マハーバーラタ · 章 13.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.11.1
आनृशंस्यस्य धर्मज्ञ गुणान्भक्तजनस्य च ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११.१ ॥
ダルマを知る方よ、非残虐と信者たちの徳について聞きたいのです。ダルマを知る祖父よ、どうかそれを私に語ってください。
13.11.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
वासवस्य च संवादं शुकस्य च महात्मनः ॥ १३.११.२ ॥
ここでも人々はこの古い物語を語ります。ヴァーサヴァ（インドラ）と偉大な魂のシュカとの対話です。
13.11.3
विषये काशिराजस्य ग्रामान्निष्क्रम्य लुब्धकः ।
सविषं काण्डमादाय मृगयामास वै मृगम् ॥ १३.११.३ ॥
カーシー王の国で、一人の猟師が村を出て、毒矢を手に鹿を狩りに出かけた。
13.11.4
तत्र चामिषलुब्धेन लुब्धकेन महावने ।
अविदूरे मृगान्दृष्ट्वा बाणः प्रतिसमाहितः ॥ १३.११.४ ॥
そして大森林の中で、肉に欲深い猟師は、近くの鹿を見て矢をしっかりと構えた。
13.11.5
तेन दुर्वारितास्त्रेण निमित्तचपलेषुणा ।
महान्वनतरुस्तत्र विद्धो मृगजिघांसया ॥ १३.११.५ ॥
防ぎがたい武器と、狙いへ素早く飛ぶ矢によって、鹿を殺そうとする思いから、そこで大きな森の木が射抜かれた。
13.11.6
स तीक्ष्णविषदिग्धेन शरेणातिबलात्क्षतः ।
उत्सृज्य फलपत्राणि पादपः शोषमागतः ॥ १३.११.६ ॥
鋭い毒を塗られた非常に強力な矢に傷つけられたその木は、果実と葉を落とし、枯れていった。
13.11.7
तस्मिन्वृक्षे तथाभूते कोटरेषु चिरोषितः ।
न जहाति शुको वासं तस्य भक्त्या वनस्पतेः ॥ १३.११.७ ॥
その木はそのような状態になったが、長くその洞に住んできたオウムは、その樹への信心のゆえに住処を離れない。
13.11.8
निष्प्रचारो निराहारो ग्लानः शिथिलवागपि ।
कृतज्ञः सह वृक्षेण धर्मात्मा सोप्यशुष्यत ॥ १३.११.८ ॥
動くこともできず、食べ物もなく、弱り果て、声もかすれたが、恩を知り正しい心をもつそのオウムもまた、その木とともに枯れていった。
13.11.9
तमुदारं महासत्वमतिमानुषचेष्टितम् ।
समदुःखसुखं दृष्ट्वा विस्मितः पाकशासनः ॥ १३.११.९ ॥
その高潔で偉大な魂を持ち、人間を超えた振る舞いをし、苦楽において等しい者を見て、パーカ（の敵）であるインドラは驚いた。
13.11.10
ततश्चिन्तामुपगतः शक्रः कथमयं द्विजः ।
तिर्यग्योनावसम्भाव्यमानृशंस्यमवस्थितः ॥ १३.११.१० ॥
そこでインドラは思い悩んだ。「この再生者（ドヴィジャ）は畜生の生まれにありながら、ほとんど期待しがたい慈悲のうちに、どうして留まっているのか。」
13.11.11
अथवा नात्र चित्रं हीत्यभवद्वासवस्य तु ।
प्राणिनामपि सर्वेषां सर्वं सर्वत्र दृश्यते ॥ १३.११.११ ॥
あるいはこれに不思議はない、とヴァーサヴァ（インドラ）は思った。すべての生きものにおいて、すべてのものはどこにでも見られるのだ。
13.11.12
ततो ब्राह्मणवेषेणि मानुषं रूपमास्थितः ।
अवतीर्य महीं शक्रस्तं पक्षिणमुवाच ह ॥ १३.११.१२ ॥
そこでインドラはバラモンの姿をとり、人間の形となって地上に降り、その鳥に語りかけた。
13.11.13
शुक भो पक्षिणांश्रेष्ठ दाक्षेयी सुप्रजास्त्वया ।
पृच्छे त्वां शुकमेनं त्वं कस्मान्न त्यजसि द्रुमम् ॥ १३.११.१३ ॥
鳥の中で最も優れたシュカよ、ダクシャの娘より生まれ、良き子孫を持つ者よ、あなたに問う。なぜこの木を去らないのか。
13.11.14
अथ पृष्टः शुकः प्राह मूर्ध्ना समभिवाद्य तम् ।
स्वागतं देवराज त्वं विज्ञातस्तपसा मया ॥ १३.११.१४ ॥
問われると、シュカは頭を垂れて敬礼し、言った。「神々の王よ、ようこそ。私は苦行によってあなたを見分けました。」
13.11.15
ततो दशशताक्षेण साधुसाध्विति भाषितम् ।
अहो विज्ञानमित्येवं मनसा पूजितस्ततः ॥ १३.११.१५ ॥
すると千眼の神は「善いかな、善いかな」と言い、心の中で彼を讃えた。「ああ、なんという知恵か」
13.11.16
तमेवं शुभकर्माणं शुकं परमधार्मिकम् ।
