १३.१०६.१७ ॥
ครั้นแล้วข้าพเจ้าได้กล่าวกับพระองค์อย่างเบามือ ขณะที่ถูกล้อมรอบและได้รับการเคารพจากสมาชิกแห่งสภา ว่า "ข้าแต่พระราชาแห่งธรรม ข้าพเจ้ามาถึงเขตแดนของพระองค์แล้ว ขอทรงจัดให้ข้าพเจ้าได้โลกที่ข้าพเจ้าควรได้รับเถิด"
13.106.18
यमोऽब्रवीन्मां न मृतोसि सौम्य ।
यमं पश्येत्याह स त्वां तपस्वी।
पिता प्रदीप्ताग्निसमानतेजा ।
न तत्छक्यमनृतं विप्र कर्तुम् ॥ १३.१०६.१८ ॥
พระยมตรัสกับข้าพเจ้าว่า "เจ้ายังไม่ตาย ผู้อ่อนโยนเอ๋ย จงไปพบพระยมเถิด" ฤๅษีผู้มีตบะนั้นซึ่งมีเดชดุจไฟที่ลุกโพลง เป็นผู้บอกเจ้าเช่นนั้น ข้าแต่พราหมณ์ ไม่อาจกล่าวเท็จได้
13.106.19
दृष्टस्तेऽहं प्रतिगच्छस्व तात ।
शोचत्यसौ तव देहस्य कर्ता।
ददानि किञ्चापि मनःप्रणीतं ।
प्रियातिथेस्तव कामान्वृणीष्व ॥ १३.१०६.१९ ॥
"ข้าได้เห็นเจ้าแล้ว บุตรรัก บัดนี้จงกลับไปเถิด ผู้ที่ทำร่างกายของเจ้าขึ้นมานั้นกำลังโศกเศร้า เราจะให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งแน่นอน ที่ใจของเจ้าได้คิดไว้ ข้าแต่แขกผู้เป็นที่รัก จงเลือกความปรารถนาของเจ้าเถิด"
13.106.20
तेनैवमुक्तस्तमहं प्रत्यवोचं ।
प्राप्तोस्मि ते विषयं दुर्निवर्त्यम्।
इच्छाम्यहं पुण्यकृतां समृद्धाँ-
ल्लोकान्द्रष्टुं यदि तेऽहं वरार्हः ॥ १३.१०६.२० ॥
เมื่อพระองค์ตรัสกับข้าพเจ้าเช่นนั้น ข้าพเจ้าจึงตอบพระองค์ว่า "ข้าพเจ้ามาถึงเขตแดนของพระองค์แล้ว ซึ่งยากจะกลับออกไปได้ หากข้าพเจ้าควรได้รับพรไซร้ ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้เห็นโลกอันรุ่งเรืองของผู้ทำบุญทั้งหลาย"
13.106.21
यानं समारोप्य तु मां स देवो ।
वाहैर्युक्तं सुप्रभं भानुमत्तम्।
संदर्शयामास तदाऽऽत्मलोका-
न्सर्वास्तथा पुण्यकृतां द्विजेन्द्र ॥ १३.१०६.२१ ॥
เทพองค์นั้นทรงให้ข้าพเจ้าขึ้นรถที่เทียมด้วยม้า งดงามและรุ่งโรจน์ยิ่ง แล้วทรงแสดงโลกของพระองค์เอง และโลกทั้งหมดของผู้ทำบุญทั้งปวง ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดของทวิชาติ
13.106.22
अपश्यं तत्र वेश्मानि तैजसानि महात्मनाम् ।
नानासंस्थानरूपाणि सर्वरत्नमयानि च ॥ १३.१०६.२२ ॥
ที่นั่นข้าพเจ้าเห็นวิมานอันเปล่งประกายของบรรดามหาตมะ มีรูปทรงและแบบต่างๆ กันมากมาย ทำขึ้นด้วยอัญมณีทั้งสิ้น
13.106.23
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च ।
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलवनानि च ॥ १३.१०६.२३ ॥
วิมานเหล่านั้นขาวสว่างดุจวงจันทร์ ประดับด้วยตาข่ายกระดิ่งที่กรุ๊งกริ๊ง มีหลายร้อยชั้น และภายในมีน้ำและสวนป่า
13.106.24
