ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.106.1
दत्तानां फलसम्प्राप्तिं गवां प्रब्रूहि मेऽनघ ।
विस्तरेण महाबाहो न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥ १३.१०६.१ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ହେ ମହାବାହୁ, ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗାଈମାନଙ୍କରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ବିଷୟରେ ମୋତେ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ, ଦୟାକରି କୁହନ୍ତୁ।
13.106.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
ऋषेरौद्दालकेर्वाक्यं नाचिकेतस्य चोभयोः ॥ १३.१०६.२ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି: ଋଷି ଔଦ୍ଦାଳକି ଓ ନାଚିକେତାଙ୍କ ଉଭୟଙ୍କ ବାକ୍ୟ।
13.106.3
ऋषिरौद्दालकिर्दीक्षामुपगम्य ततः सुतम् ।
त्वं मामुपचरस्वेति नाचिकेतमभाषत ॥ १३.१०६.३ ॥
ଋଷି ଔଦ୍ଦାଳକି ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ପରେ ନିଜ ପୁତ୍ର ନାଚିକେତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋର ସେବା କର।"
13.106.4
समाप्ते नियमे तस्मिन्महर्षिः पुत्रमब्रवीत् ।
उपस्पर्शनसक्तस्य स्वाध्यायाभिरतस्य च ॥ १३.१०६.४ ॥
ସେହି ନିୟମ ସମାପ୍ତ ହେବାରେ ମହର୍ଷି ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ; ଯେ ଆଚମନରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ବାଧ୍ୟାୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ।
13.106.5
इध्मा दर्भाः सुमनसः कलशश्चाभितो जलम् ।
विस्मृतं मे तदादाय नदीतीरादिहाव्रज ॥ १३.१०६.५ ॥
ସମିଧ, ଦର୍ଭ, ଫୁଲ ଏବଂ ଚାରିପଟେ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳସ—ମୁଁ ସେସବୁ ଭୁଲିଗଲି; ସେସବୁ ନେଇ ନଦୀ କୂଳରୁ ଏଠାକୁ ଫେରିଆସ।
13.106.6
गत्वानवाप्य तत्सर्वं नदीवेगसमाप्लुतम् ।
न पश्यामि तदित्येवं पितरं सोऽब्रवीन्मुनिः ॥ १३.१०६.६ ॥
"ଯାଇ ମଧ୍ୟ ସେସବୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ନଦୀର ବେଗରେ ଭାସିଯାଇଛି; ମୁଁ ସେସବୁ ଦେଖୁନାହିଁ," ଏହା କହି ସେହି ମୁନି ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
13.106.7
क्षुत्पिपासाश्रमाविष्टो मुनिरौद्दालकिस्तदा ।
यमं पश्येति तं पुत्रमशपत्क्रोधमूर्च्छितः ॥ १३.१०६.७ ॥
କ୍ଷୁଧା, ତୃଷା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଆବିଷ୍ଟ ମୁନି ଔଦ୍ଦାଲକି ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ଯମଙ୍କୁ ଦେଖ।"
13.106.8
तथा स पित्राऽभिहतो वाग्वज्रेण कृताञ्जलिः ।
प्रसीदेति ब्रुवन्नेव गतसत्वोऽपतद्भुवि ॥ १३.१०६.८ ॥
ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ-ବଜ୍ରରେ ଏପରି ଆହତ ହୋଇ ସେ ହାତ ଯୋଡ଼ି "ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ" କହିବାକୁ କହିବାକୁ, ଚେତନାହୀନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
13.106.9
नाचिकेतं प्रिता दृष्ट्वा पतितं दुःखमूर्च्छितः ।
किं मया कृतमित्युक्त्वा निपपात महीतले ॥ १३.१०६.९ ॥
ନାଚିକେତାକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ପିତା ଦୁଃଖରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ, "ମୁଁ ଏ କଣ କଲି?" କହି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
13.106.10
तस्य दुःखपरीतस्य स्वं पुत्रमनुशोचतः ।
व्यतीतं तदहःशेषं सा चोग्रा तत्र शर्वरी ॥ १३.१०६.१० ॥
ଦୁଃଖରେ ଘେରା ହୋଇ ନିଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ଦିନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ବିତିଗଲା; ଆଉ ସେଠାରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟ।
13.106.11
पित्र्येणाश्रुप्रपातेन नाचिकेतः कुरूद्वह ।
