Mahābhārata · Adhyāya 13.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.11.1
आनृशंस्यस्य धर्मज्ञ गुणान्भक्तजनस्य च ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११.१ ॥
¡Oh conocedor del dharma! Deseo oír las cualidades de la no crueldad y de las personas devotas. Oh conocedor del dharma, abuelo, dímelo.
13.11.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं शुकस्य च महात्मनः ॥ १३.११.२ ॥
Aquí también se narra esta antigua historia: el diálogo entre Vāsava (Indra) y el magnánimo Śuka.
13.11.3
विषये काशिराजस्य ग्रामान्निष्क्रम्य लुब्धकः ।
सविषं काण्डमादाय मृगयामास वै मृगम् ॥ १३.११.३ ॥
En el reino del rey de Kāśi, un cazador salió de la aldea, tomó una flecha envenenada y se puso a cazar un ciervo.
13.11.4
तत्र चामिषलुब्धेन लुब्धकेन महावने ।
अविदूरे मृगान्दृष्ट्वा बाणः प्रतिसमाहितः ॥ १३.११.४ ॥
Y allí, en el gran bosque, el cazador ávido de carne, viendo ciervos no muy lejos, preparó su flecha.
13.11.5
तेन दुर्वारितास्त्रेण निमित्तचपलेषुणा ।
महान्वनतरुस्तत्र विद्धो मृगजिघांसया ॥ १३.११.५ ॥
Herido por aquella arma irresistible y por una flecha veloz hacia su blanco, por el deseo de matar al ciervo, allí fue atravesado un gran árbol del bosque.
13.11.6
स तीक्ष्णविषदिग्धेन शरेणातिबलात्क्षतः ।
उत्सृज्य फलपत्राणि पादपः शोषमागतः ॥ १३.११.६ ॥
Aquel árbol, herido por la flecha tremendamente poderosa untada con veneno agudo, soltó sus frutos y hojas y se secó.
13.11.7
तस्मिन्वृक्षे तथाभूते कोटरेषु चिरोषितः ।
न जहाति शुको वासं तस्य भक्त्या वनस्पतेः ॥ १३.११.७ ॥
Aunque aquel árbol haya llegado a tal estado, el loro que durante mucho tiempo ha morado en sus oquedades no abandona su morada, por devoción a aquel árbol.
13.11.8
निष्प्रचारो निराहारो ग्लानः शिथिलवागपि ।
कृतज्ञः सह वृक्षेण धर्मात्मा सोप्यशुष्यत ॥ १३.११.८ ॥
Incapaz de moverse, sin alimento, debilitado, con la voz vacilante, aquel loro agradecido y de espíritu justo también se secó junto con el árbol.
13.11.9
तमुदारं महासत्वमतिमानुषचेष्टितम् ।
समदुःखसुखं दृष्ट्वा विस्मितः पाकशासनः ॥ १३.११.९ ॥
Al ver a aquel noble, de gran espíritu, de conducta más que humana, igual en el dolor y el placer, Indra, el castigador de Paka, quedó asombrado.
13.11.10
ततश्चिन्तामुपगतः शक्रः कथमयं द्विजः ।
तिर्यग्योनावसम्भाव्यमानृशंस्यमवस्थितः ॥ १३.११.१० ॥
Entonces Indra cayó en reflexión: ¿cómo es que este dvija, estando en un nacimiento animal, permanece en una bondad apenas esperable?
13.11.11
अथवा नात्र चित्रं हीत्यभवद्वासवस्य तु ।
प्राणिनामपि सर्वेषां सर्वं सर्वत्र दृश्यते ॥ १३.११.११ ॥
O mejor dicho, no hay en esto nada asombroso, pensó Vāsava. En todos los seres vivos, todo se ve en todas partes.
13.11.12
ततो ब्राह्मणवेषेणि मानुषं रूपमास्थितः ।
अवतीर्य महीं शक्रस्तं पक्षिणमुवाच ह ॥ १३.११.१२ ॥
Entonces Indra, asumiendo forma humana con apariencia de brahmán, descendió a la tierra y habló a aquel pájaro.