वैडूर्यार्कप्रकाशानि रूप्यरुक्ममयानि च ।
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ॥ १३.१०६.२४ ॥
วิมานเหล่านั้นส่องแสงดุจพลอยไพฑูรย์และดวงอาทิตย์ ทำด้วยเงินและทองคำ มีสีดุจพระอาทิตย์ยามเช้า ทั้งที่อยู่กับที่และเคลื่อนที่ได้
13.106.25
भक्ष्यभोज्यमयाञ्शैलान्वासांसि शयनानि च ।
सर्वकामफलांश्चैव वृक्षान्भवनसंस्थितान् ॥ १३.१०६.२५ ॥
ภูเขาที่ทำด้วยอาหารและเครื่องดื่ม เครื่องนุ่งห่ม เตียงนอน และต้นไม้ที่ตั้งอยู่ในที่อยู่อาศัย ให้ผลทุกอย่างตามที่ปรารถนา
13.106.26
नद्यो वीथ्यः सभा वाप्यो दीर्घिकाश्चैव सर्वशः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्धथ सहस्रशः ॥ १३.१०६.२६ ॥
แม่น้ำ ถนน ท้องพระโรงหรือศาลาประชุม สระน้ำและสระยาวทุกแห่ง และยานพาหนะที่ส่งเสียงดังก้อง เทียมด้วยม้านับพันตัว
13.106.27
क्षीरस्रवा वै सरितो गिरींश्च ।
सर्पिस्तथा विमलं चापि तोयम्।
वैवस्वतस्यानुमतांश्च देशा-
नदृष्टपूर्वान्सुबहूनपश्यम् ॥ १३.१०६.२७ ॥
แม่น้ำและภูเขาที่ไหลด้วยน้ำนม เนยใสและน้ำใสบริสุทธิ์ด้วย ข้าพเจ้าเห็นดินแดนที่พระไววัสวตะ (ยม) ทรงรับรองไว้ มากมายที่ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นมาก่อน
13.106.28
सर्वान्दृष्ट्वा तदहं धर्मराज-
मवोचं वै सर्वदेवं सहिष्णुम्।
क्षीरस्यैताः सर्पिषश्चैव नद्यः ।
शश्वत्स्रोताः कस्य भोज्याः प्रवृत्ताः ॥ १३.१०६.२८ ॥
เมื่อเห็นทั้งหมดนั้นแล้ว ข้าพเจ้าจึงทูลพระธรรมราชา เทพผู้เป็นใหญ่ของทั้งปวงและผู้อดทนว่า แม่น้ำแห่งน้ำนมและเนยใสเหล่านี้ที่มีกระแสไหลอยู่เป็นนิตย์ ไหลไปเพื่อให้ใครบริโภค
13.106.29
यमोऽब्रवीद्विद्धि भोज्यांस्त्वमेता-
न्ये दातारः साधवो गोरसानाम्।
अन्ये लोकाः शाश्वता वीतशोकैः ।
समाकीर्णा गोप्रदाने रतानाम् ॥ १३.१०६.२९ ॥
ยมตรัสว่า จงรู้เถิดว่าสิ่งเหล่านี้ควรแก่การบริโภค สำหรับผู้มีคุณธรรมที่ถวายผลิตภัณฑ์จากโคนั้น มีโลกอื่นที่ไม่มีวันสิ้นสุด เต็มไปด้วยผู้ปราศจากความโศก ผู้ยินดีในการให้โค
13.106.30
न त्वेतासां दानमात्रं प्रशस्तं ।
पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च।
ज्ञात्वा देयं विप्र गवान्तरं हि ।
दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥ १३.१०६.३० ॥
แต่การให้สิ่งเหล่านี้เพียงอย่างเดียวไม่เป็นที่สรรเสริญ ควรให้โดยรู้จักผู้รับ เวลา โคเฉพาะตัว และวิธีการ ข้าแต่พราหมณ์ ควรรู้ถึงโคอีกตัวหนึ่งด้วย และควรรู้ทุกข์ที่เกิดจากไฟและดวงอาทิตย์
13.106.31
स्वाध्यायवान्योऽतिमात्रं तपस्वी ।
वैतानस्थो ब्राह्मणः पात्रमासाम्।