प्रास्यन्दच्छयने कौश्ये वृष्ट्या सस्यमिवाप्लुतम् ॥ १३.१०६.११ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାଙ୍କ ଲୁହ ଝରିବାରୁ ନାଚିକେତା ରେଶମ ଶଯ୍ୟାରେ ବର୍ଷାରେ ଭିଜିଯାଇଥିବା ଶସ୍ୟ ପରି ଭିଜିଗଲା।
13.106.12
स पर्यपृच्छत्तं पुत्रं श्लाघ्यं पर्यागतं पुनः ।
दिव्यैर्गन्धैः समादिग्धं क्षीणस्वप्नमिवोत्थितम् ॥ १३.१०६.१२ ॥
ଫେରି ଆସିଥିବା ସେହି ପ୍ରଶଂସନୀୟ ପୁତ୍ରକୁ ସେ ପଚାରିଲେ; ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲେପିତ, ସ୍ୱପ୍ନ ଶେଷ ହେଲେ ଉଠିଥିବା ପରି ସେ ଠିଆ ଥିଲା।
13.106.13
अपि पुत्र जिता लोकाः शुभास्ते स्वेन कर्मणा ।
दिष्ट्या चासि पुनः प्राप्तो न हि ते मानुषं वपुः ॥ १३.१०६.१३ ॥
ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଜ କର୍ମରେ ଶୁଭ ଲୋକ ଜିତିଛ କି? ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଛ; ତୁମ ଶରୀର ଆଉ ମାନବ ଶରୀର ନୁହେଁ।
13.106.14
प्रत्यक्षदार्शी सर्वस्य वित्रा पृष्टो महात्मना ।
अभ्युत्थाय पितुर्मध्ये महर्षीणां न्यवेदयत् ॥ १३.१०६.१४ ॥
ସବୁକିଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖୁଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନିତ ହୋଇ ଉଠି, ପିତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିବେଦନ କଲେ।
13.106.15
कुर्वन्मवच्छासनमाशु यातो ।
ह्यहं विशालां रुचिरप्रभासाम्।
वैवस्वतीं प्राप्य सभामवश्यं ।
सहस्रशो योजनहैमभौमाम् ॥ १३.१०६.१५ ॥
ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଗଲି; ନିଶ୍ଚୟ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଲି — ଯାହା ବିଶାଳ, ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ, ହଜାରେ ଯୋଜନ ବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ସୁନା ଓ ଭୂମିରେ ନିର୍ମିତ।
13.106.16
दृष्टैव मामभिमुखमापतन्तं ।
गृहं निवेद्यासनमादिदेश।
वैवस्वतोऽर्घ्यादिभिरर्हणैश्च ।
भवत्कृते पूजयामास मां साः ॥ १३.१०६.१६ ॥
ମୋତେ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିବାର ଦେଖି ବୈବସ୍ବତ ଗୃହକୁ ଜଣାଇ ଆସନ ଦେଖାଇଲେ; ତୁମ ନିମିତ୍ତ ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ସତ୍କାରରେ ସେ ମୋର ପୂଜା କଲେ।
13.106.17
ततस्त्वहं तं शनकैरवोचं ।
वृतः सदस्यैरभिपूज्यमानः।
प्राप्तोऽस्मि ते विषयं धर्मराज ।
लोकानर्हो यानहं तान्विधत्स्व ॥ १३.१०६.१७ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧୀରେ କହିଲି, ସଭାସଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରିହୋଇ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ: 'ହେ ଧର୍ମରାଜ, ମୁଁ ତୁମ ବିଷୟକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ଯେଉଁ ଲୋକର ଯୋଗ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କର।'
13.106.18
यमोऽब्रवीन्मां न मृतोसि सौम्य ।
यमं पश्येत्याह स त्वां तपस्वी।
पिता प्रदीप्ताग्निसमानतेजा ।
न तत्छक्यमनृतं विप्र कर्तुम् ॥ १३.१०६.१८ ॥
ଯମ ମୋତେ କହିଲେ: ହେ ସୌମ୍ୟ, ତୁମେ ମରି ନାହଁ। ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ତପସ୍ୱୀ ପିତା ତୁମକୁ କହନ୍ତି: ଯମଙ୍କୁ ଦେଖ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମିଥ୍ୟା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
13.106.19
दृष्टस्तेऽहं प्रतिगच्छस्व तात ।
शोचत्यसौ तव देहस्य कर्ता।
ददानि किञ्चापि मनःप्रणीतं ।
प्रियातिथेस्तव कामान्वृणीष्व ॥ १३.१०६.१९ ॥
"ତୁମକୁ ଦେଖିଲି, ବତ୍ସ, ଏବେ ଫେରିଯାଅ। ତୁମ ଦେହର ସ୍ରଷ୍ଟା ଶୋକ କରୁଛନ୍ତି। ମନ ଯାହା ଚାହେଁ ତାହାର କିଛି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି। ପ୍ରିୟ ଅତିଥି, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ବାଛ।"
13.106.20