13.11.13
शुक भो पक्षिणांश्रेष्ठ दाक्षेयी सुप्रजास्त्वया ।
पृच्छे त्वां शुकमेनं त्वं कस्मान्न त्यजसि द्रुमम् ॥ १३.११.१३ ॥
¡Oh Śuka, el mejor de los pájaros, nacido de Dākṣāyaṇī y de buena prole! Te pregunto: ¿por qué no abandonas este árbol?
13.11.14
अथ पृष्टः शुकः प्राह मूर्ध्ना समभिवाद्य तम् ।
स्वागतं देवराज त्वं विज्ञातस्तपसा मया ॥ १३.११.१४ ॥
Entonces, al ser interrogado, el loro inclinó la cabeza en reverencia y dijo: Bienvenido, rey de los dioses; por mi austeridad te he reconocido.
13.11.15
ततो दशशताक्षेण साधुसाध्विति भाषितम् ।
अहो विज्ञानमित्येवं मनसा पूजितस्ततः ॥ १३.११.१५ ॥
Entonces el de los mil ojos dijo: «¡Bien hecho, bien hecho!» y, en su mente, lo honró: «¡Ah, qué sabiduría!».
13.11.16
तमेवं शुभकर्माणं शुकं परमधार्मिकम् ।
जानन्नपि च तत्पापं पप्रच्छ बलसूदनः ॥ १३.११.१६ ॥
Aunque conocía a aquel Śuka, hacedor de buenas obras y sumamente justo, el destructor de Bala le preguntó por aquella falta.
13.11.17
निष्पत्रमफलं शुष्कमशरण्यं पतत्त्रिणाम् ।
किमर्थं सेवसे वृक्षं यदा महदिदं वनम् ॥ १३.११.१७ ॥
Este árbol no tiene hojas, frutos, está seco y no ofrece refugio a las aves. Con un bosque tan grande aquí, ¿por qué sirves a este árbol?
13.11.18
अन्येऽपि बहवो वृक्षाः पत्रसंछन्नकोटराः ।
शुभाः पर्याप्तसञ्चारा विद्यन्तेऽस्मिन्महावने ॥ १३.११.१८ ॥
En este gran bosque hay también muchos otros árboles, hermosos, con huecos cubiertos de hojas y espacio suficiente para moverse.
13.11.19
गतायुषमसामर्थ्यं क्षीणसारं हतश्रियम् ।
विमृश्य प्रज्ञया धीर जहीमं ह्यस्थिरं द्रुमम् ॥ १३.११.१९ ॥
Cuya vida se ha agotado, que carece de fuerza, cuya savia se ha consumido y cuya gloria ha perecido: oh firme, considéralo con sabiduría y abandona este árbol inestable.
13.11.20
तदुपश्रुत्य धर्मात्मा शुकः शक्रेण भाषितम् ।
सुदीर्घमतिनिःश्वस्य दीनो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.११.२० ॥
Habiendo oído aquellas palabras dichas por Indra, el loro de alma justa suspiró profundamente por largo tiempo y, afligido, habló estas palabras.
13.11.21
अनतिक्रमणीयानि दैवतानि शचीपते ।
यत्राभवंस्तत्र भवांस्तन्निबोध सुराधिप ॥ १३.११.२१ ॥
Oh señor de Śacī, a los dioses no se les puede transgredir. Comprende que donde ellos estuvieron, allí estás tú también, oh señor de los dioses.
13.11.22
अस्मिन्नहं द्रुमे जातः साधुभिश्च गुणैर्युते ।
चालभावेन सङ्गुप्तः शत्रुभिश्च न धर्षितः ॥ १३.११.२२ ॥
Nací en este árbol, dotado de buenas cualidades y frecuentado por los virtuosos; protegido por mi naturaleza móvil, ni siquiera fui atacado por los enemigos.