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं ।
वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहुः ॥ १३.१०६.३१ ॥
พราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวท ตบะเข้มแข็งยิ่ง และตั้งอยู่ในการบูชาไฟไวตานะ ท่านคือผู้รับที่เหมาะสม ผู้อดทนต่อโค เป็นที่พึ่งของโค รู้คุณ และผู้ที่ถูกความเป็นอยู่ทำให้อ่อนล้า ท่านว่าเป็นผู้รับที่เหมาะสมเช่นนั้น
13.106.32
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोष्णाभ्यागताश्च ।
द्वारैरेतैर्गोविशेषाः प्रशस्ताः।
अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः ।
प्राणक्रीताः सोदकाः सोद्वहाश्च ॥ १३.१०६.३२ ॥
โคที่ถูกปล่อยทิ้งในยามยาก แล้วมาได้รับการเลี้ยงดู จะถูกสรรเสริญว่าเป็นโคพิเศษ ด้วยประตูเหล่านี้ คือโคที่เกิดในเรือน ได้มาโดยการซื้อที่ดีหรือด้วยความรู้ ซื้อด้วยชีวิต พร้อมน้ำ และมีกำลังลากเทียม
13.106.33
तिस्रो रात्र्यस्त्वद्भिरुपोष्य भूमौ ।
तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः।
वत्सैः प्रीताः सुप्रजाः सोपचारा-
स्त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर्वर्तितव्यम् ॥ १३.१०६.३३ ॥
อดอาหารสามคืนบนพื้นดิน ดื่มแต่น้ำ ควรให้โคที่อิ่มแล้วแก่ผู้ที่อิ่มแล้ว โคที่เอิบอิ่มกับลูกโค มีลูกดี และได้รับการเคารพอย่างเหมาะสม ให้เป็นเวลาสามวัน และควรดำรงชีพด้วยผลิตภัณฑ์จากโค
13.106.34
दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुदोहां ।
कल्याणवत्सामपलायिनीं च।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावद्वर्षाण्यश्नुते स्वर्गलोकम् ॥ १३.१०६.३४ ॥
ผู้ให้โคที่มีศีลดี รีดนมได้ง่าย มีลูกโคดี และไม่หนีไป จะได้เสวยสวรรคโลกนานเท่าจำนวนขนบนตัวของโคนั้น
13.106.35
तथाऽनड्वाहं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय ।
दान्तं धुर्यं बलवन्तं युवानम्।
कुलानुजीव्यं वीर्यवन्तं बृहन्तं ।
भुङ्क्ते लोकान्सम्मितान्धेनुदस्य ॥ १३.१०६.३५ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้ที่ให้วัวลากเกวียนแก่พราหมณ์ ซึ่งฝึกแล้ว เหมาะกับแอก แข็งแรง หนุ่ม ค้ำจุนวงศ์ตระกูล มีกำลังและร่างใหญ่ ผู้ให้โคย่อมได้เสวยโลกต่างๆ ตามสมควร
13.106.36
वृद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे ।
कृष्यर्थं वा हौम्यहेतोः प्रमूत्याम्।
गुर्वर्थं वा यज्ञसमाप्तये वा ।
गां वै दातुं देशकालोऽविशिष्टः ॥ १३.१०६.३६ ॥
ในยามชรา ในยามป่วยไข้ ในยามคับขัน หรือเพื่อประโยชน์อันยิ่งใหญ่ เพื่อการไถนา เพื่อเหตุแห่งการถวายเครื่องบูชา ในการคลอดบุตร เพื่อครู หรือเพื่อให้การบูชายัญสำเร็จ การให้โคไม่มีข้อจำกัดด้านสถานที่หรือเวลา