तेनैवमुक्तस्तमहं प्रत्यवोचं ।
प्राप्तोस्मि ते विषयं दुर्निवर्त्यम्।
इच्छाम्यहं पुण्यकृतां समृद्धाँ-
ल्लोकान्द्रष्टुं यदि तेऽहं वरार्हः ॥ १३.१०६.२० ॥
ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲି: ମୁଁ ତୁମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରୁ ଫେରିବା କଷ୍ଟକର। ଯଦି ମୁଁ ବରର ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧ ଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.106.21
यानं समारोप्य तु मां स देवो ।
वाहैर्युक्तं सुप्रभं भानुमत्तम्।
संदर्शयामास तदाऽऽत्मलोका-
न्सर्वास्तथा पुण्यकृतां द्विजेन्द्र ॥ १३.१०६.२१ ॥
ସେହି ଦେବତା ମୋତେ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ରଥରେ ବସାଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖାଇଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
13.106.22
अपश्यं तत्र वेश्मानि तैजसानि महात्मनाम् ।
नानासंस्थानरूपाणि सर्वरत्नमयानि च ॥ १३.१०६.२२ ॥
ସେଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ଗୃହ ମୁଁ ଦେଖିଲି। ସେଗୁଡ଼ିକ ନାନା ଆକାର ଓ ରୂପର ଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ ଥିଲା।
13.106.23
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किंकिणीजालवन्ति च ।
अनेकशतभौमानि सान्तर्जलवनानि च ॥ १३.१०६.२३ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସାନ ଘଣ୍ଟିର ଜାଲରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା, ଶହ ଶହ ମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା ଏବଂ ଭିତରେ ଜଳ ଓ ବନ ଥିଲା।
13.106.24
वैडूर्यार्कप्रकाशानि रूप्यरुक्ममयानि च ।
तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ॥ १३.१०६.२४ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତ ଥିଲା, ରୂପା ଓ ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ ଥିଲା, ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗର ଥିଲା, ସ୍ଥିର ଓ ଚଳନ୍ତି ଉଭୟ ଥିଲା।
13.106.25
भक्ष्यभोज्यमयाञ्शैलान्वासांसि शयनानि च ।
सर्वकामफलांश्चैव वृक्षान्भवनसंस्थितान् ॥ १३.१०६.२५ ॥
ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ପର୍ବତ, ବସ୍ତ୍ର, ଶଯ୍ୟା, ଏବଂ ଗୃହରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବୃକ୍ଷ — ଯେଉଁମାନେ ସବୁ କାମନାର ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।
13.106.26
नद्यो वीथ्यः सभा वाप्यो दीर्घिकाश्चैव सर्वशः ।
घोषवन्ति च यानानि युक्तान्धथ सहस्रशः ॥ १३.१०६.२६ ॥
ନଦୀ, ପଥ, ସଭା, ବାଉଳି, ଲମ୍ବା ପୋଖରୀ — ସର୍ବତ୍ର; ଗୁଞ୍ଜିତ ଯାନ ଏବଂ ହଜାରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା।
13.106.27
क्षीरस्रवा वै सरितो गिरींश्च ।
सर्पिस्तथा विमलं चापि तोयम्।
वैवस्वतस्यानुमतांश्च देशा-
नदृष्टपूर्वान्सुबहूनपश्यम् ॥ १३.१०६.२७ ॥
କ୍ଷୀର ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତ, ଘିଅ ଓ ନିର୍ମଳ ଜଳ ମଧ୍ୟ; ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ (ଯମଙ୍କ) ଅନୁମୋଦିତ ଦେଶ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି, ବହୁତ ମୁଁ ଦେଖିଲି।
13.106.28
सर्वान्दृष्ट्वा तदहं धर्मराज-
मवोचं वै सर्वदेवं सहिष्णुम्।
क्षीरस्यैताः सर्पिषश्चैव नद्यः ।
शश्वत्स्रोताः कस्य भोज्याः प्रवृत्ताः ॥ १३.१०६.२८ ॥
ଏହା ସବୁ ଦେଖି ମୁଁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ — ସର୍ବଦେବ ଓ ସହିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ — କହିଲି: କ୍ଷୀର ଓ ଘିଅର ଏହି ନଦୀ, ନିରନ୍ତର ପ୍ରବାହ ସହିତ, କାହାର ଭୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ?
