ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.11.1
आनृशंस्यस्य धर्मज्ञ गुणान्भक्तजनस्य च ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११.१ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞರೇ, ದಯೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಜನರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮಜ್ಞ ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
13.11.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं शुकस्य च महात्मनः ॥ १३.११.२ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಶುಕರ ಸಂವಾದವನ್ನು.
13.11.3
विषये काशिराजस्य ग्रामान्निष्क्रम्य लुब्धकः ।
सविषं काण्डमादाय मृगयामास वै मृगम् ॥ १३.११.३ ॥
ಕಾಶಿ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಟು, ವಿಷದ ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದನು.
13.11.4
तत्र चामिषलुब्धेन लुब्धकेन महावने ।
अविदूरे मृगान्दृष्ट्वा बाणः प्रतिसमाहितः ॥ १३.११.४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಾಂಸದ ಆಸೆಯಿಂದ ಲೋಭಿಯಾದ ಬೇಟೆಗಾರ, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಬಾಣವನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟನು.
13.11.5
तेन दुर्वारितास्त्रेण निमित्तचपलेषुणा ।
महान्वनतरुस्तत्र विद्धो मृगजिघांसया ॥ १३.११.५ ॥
ಆ ಅಜೇಯ ಅಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗುರಿಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಬಾಣದಿಂದ, ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಮರ ಗಾಯಗೊಂಡಿತು.
13.11.6
स तीक्ष्णविषदिग्धेन शरेणातिबलात्क्षतः ।
उत्सृज्य फलपत्राणि पादपः शोषमागतः ॥ १३.११.६ ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಷ ಲೇಪಿತವಾದ ಆ ಅತಿ ಬಲಶಾಲಿ ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಆ ಮರ, ಹಣ್ಣು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಣಗಿ ಹೋಯಿತು.
13.11.7
तस्मिन्वृक्षे तथाभूते कोटरेषु चिरोषितः ।
न जहाति शुको वासं तस्य भक्त्या वनस्पतेः ॥ १३.११.७ ॥
ಆ ಮರ ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದರೂ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಅದರ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಿಳಿ ಆ ಮರದ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ವಾಸವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
13.11.8
निष्प्रचारो निराहारो ग्लानः शिथिलवागपि ।
कृतज्ञः सह वृक्षेण धर्मात्मा सोप्यशुष्यत ॥ १३.११.८ ॥
ಚಲಿಸಲಾರದೆ, ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಳಲಿ, ತೊದಲುವ ಧ್ವನಿಯಿದ್ದರೂ, ಕೃತಜ್ಞನಾದ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಗಿಳಿಯೂ ಆ ಮರದೊಂದಿಗೆ ಒಣಗಿಹೋಯಿತು.
13.11.9
तमुदारं महासत्वमतिमानुषचेष्टितम् ।
समदुःखसुखं दृष्ट्वा विस्मितः पाकशासनः ॥ १३.११.९ ॥
ಆ ಉದಾರನೂ, ಮಹಾಸತ್ವನೂ, ಮಾನುಷಾತೀತ ನಡತೆಯುಳ್ಳವನೂ, ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವವನೂ ಆದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾಕಶಾಸನ ಇಂದ್ರನು ವಿಸ್ಮಿತನಾದನು.
13.11.10
ततश्चिन्तामुपगतः शक्रः कथमयं द्विजः ।
तिर्यग्योनावसम्भाव्यमानृशंस्यमवस्थितः ॥ १३.११.१० ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನು ಚಿಂತೆಗೀಡಾದನು: ಈ ದ್ವಿಜನು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಊಹಿಸಲೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ದಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದಾನೆ?