13.106.37
श्रुत्वा वैवस्वतवचस्तमहं पुनरब्रवम् ।
अगोमी गोप्रदातॄणां कथं लोकान्हि गच्छति ॥ १३.१०६.३७ ॥
ข้าพเจ้าได้ฟังถ้อยคำของพระไววัสวตะแล้ว จึงทูลถามอีกว่า ผู้ที่ไม่มีโคเป็นของตน จะไปถึงโลกของผู้ให้โคได้อย่างไร
13.106.38
ततोऽब्रवीद्यमो धीमान्गोप्रदानं ततो गतिम् ।
गोप्रदानानुकल्पात्तु गामृते सन्तु गोप्रदाः ॥ १३.१०६.३८ ॥
ครั้งนั้น ยมผู้มีปัญญาจึงตรัสว่า การให้โคนั่นเองนำไปสู่คติเช่นนั้น และเพื่อเป็นการทดแทนการให้โค ขอให้มีผู้ให้โคแม้โดยไม่มีโคเลย
13.106.39
अलाभे यो गवां दद्याद्धृतधेनुं यतव्रतः ।
तस्यैता घृतवाहिन्यः क्षरन्ते वत्सला इव ॥ १३.१०६.३९ ॥
เมื่อไม่มีโค ผู้ใดมีศีลวัตรมั่นคงให้โคเนยใส สายน้ำที่พัดพาเนยใสเหล่านี้ย่อมไหลมาหาเขา ดุจโคที่เอ่อล้นด้วยความรักต่อลูกโค
13.106.40
घृतालाभे तु यो दद्यात्तिलधेनुं यतव्रतः ।
स दुर्गात्तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदते ॥ १३.१०६.४० ॥
เมื่อไม่มีเนยใส ผู้ใดมีศีลวัตรมั่นคงให้โคงาดำ เขาย่อมถูกโคนั้นช่วยให้พ้นจากความทุกข์ และรื่นเริงอยู่ในแม่น้ำน้ำนม
13.106.41
तिलालाभे तु यो दद्याज्जलधेनुं यतव्रतः ।
स कामप्रवहां शीतीं नदीमेतामुपाश्नुते ॥ १३.१०६.४१ ॥
ผู้ใดมีวัตรอันมั่นคง เมื่อไม่มีงาให้ได้ถวาย ผู้นั้นให้ทานโคแห่งน้ำ ย่อมได้ไปถึงแม่น้ำเย็นสายนี้ ซึ่งไหลไปตามความปรารถนา
13.106.42
एवमेतानि मे तत्र धर्मराजो न्यदर्शयत् ।
दृष्ट्वा च परमं हर्षमवापमहमच्युत ॥ १३.१०६.४२ ॥
ท้าวธรรมราชได้แสดงสิ่งเหล่านี้แก่ข้าพเจ้าที่นั่น เมื่อได้เห็นแล้ว โอ อัจยุตะ ข้าพเจ้าได้รับความยินดีอย่างยิ่ง
13.106.43
निवेदये चाहमिमं प्रियं ते ।
क्रतुर्महानल्पधनप्रचारः।
प्राप्तो मया तात स मत्प्रसूतः ।
प्रपत्स्यते वेदविधिप्रवृत्तः ॥ १३.१०६.४३ ॥
ข้าพเจ้าขอแจ้งข่าวอันเป็นที่รักนี้แก่ท่าน ลูกเอ๋ย ยัญอันยิ่งใหญ่ที่ใช้ทรัพย์น้อย ได้มาถึงข้าพเจ้าแล้ว และข้าพเจ้าจะประกอบยัญนั้นตามวิธีแห่งพระเวท
13.106.44
शापो ह्ययं भवतोऽनुग्रहाय ।
प्राप्तो मया यत्र दृष्टो यमो वै।
दानव्युष्टिं तत्र दृष्ट्वा महात्म-
न्निःसंदिग्धान्दानधर्मांश्चरिष्ये ॥ १३.१०६.४४ ॥
โอ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ คำสาปของท่านนี้ก็เป็นไปเพื่อความกรุณาแก่ข้าพเจ้าเช่นกัน ข้าพเจ้าได้พบพระยมที่นั่น และได้รับผลนั้นที่นั่น เมื่อได้เห็นผลแห่งการให้ทานที่นั่นแล้ว ข้าพเจ้าจะปฏิบัติธรรมแห่งการให้ทานโดยไม่มีความสงสัย
13.106.45