13.106.29
यमोऽब्रवीद्विद्धि भोज्यांस्त्वमेता-
न्ये दातारः साधवो गोरसानाम्।
अन्ये लोकाः शाश्वता वीतशोकैः ।
समाकीर्णा गोप्रदाने रतानाम् ॥ १३.१०६.२९ ॥
ଯମ କହିଲେ: ଏମାନଙ୍କୁ ଭୋଜ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ। ଯେଉଁ ସାଧୁମାନେ ଗୋରସ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଯାହା ଗୋଦାନରେ ରତ ଓ ଶୋକରହିତ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
13.106.30
न त्वेतासां दानमात्रं प्रशस्तं ।
पात्रं कालो गोविशेषो विधिश्च।
ज्ञात्वा देयं विप्र गवान्तरं हि ।
दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥ १३.१०६.३० ॥
ମାତ୍ର ଏମାନଙ୍କର କେବଳ ଦାନ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ନୁହେଁ। ପାତ୍ର, କାଳ, ଗୋବିଶେଷ ଓ ବିଧି ଜାଣି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ବିପ୍ର; ଅନ୍ୟ ଗାଈକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
13.106.31
स्वाध्यायवान्योऽतिमात्रं तपस्वी ।
वैतानस्थो ब्राह्मणः पात्रमासाम्।
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं ।
वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहुः ॥ १३.१०६.३१ ॥
ଯିଏ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟୀ, ଅତିଶୟ ତପସ୍ୱୀ, ବୈତାନ ଅଗ୍ନିରେ ସ୍ଥିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ହିଁ ଏମାନଙ୍କ ପାତ୍ର। ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ, ଗାଈମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଜୀବିକାରେ କ୍ଳାନ୍ତ — ଏପରିଙ୍କୁ ହିଁ ପାତ୍ର କୁହାଯାଏ।
13.106.32
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोष्णाभ्यागताश्च ।
द्वारैरेतैर्गोविशेषाः प्रशस्ताः।
अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः ।
प्राणक्रीताः सोदकाः सोद्वहाश्च ॥ १३.१०६.३२ ॥
କଷ୍ଟରେ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା, ପୋଷଣ ପାଇଁ ଆସିଥିବା — ଏହି ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଗାଈମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ପ୍ରକାର ପ୍ରଶଂସିତ: ଘରେ ଜନ୍ମିତ, ଭଲ କ୍ରୟ ବା ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ପ୍ରାଣ ମୂଲ୍ୟରେ କିଣାଯାଇଥିବା, ଜଳ ସହିତ, ଭାର ବହିବାକୁ ସକ୍ଷମ।
13.106.33
तिस्रो रात्र्यस्त्वद्भिरुपोष्य भूमौ ।
तृप्ता गावस्तर्पितेभ्यः प्रदेयाः।
वत्सैः प्रीताः सुप्रजाः सोपचारा-
स्त्र्यहं दत्त्वा गोरसैर्वर्तितव्यम् ॥ १३.१०६.३३ ॥
ତିନି ରାତି କେବଳ ଜଳ ପାନ କରି ଭୂମିରେ ଉପବାସ କରି, ତୃପ୍ତ ଗାଈମାନେ ତୃପ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ବାଛୁରି ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ, ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନବତୀ, ସେବାସହିତ ତିନି ଦିନ ଦେଇ ଗୋରସରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
13.106.34
दत्त्वा धेनुं सुव्रतां साधुदोहां ।
कल्याणवत्सामपलायिनीं च।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावद्वर्षाण्यश्नुते स्वर्गलोकम् ॥ १३.१०६.३४ ॥
ଭଲ ବ୍ରତବତୀ, ସହଜରେ ଦୋହାଯାଉଥିବା, ସୁନ୍ଦର ବାଛୁରିବାଲି, ପଳାଉନଥିବା ଧେନୁ ଦାନ କଲେ, ତାର ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଭୋଗ କରେ।
13.106.35
तथाऽनड्वाहं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय ।
दान्तं धुर्यं बलवन्तं युवानम्।
कुलानुजीव्यं वीर्यवन्तं बृहन्तं ।