13.11.11
अथवा नात्र चित्रं हीत्यभवद्वासवस्य तु ।
प्राणिनामपि सर्वेषां सर्वं सर्वत्र दृश्यते ॥ १३.११.११ ॥
ಅಥವಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾಸವನು ಭಾವಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
13.11.12
ततो ब्राह्मणवेषेणि मानुषं रूपमास्थितः ।
अवतीर्य महीं शक्रस्तं पक्षिणमुवाच ह ॥ १३.११.१२ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು, ಆ ಪಕ್ಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
13.11.13
शुक भो पक्षिणांश्रेष्ठ दाक्षेयी सुप्रजास्त्वया ।
पृच्छे त्वां शुकमेनं त्वं कस्मान्न त्यजसि द्रुमम् ॥ १३.११.१३ ॥
ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶುಕನೇ, ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನೇ, ಉತ್ತಮ ಸಂತತಿಯುಳ್ಳವನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಈ ಮರವನ್ನು ಏಕೆ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ?
13.11.14
अथ पृष्टः शुकः प्राह मूर्ध्ना समभिवाद्य तम् ।
स्वागतं देवराज त्वं विज्ञातस्तपसा मया ॥ १३.११.१४ ॥
ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಶುಕನು ತಲೆಬಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: ದೇವರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದೇನೆ.
13.11.15
ततो दशशताक्षेण साधुसाध्विति भाषितम् ।
अहो विज्ञानमित्येवं मनसा पूजितस्ततः ॥ १३.११.१५ ॥
ಆಗ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು "ಸಾಧು, ಸಾಧು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; "ಅಹೋ, ಎಂಥ ವಿಜ್ಞಾನ!" ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
13.11.16
तमेवं शुभकर्माणं शुकं परमधार्मिकम् ।
जानन्नपि च तत्पापं पप्रच्छ बलसूदनः ॥ १३.११.१६ ॥
ಆ ಶುಭಕರ್ಮಿಯಾದ, ಪರಮ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಶುಕನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ಬಲಸೂದನನು (ಇಂದ್ರ) ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
13.11.17
निष्पत्रमफलं शुष्कमशरण्यं पतत्त्रिणाम् ।
किमर्थं सेवसे वृक्षं यदा महदिदं वनम् ॥ १३.११.१७ ॥
ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಫಲವಿಲ್ಲದ, ಒಣಗಿದ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡದ ಈ ಮರವನ್ನು, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಾಡು ಇರುವಾಗ, ನೀನು ಏಕೆ ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
13.11.18
अन्येऽपि बहवो वृक्षाः पत्रसंछन्नकोटराः ।
शुभाः पर्याप्तसञ्चारा विद्यन्तेऽस्मिन्महावने ॥ १३.११.१८ ॥
ಈ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟರೆಗಳುಳ್ಳ, ಸುಂದರವಾದ, ಸಂಚರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳವಿರುವ ಇತರ ಅನೇಕ ಮರಗಳೂ ಇವೆ.
13.11.19
गतायुषमसामर्थ्यं क्षीणसारं हतश्रियम् ।
विमृश्य प्रज्ञया धीर जहीमं ह्यस्थिरं द्रुमम् ॥ १३.११.१९ ॥
ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಸಾರ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಕಾಂತಿ ನಾಶವಾದ ಈ ಅಸ್ಥಿರ ವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಓ ಧೀರನೇ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿ ತ್ಯಜಿಸು.
13.11.20
तदुपश्रुत्य धर्मात्मा शुकः शक्रेण भाषितम् ।
सुदीर्घमतिनिःश्वस्य दीनो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.११.२० ॥
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಗಿಳಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ದೀನನಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು.
13.11.21
अनतिक्रमणीयानि दैवतानि शचीपते ।
यत्राभवंस्तत्र भवांस्तन्निबोध सुराधिप ॥ १३.११.२१ ॥
ಓ ಶಚೀಪತಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮೀರಲಾಗದು. ಅವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೀವೂ ಇದ್ದೀರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ, ಓ ಸುರಾಧಿಪನೇ.