इदं च मामब्रवीद्धर्मराजः ।
पुनः पुनः सम्प्रहृष्टो महर्षे।
दानेन यः प्रयतोऽभूत्सदैव ।
विशेषतो गोप्रदानं च कुर्याम् ॥ १३.१०६.४५ ॥
โอ มหาฤๅษี ท้าวธรรมราชยังได้กล่าวแก่ข้าพเจ้าอีกว่า ด้วยความยินดียิ่งครั้งแล้วครั้งเล่า ผู้ที่เพียรพยายามในการให้ทานอยู่เสมอ ควรจะให้ทานโคเป็นพิเศษ
13.106.46
शुद्धो ह्यर्थो नावमन्यस्व धर्मा-
न्पात्रे देयं देशकालोपपन्ने।
तस्माद्गावस्ते नित्यमेव प्रदेया ।
माभूच्च ते संशयः कश्चिदत्र ॥ १३.१०६.४६ ॥
อย่าดูหมิ่นทรัพย์ที่บริสุทธิ์และธรรมแห่งการให้ ควรให้ทานแก่ผู้คู่ควรในสถานที่และเวลาที่เหมาะสม ฉะนั้นโคของท่านควรให้เสมอไป และอย่าให้มีความสงสัยใดๆ ในเรื่องนี้เลย
13.106.47
एताः पुरा ह्यददन्नित्यमेव ।
सान्तात्मानो दानपथे निविष्टाः।
तपांस्युग्राण्यप्रतिशङ्कमाना-
स्ते वै दानं प्रददुश्चैव शक्त्या ॥ १३.१०६.४७ ॥
ในกาลก่อน ผู้ที่ให้โคเหล่านี้อยู่เสมอ มีจิตสงบและยึดมั่นในหนทางแห่งการให้ ปฏิบัติตบะอันเข้มงวดโดยไม่มีความลังเล พวกเขาย่อมให้ทานตามกำลังความสามารถของตน
13.106.48
काले च शक्त्या मत्सरं वर्जयित्वा ।
शुद्धात्मानः श्रद्धिनः पुण्यशीलाः।
दत्त्वा गा वै लोकममुं प्रपन्ना ।
देदीप्यन्ते पुण्यशीलास्तु नाके ॥ १३.१०६.४८ ॥
ในเวลาอันควร ตามกำลังความสามารถ ผู้ที่ละความริษยาได้ มีจิตบริสุทธิ์ มีศรัทธา และมีศีลอันดีงาม เมื่อให้โคแล้วย่อมบรรลุโลกนั้น ผู้มีศีลอันดีงามย่อมรุ่งเรืองอยู่ในสวรรค์
13.106.49
एतद्दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्तं प्रापणीयं परीक्ष्य।
काम्याष्टम्यां वर्तितव्यं दशाहं ।
रसैर्गवां शकृता प्रस्नवैर्वा ॥ १३.१०६.४९ ॥
ทานนี้ซึ่งได้มาโดยชอบธรรม ควรให้แก่พวกพราหมณ์ ให้แก่ผู้คู่ควรหลังจากพิจารณาแล้ว เพื่อให้ผลนั้นบรรลุถึง ในวันอัษฏมีอันพึงปรารถนา ควรถือวัตรสิบวัน โดยดื่มน้ำนม มูลหรือน้ำนมจากโค
13.106.50
देवव्रती स्याद्वृषभप्रदानै-
र्वेदावाप्तिर्गोयुगस्य प्रदाने।
तीर्थावाप्तिर्गोप्रयुक्तप्रदाने ।
पापोत्सर्गः कपिलायाः प्रदाने ॥ १३.१०६.५० ॥
ด้วยการให้วัวตัวผู้ ผู้ให้ย่อมได้เป็นผู้อุทิศตนแด่เทพเจ้า ด้วยการให้โคคู่หนึ่ง ย่อมได้พระเวท ด้วยการให้สิ่งที่เกี่ยวข้องกับโค ย่อมได้ถึงสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ด้วยการให้โคสีน้ำตาลแดง ย่อมพ้นจากบาป
13.106.51
गामप्येकां कपिलां सम्प्रदाय ।
न्यायोपेतां कलुषाद्विप्रमुच्येत्।
गवां रसात्परमं नास्ति किञ्चि-
द्गवां प्रदानं सुमहद्वदन्ति ॥ १३.१०६.५१ ॥