भुङ्क्ते लोकान्सम्मितान्धेनुदस्य ॥ १३.१०६.३५ ॥
ସେହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦମିତ, ଧୁରାରେ ଯୋଗ୍ୟ, ବଳବାନ, ଯୁବକ, କୁଳପୋଷକ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ବଡ଼ ବଳଦ ଦେଲେ, ଗୋଦାନକାରୀ ପରିମିତ ଲୋକ ଭୋଗ କରେ।
13.106.36
वृद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे ।
कृष्यर्थं वा हौम्यहेतोः प्रमूत्याम्।
गुर्वर्थं वा यज्ञसमाप्तये वा ।
गां वै दातुं देशकालोऽविशिष्टः ॥ १३.१०६.३६ ॥
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ, ରୋଗରେ, ସଂକଟରେ, କିମ୍ବା ମହତ୍ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, କୃଷି ପାଇଁ, ହୋମ ପାଇଁ, ପ୍ରସବ ସମୟରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ଗାଈ ଦେବାରେ ଦେଶ-କାଳର କୌଣସି ବିଶେଷ ନିୟମ ନାହିଁ।
13.106.37
श्रुत्वा वैवस्वतवचस्तमहं पुनरब्रवम् ।
अगोमी गोप्रदातॄणां कथं लोकान्हि गच्छति ॥ १३.१०६.३७ ॥
ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ)ଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର କହିଲି: ଯାହାର ଗାଈ ନାହିଁ, ସେ ଗୋଦାନକାରୀମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ କିପରି ଯିବ?
13.106.38
ततोऽब्रवीद्यमो धीमान्गोप्रदानं ततो गतिम् ।
गोप्रदानानुकल्पात्तु गामृते सन्तु गोप्रदाः ॥ १३.१०६.३८ ॥
ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯମ କହିଲେ: ଗୋଦାନ ହିଁ ସେହି ଗତି ଦିଏ। ଗୋଦାନର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ, ଗାଈ ବିନା ମଧ୍ୟ ଗୋଦାତା ହୁଅନ୍ତୁ।
13.106.39
अलाभे यो गवां दद्याद्धृतधेनुं यतव्रतः ।
तस्यैता घृतवाहिन्यः क्षरन्ते वत्सला इव ॥ १३.१०६.३९ ॥
ଗାଈ ନଥିଲେ ଯେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଘୃତଧେନୁ ଦାନ କରେ, ତା ପାଇଁ ଏସବ ଘିଅ ବହୁଥିବା ସ୍ରୋତ; ବାଛୁରି ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ କ୍ଷରୁଥିବା ଗାଈ ପରି ସେମାନେ ବହନ୍ତି।
13.106.40
घृतालाभे तु यो दद्यात्तिलधेनुं यतव्रतः ।
स दुर्गात्तारितो धेन्वा क्षीरनद्यां प्रमोदते ॥ १३.१०६.४० ॥
ଘିଅ ନଥିଲେ ଯେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ତିଳଧେନୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସେହି ଧେନୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗମ ସଙ୍କଟରୁ ପାର ହୋଇ କ୍ଷୀରନଦୀରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
13.106.41
तिलालाभे तु यो दद्याज्जलधेनुं यतव्रतः ।
स कामप्रवहां शीतीं नदीमेतामुपाश्नुते ॥ १३.१०६.४१ ॥
ତିଳ ନଥିଲେ ଯେ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଜଳଧେନୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବହୁଥିବା ଏହି ଶୀତଳ ନଦୀ ପାଏ।
13.106.42
एवमेतानि मे तत्र धर्मराजो न्यदर्शयत् ।
दृष्ट्वा च परमं हर्षमवापमहमच्युत ॥ १३.१०६.४२ ॥
ଏହିପରି ଧର୍ମରାଜ ସେଠାରେ ମୋତେ ଏସବୁ ଦେଖାଇଲେ। ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଏସବୁ ଦେଖି ମୁଁ ପରମ ହର୍ଷ ପାଇଲି।
13.106.43
निवेदये चाहमिमं प्रियं ते ।
क्रतुर्महानल्पधनप्रचारः।
प्राप्तो मया तात स मत्प्रसूतः ।
प्रपत्स्यते वेदविधिप्रवृत्तः ॥ १३.१०६.४३ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପ୍ରିୟ କଥା ଜଣାଉଛି। ଅଳ୍ପ ଧନବ୍ୟୟର ମହାଯଜ୍ଞ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ହେ ତାତ; ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।
13.106.44