13.11.22
अस्मिन्नहं द्रुमे जातः साधुभिश्च गुणैर्युते ।
चालभावेन सङ्गुप्तः शत्रुभिश्च न धर्षितः ॥ १३.११.२२ ॥
ಸಾಧುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದೆ; ಚಲಿಸುವ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದೆ; ಶತ್ರುಗಳಿಂದಲೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
13.11.23
किमनुक्रोश्यं वैफल्यमुत्पादयसि मेऽनघ ।
अनुरक्तस्य भक्तस्य संस्पृशे न च पावकम्।
आनृशंस्याभियुक्तस्य भक्तस्यानन्यगस्य च ॥ १३.११.२३ ॥
ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನನಗಾಗಿ ಕನಿಕರಿಸಬೇಕಾದದ್ದೇನು, ನೀನು ನನ್ನ ನಿಷ್ಫಲತೆಯನ್ನು ಏಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ? ಅನುರಕ್ತನೂ ಭಕ್ತನೂ ದಯೆಯುಳ್ಳವನೂ ಅನನ್ಯಗತಿಯೂ ಆದವನನ್ನು ನಾನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
13.11.24
अनुक्रोशो हि साधूनां महद्धर्मस्य लक्षणम् ।
अनुक्रोशश्च साधूनां सदा प्रीतिं प्रयच्छति ॥ १३.११.२४ ॥
ಸಾಧುಗಳ ಕರುಣೆಯೇ ಮಹಾಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣ; ಸಾಧುಗಳ ಕರುಣೆ ಸದಾ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
13.11.25
त्वमेव दैवतैः सर्वैः पृच्छ्यसे धर्मसंशयात् ।
अतस्त्वं देवदेवानामाधिपत्ये प्रतिष्ठितः ॥ १३.११.२५ ॥
ಧರ್ಮ ಸಂಶಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದೇವದೇವರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
13.11.26
नार्हसे मां सहस्राक्ष द्रुमं त्याजयितुं चिरात् ।
समस्थमुपजीवन्वै विषमस्थं कथं त्यजेत् ॥ १३.११.२६ ॥
ಓ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ, ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ನನ್ನಂತಹ ಮರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ನೀನು ಹೇಳಬಾರದು. ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬದುಕುವವನು ವಿಷಮ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವವನನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲ?
13.11.27
तस्य वाक्येन सौम्येन हर्षितः पाकशासनः ।
शुकं प्रोवाच धर्मज्ञमानृशंस्येन तोषितः ॥ १३.११.२७ ॥
ಅವನ ಸೌಮ್ಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ), ಕರುಣೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಶುಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
13.11.28
वरं वृणीष्वेति तदा स च वव्रे वरं शुकः ।
आनृशंस्यपरो नित्यं तस्य वृक्षस्य सम्भवम् ॥ १३.११.२८ ॥
'ವರವನ್ನು ಕೇಳು' ಎಂದಾಗ ಶುಕ ವರ ಕೇಳಿದನು — ನಿತ್ಯವೂ ಕರುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ಅವನು ಆ ವೃಕ್ಷದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು/ಉದ್ಭವವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಬೇಡಿದನು.
13.11.29
विदित्वा च दृढां भक्तिं तां शुके शीलसम्पदम् ।
प्रीतः क्षिप्रमथो वृक्षममृतेनावसिक्तवान् ॥ १३.११.२९ ॥
ಶುಕನಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ದೃಢ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶೀಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರಿತು ಸಂತಸಗೊಂಡ ಇಂದ್ರ ತಕ್ಷಣ ಆ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಮೃತ ಸಿಂಪಡಿಸಿದನು.
13.11.30
ततः फलानि पत्राणि शाखाश्चापि मनोहराः ।
शुकस्य दृढभक्तित्वाच्छ्रीमत्तां प्राप स द्रुमः ॥ १३.११.३० ॥
ಆಗ ಶುಕನ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಆ ವೃಕ್ಷ ಮನೋಹರ ಫಲ, ಎಲೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು.
13.11.31
शुकश्च कर्मणा तेन आनृशंस्यकृतेन वै ।
आयुषोन्ते महाराज प्राप शक्रसलोकताम् ॥ १३.११.३१ ॥
ಆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಶುಕನು, ಮಹಾರಾಜ, ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಲೋಕದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
13.11.32
एवमेव मनुष्येन्द्र भक्तिमन्तं समाश्रितः ।
सर्वार्थसिद्धिं लभते शुकं प्राप्य यथा द्रुमः ॥ १३.११.३२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಮನುಷ್ಯೇಂದ್ರನೇ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶುಕನನ್ನು ಪಡೆದ ಮರದಂತೆ.