แม้ให้โคสีน้ำตาลแดงเพียงตัวเดียวที่ได้มาโดยชอบธรรม พราหมณ์ย่อมพ้นจากมลทิน ไม่มีสิ่งใดสูงกว่าน้ำนมของโค ท่านทั้งหลายกล่าวว่าการให้โคนั้นยิ่งใหญ่ยิ่งนัก
13.106.52
गावो लोकांस्तारयन्ति क्षरन्त्यो ।
गावश्चान्नं संजनयन्ति लोके।
यस्तं जानन्न गवां हार्दमेति ।
स वै गन्ता निरयं पापचेताः ॥ १३.१०६.५२ ॥
โคซึ่งไหลด้วยน้ำนมย่อมช่วยพาโลกทั้งหลายข้ามพ้นไป และโคย่อมให้กำเนิดอาหารในโลก ผู้ใดรู้เช่นนี้แต่ไม่มีความรักใคร่ต่อโค ผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นย่อมต้องไปสู่นรกแน่นอน
13.106.53
यैस्तद्दत्तं गोसहस्रं शतं वा ।
दशार्धं वा दश वा साधुवत्सम्।
अप्येका वै साधवे ब्राह्मणाय ।
सास्यामुष्मिन्पुण्यतीर्था नदी वै ॥ १३.१०६.५३ ॥
ผู้ที่ได้ให้โคหนึ่งพันตัว หนึ่งร้อยตัว ห้าสิบตัว หรือสิบตัว พร้อมลูกโคที่ดี หรือแม้เพียงตัวเดียวแก่พราหมณ์ผู้ดีมีคุณธรรม สำหรับผู้นั้น โคตัวนั้นในโลกหน้าจะกลายเป็นแม่น้ำที่มีท่าศักดิ์สิทธิ์แห่งบุญ
13.106.54
प्राप्त्या पुष्ट्या लोकसंरक्षणेन ।
गावस्तुल्याः सूर्यपादैः पृथिव्याम्।
शब्दश्चैकः संनतिश्चोपभोगा-
स्तस्माद्गोदः सूर्य इवावभाति ॥ १३.१०६.५४ ॥
ด้วยการนำมาซึ่งผลประโยชน์ ความบำรุงเลี้ยง และการคุ้มครองโลก โคบนแผ่นดินโลกจึงเทียบเท่ากับรัศมีของพระอาทิตย์ เสียงของโค การอ่อนน้อม และการใช้ประโยชน์ของโคนั้นเป็นหนึ่งเดียว ฉะนั้นผู้ให้โคจึงส่องแสงดุจพระอาทิตย์
13.106.55
गुरुं शिष्यो वरयेद्गोप्रदाने ।
स वै गन्ता नियतं स्वर्गमेव।
विधिज्ञानां सुमहान्धर्म एष ।
विधिं ह्याद्यं विधयः संविशन्ति ॥ १३.१०६.५५ ॥
ในการให้โค ศิษย์พึงให้เกียรติแก่คุรุของตน เขาย่อมไปสู่สวรรค์เป็นแน่ แก่ผู้รู้วิธีกรรมทั้งหลาย นี่คือธรรมอันยิ่งใหญ่ เพราะกรรมทั้งปวงย่อมเข้าไปรวมอยู่ในกรรมประการแรก
13.106.56
इदं दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्त्वा प्रापयेथाः परीक्ष्य।
त्वय्याशंसन्त्यमरा दानवाश्च ।
वयं चापि प्रसृते पुण्यशीले ॥ १३.१०६.५६ ॥
ทานนี้ซึ่งได้มาโดยชอบธรรม จงให้แก่พวกพราหมณ์ ให้แก่ผู้คู่ควรหลังจากพิจารณาแล้ว จงดูให้ทานนั้นไปถึงเขา เทวดาและพวกทานพก็หวังในตัวท่าน และข้าพเจ้าก็หวังเช่นกัน โอ ผู้มีความประพฤติอันดีงาม
13.106.57
इत्युक्तोऽहं धर्मराजं द्विजर्षे ।
धर्मात्मानं शिरसाऽभिप्रणम्य।
अनुज्ञातस्तेन वैवस्वतेन ।
प्रत्यागमं भगवत्पादमूलम् ॥ १३.१०६.५७ ॥
ข้าพเจ้าได้รับคำกล่าวเช่นนี้จากท่าน โอ ฤๅษีผู้ประเสริฐในหมู่พระทวิชะ ข้าพเจ้าก้มศีรษะลงคำนับท้าวธรรมราช ผู้มีจิตใจยึดมั่นในธรรม เมื่อได้รับอนุญาตจากพระไววัสวตะแล้ว ข้าพเจ้าจึงกลับมาสู่ใต้พระบาทของพระผู้เป็นเจ้า