शापो ह्ययं भवतोऽनुग्रहाय ।
प्राप्तो मया यत्र दृष्टो यमो वै।
दानव्युष्टिं तत्र दृष्ट्वा महात्म-
न्निःसंदिग्धान्दानधर्मांश्चरिष्ये ॥ १३.१०६.४४ ॥
ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଶାପ ମଧ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ; ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି ସେଠାରେ ହିଁ ଏହା ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଦାନର ଫଳ ଦେଖି ମୁଁ ସନ୍ଦେହଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ଦାନଧର୍ମ ପାଳନ କରିବି।
13.106.45
इदं च मामब्रवीद्धर्मराजः ।
पुनः पुनः सम्प्रहृष्टो महर्षे।
दानेन यः प्रयतोऽभूत्सदैव ।
विशेषतो गोप्रदानं च कुर्याम् ॥ १३.१०६.४५ ॥
ହେ ମହର୍ଷି, ଧର୍ମରାଜ ମୋତେ ଏହା ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଥିଲେ: ଦାନରେ ସଦା ଯତ୍ନଶୀଳ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ ଭାବେ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.106.46
शुद्धो ह्यर्थो नावमन्यस्व धर्मा-
न्पात्रे देयं देशकालोपपन्ने।
तस्माद्गावस्ते नित्यमेव प्रदेया ।
माभूच्च ते संशयः कश्चिदत्र ॥ १३.१०६.४६ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଅବମାନନା କରନାହିଁ; ଉପଯୁକ୍ତ ଦେଶ ଓ କାଳରେ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ତୁମର ଗାଈମାନେ ସଦା ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏ ବିଷୟରେ ତୁମର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ରହୁ।
13.106.47
एताः पुरा ह्यददन्नित्यमेव ।
सान्तात्मानो दानपथे निविष्टाः।
तपांस्युग्राण्यप्रतिशङ्कमाना-
स्ते वै दानं प्रददुश्चैव शक्त्या ॥ १३.१०६.४७ ॥
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଏହି ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ଶାନ୍ତ ମନବାଲା, ଦାନମାର୍ଗରେ ନିଷ୍ଠ, କଠୋର ତପସ୍ୟା କରି ସନ୍ଦେହ ବିନା, ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ ହିଁ ଦେଉଥିଲେ।
13.106.48
काले च शक्त्या मत्सरं वर्जयित्वा ।
शुद्धात्मानः श्रद्धिनः पुण्यशीलाः।
दत्त्वा गा वै लोकममुं प्रपन्ना ।
देदीप्यन्ते पुण्यशीलास्तु नाके ॥ १३.१०६.४८ ॥
ଉଚିତ ସମୟରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ଈର୍ଷା ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ଗୋଦାନ କରି ସେହି ଲୋକ ପାଆନ୍ତି; ପୁଣ୍ୟଶୀଳମାନେ ସ୍ବର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
13.106.49
एतद्दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्तं प्रापणीयं परीक्ष्य।
काम्याष्टम्यां वर्तितव्यं दशाहं ।
रसैर्गवां शकृता प्रस्नवैर्वा ॥ १३.१०६.४९ ॥
ଏହି ଦାନ ନ୍ୟାୟରେ ଲବ୍ଧ ଧନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରର ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେବା ଉଚିତ, ଫଳ ପାଇବା ପାଇଁ। କାମ୍ୟ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଦଶ ଦିନ ଗୋରସ, ଗୋବର ବା କ୍ଷୀର ସହ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
13.106.50
देवव्रती स्याद्वृषभप्रदानै-
र्वेदावाप्तिर्गोयुगस्य प्रदाने।
तीर्थावाप्तिर्गोप्रयुक्तप्रदाने ।
पापोत्सर्गः कपिलायाः प्रदाने ॥ १३.१०६.५० ॥
ବୃଷଭ ଦାନରେ ମଣିଷ ଦେବବ୍ରତୀ ହୋଇପାରେ; ଗୋଯୁଗଳ ଦାନରେ ବେଦପ୍ରାପ୍ତି; ଗୋସମ୍ବନ୍ଧୀ ବସ୍ତୁ ଦାନରେ ତୀର୍ଥପ୍ରାପ୍ତି; କପିଳା ଗାଈ ଦାନରେ ପାପମୁକ୍ତି ହୁଏ।
13.106.51
गामप्येकां कपिलां सम्प्रदाय ।
न्यायोपेतां कलुषाद्विप्रमुच्येत्।