13.11.23
किमनुक्रोश्यं वैफल्यमुत्पादयसि मेऽनघ ।
अनुरक्तस्य भक्तस्य संस्पृशे न च पावकम्।
आनृशंस्याभियुक्तस्य भक्तस्यानन्यगस्य च ॥ १३.११.२३ ॥
Oh sin mácula, ¿por qué habría de compadecerse de mí, por qué causas mi fracaso? Ni siquiera toco el fuego a un devoto fiel, lleno de bondad, que no busca otro refugio.
13.11.24
अनुक्रोशो हि साधूनां महद्धर्मस्य लक्षणम् ।
अनुक्रोशश्च साधूनां सदा प्रीतिं प्रयच्छति ॥ १३.११.२४ ॥
La compasión de los buenos es, en verdad, la marca del gran dharma; la compasión de los buenos siempre concede afecto.
13.11.25
त्वमेव दैवतैः सर्वैः पृच्छ्यसे धर्मसंशयात् ।
अतस्त्वं देवदेवानामाधिपत्ये प्रतिष्ठितः ॥ १३.११.२५ ॥
Solo a ti te preguntan todos los dioses sobre las dudas acerca del dharma; por eso estás establecido en el señorío sobre los señores de los dioses.
13.11.26
नार्हसे मां सहस्राक्ष द्रुमं त्याजयितुं चिरात् ।
समस्थमुपजीवन्वै विषमस्थं कथं त्यजेत् ॥ १३.११.२६ ॥
Oh tú de mil ojos, no debes hacerme abandonar a un árbol como yo después de tanto tiempo; ¿cómo podría abandonar al que está en tierra desigual quien vive apoyado en el que está en terreno llano?
13.11.27
तस्य वाक्येन सौम्येन हर्षितः पाकशासनः ।
शुकं प्रोवाच धर्मज्ञमानृशंस्येन तोषितः ॥ १३.११.२७ ॥
Complacido por sus palabras amables, Indra, el castigador de Paka, satisfecho con su compasión, habló a Śuka, conocedor del dharma.
13.11.28
वरं वृणीष्वेति तदा स च वव्रे वरं शुकः ।
आनृशंस्यपरो नित्यं तस्य वृक्षस्य सम्भवम् ॥ १३.११.२८ ॥
Cuando se le dijo: «Elige un don», Śuka, siempre dedicado a la compasión, eligió un don para el bienestar y origen de aquel árbol.
13.11.29
विदित्वा च दृढां भक्तिं तां शुके शीलसम्पदम् ।
प्रीतः क्षिप्रमथो वृक्षममृतेनावसिक्तवान् ॥ १३.११.२९ ॥
Al conocer la firme devoción de Śuka y su riqueza de buena conducta, complacido, Indra roció rápidamente aquel árbol con néctar.
13.11.30
ततः फलानि पत्राणि शाखाश्चापि मनोहराः ।
शुकस्य दृढभक्तित्वाच्छ्रीमत्तां प्राप स द्रुमः ॥ १३.११.३० ॥
Entonces, por la firme devoción de Śuka, aquel árbol obtuvo frutos, hojas y ramas deliciosas, y alcanzó esplendor.
13.11.31
शुकश्च कर्मणा तेन आनृशंस्यकृतेन वै ।
आयुषोन्ते महाराज प्राप शक्रसलोकताम् ॥ १३.११.३१ ॥
Por aquella acción realizada con compasión, Śuka, oh gran rey, al final de su vida alcanzó la condición del mundo de Indra.
13.11.32
एवमेव मनुष्येन्द्र भक्तिमन्तं समाश्रितः ।
सर्वार्थसिद्धिं लभते शुकं प्राप्य यथा द्रुमः ॥ १३.११.३२ ॥
De la misma manera, oh señor de los hombres, quien se acoge a un devoto obtiene el cumplimiento de todos los fines, como el árbol que alcanzó a Śuka.