गवां रसात्परमं नास्ति किञ्चि-
द्गवां प्रदानं सुमहद्वदन्ति ॥ १३.१०६.५१ ॥
ନ୍ୟାୟରେ ଲବ୍ଧ ଏକ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଗୋରସଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ; ଗୋଦାନ ଅତି ମହାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.106.52
गावो लोकांस्तारयन्ति क्षरन्त्यो ।
गावश्चान्नं संजनयन्ति लोके।
यस्तं जानन्न गवां हार्दमेति ।
स वै गन्ता निरयं पापचेताः ॥ १३.१०६.५२ ॥
ଗାଈମାନେ କ୍ଷୀର ବହାଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତାରନ୍ତି, ଏବଂ ଗାଈମାନେ ହିଁ ଜଗତରେ ଅନ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଯେ ଗାଈମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ରଖେ ନାହିଁ, ସେ ପାପବୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯିବ।
13.106.53
यैस्तद्दत्तं गोसहस्रं शतं वा ।
दशार्धं वा दश वा साधुवत्सम्।
अप्येका वै साधवे ब्राह्मणाय ।
सास्यामुष्मिन्पुण्यतीर्था नदी वै ॥ १३.१०६.५३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ହଜାର, ଶହେ, ପଚାଶ, ଦଶଟି ଗାଈ କିମ୍ବା ଭଲ ବାଛୁରିଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ସାଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରଲୋକରେ ସେହି ଗାଈ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥଯୁକ୍ତ ନଦୀ ହୁଏ।
13.106.54
प्राप्त्या पुष्ट्या लोकसंरक्षणेन ।
गावस्तुल्याः सूर्यपादैः पृथिव्याम्।
शब्दश्चैकः संनतिश्चोपभोगा-
स्तस्माद्गोदः सूर्य इवावभाति ॥ १३.१०६.५४ ॥
ପ୍ରାପ୍ତି, ପୋଷଣ ଏବଂ ଲୋକରକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ଗାଈମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସଦୃଶ। ସେମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ନମ୍ରତା ଏବଂ ଉପଭୋଗ ଏକ; ତେଣୁ ଗୋଦାତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
13.106.55
गुरुं शिष्यो वरयेद्गोप्रदाने ।
स वै गन्ता नियतं स्वर्गमेव।
विधिज्ञानां सुमहान्धर्म एष ।
विधिं ह्याद्यं विधयः संविशन्ति ॥ १३.१०६.५५ ॥
ଗୋଦାନରେ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ। ବିଧି ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତି ମହାନ ଧର୍ମ, କାରଣ ଆଦ୍ୟ ବିଧିରେ ସମସ୍ତ ବିଧି ପ୍ରବେଶ କରେ।
13.106.56
इदं दानं न्यायलब्धं द्विजेभ्यः ।
पात्रे दत्त्वा प्रापयेथाः परीक्ष्य।
त्वय्याशंसन्त्यमरा दानवाश्च ।
वयं चापि प्रसृते पुण्यशीले ॥ १३.१०६.५६ ॥
ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦିଅ। ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ଦେଇ, ପରୀକ୍ଷା କରି, ତାହା ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଅ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଆଶା କରନ୍ତି; ଆମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ।
13.106.57
इत्युक्तोऽहं धर्मराजं द्विजर्षे ।
धर्मात्मानं शिरसाऽभिप्रणम्य।
अनुज्ञातस्तेन वैवस्वतेन ।
प्रत्यागमं भगवत्पादमूलम् ॥ १३.१०६.५७ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ ମୁଁ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ, ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ, ମସ୍ତକ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କଲି। ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜର୍ଷି, ମୁଁ ପୂଜ୍ୟଙ୍କ ପାଦମୂଳକୁ ଫେରିଲି।