जानन्नपि च तत्पापं पप्रच्छ बलसूदनः ॥ १३.११.१६ ॥
善行を行い、最も正しいそのシュカをよく知っていたにもかかわらず、バラを倒した神はその過ちについて彼に問うた。
13.11.17
निष्पत्रमफलं शुष्कमशरण्यं पतत्त्रिणाम् ।
किमर्थं सेवसे वृक्षं यदा महदिदं वनम् ॥ १३.११.१७ ॥
この木は葉もなく、実もなく、枯れ、鳥たちに庇護も与えない。これほど大きな森があるのに、なぜあなたはこの木に仕えるのか。
13.11.18
अन्येऽपि बहवो वृक्षाः पत्रसंछन्नकोटराः ।
शुभाः पर्याप्तसञ्चारा विद्यन्तेऽस्मिन्महावने ॥ १३.११.१८ ॥
この大森林には、葉に覆われた洞を持ち、美しく、飛び回るのに十分な場所のある木が、他にも多くある。
13.11.19
गतायुषमसामर्थ्यं क्षीणसारं हतश्रियम् ।
विमृश्य प्रज्ञया धीर जहीमं ह्यस्थिरं द्रुमम् ॥ १३.११.१९ ॥
寿命は尽き、力なく、精髄は衰え、輝きは失われた。ああ堅固なる者よ、智慧をもって考え、この無常の樹を捨てよ。
13.11.20
तदुपश्रुत्य धर्मात्मा शुकः शक्रेण भाषितम् ।
सुदीर्घमतिनिःश्वस्य दीनो वाक्यमुवाच ह ॥ १३.११.२० ॥
インドラの語ったその言葉を聞き、正しき魂の鸚鵡は長く深く嘆息し、悲しみに沈んでこの言葉を語った。
13.11.21
अनतिक्रमणीयानि दैवतानि शचीपते ।
यत्राभवंस्तत्र भवांस्तन्निबोध सुराधिप ॥ १३.११.२१ ॥
シャチーの主よ、神々は踏み越えられぬもの。彼らがいたところに、あなたもいるのだ。それを知れ、諸神の王よ。
13.11.22
अस्मिन्नहं द्रुमे जातः साधुभिश्च गुणैर्युते ।
चालभावेन सङ्गुप्तः शत्रुभिश्च न धर्षितः ॥ १३.११.२२ ॥
私はこの善き人々と美徳に満ちた樹に生まれた。動きゆく性ゆえに守られ、敵にさえ打ち負かされなかった。
13.11.23
किमनुक्रोश्यं वैफल्यमुत्पादयसि मेऽनघ ।
अनुरक्तस्य भक्तस्य संस्पृशे न च पावकम्।
आनृशंस्याभियुक्तस्य भक्तस्यानन्यगस्य च ॥ १३.११.२३ ॥
罪なき者よ、私のために憐れむべきことは何か、なぜ私を無益にするのか。慈悲に満ち、愛着あり、信仰深く、他に依らぬ信者には、私は火さえ触れることはない。
13.11.24
अनुक्रोशो हि साधूनां महद्धर्मस्य लक्षणम् ।
अनुक्रोशश्च साधूनां सदा प्रीतिं प्रयच्छति ॥ १३.११.२४ ॥
善き人々の慈悲こそ大いなる法の徴である。善き人々の慈悲は常に愛情を与える。
13.11.25
त्वमेव दैवतैः सर्वैः पृच्छ्यसे धर्मसंशयात् ।
अतस्त्वं देवदेवानामाधिपत्ये प्रतिष्ठितः ॥ १३.११.२५ ॥
法についての疑いを、すべての神々はあなたにだけ問う。ゆえにあなたは神々の神の統治に据えられている。
13.11.26
नार्हसे मां सहस्राक्ष द्रुमं त्याजयितुं चिरात् ।
समस्थमुपजीवन्वै विषमस्थं कथं त्यजेत् ॥ १३.११.२६ ॥
千眼の者よ、長い時を経て私のような木を見捨てさせるのはあなたにふさわしくない。平らな地に立つ者に頼って生きる者が、どうして不平な地に立つ者を見捨てられようか。
13.11.27
तस्य वाक्येन सौम्येन हर्षितः पाकशासनः ।
शुकं प्रोवाच धर्मज्ञमानृशंस्येन तोषितः ॥ १३.११.२७ ॥
彼の穏やかな言葉に喜び、慈悲に満足したパーカ征伐者インドラは、法を知る者シュカに語った。
13.11.28
वरं वृणीष्वेति तदा स च वव्रे वरं शुकः ।
आनृशंस्यपरो नित्यं तस्य वृक्षस्य सम्भवम् ॥ १३.११.२८ ॥
「望みの恩恵を選べ」と言われると、常に慈悲に努めるシュカは、その木の幸福と起源に関する恩恵を選んだ。
13.11.29
विदित्वा च दृढां भक्तिं तां शुके शीलसम्पदम् ।
प्रीतः क्षिप्रमथो वृक्षममृतेनावसिक्तवान् ॥ १३.११.२९ ॥
シュカの揺るぎない信仰と善行の豊かさを知り、喜んだインドラは速やかにその木に甘露を注いだ。
13.11.30
ततः फलानि पत्राणि शाखाश्चापि मनोहराः ।
शुकस्य दृढभक्तित्वाच्छ्रीमत्तां प्राप स द्रुमः ॥ १३.११.३० ॥
その後、シュカの揺るぎない信仰のゆえに、その木は心地よい果実、葉、枝を得て、栄えを得た。
13.11.31
शुकश्च कर्मणा तेन आनृशंस्यकृतेन वै ।
आयुषोन्ते महाराज प्राप शक्रसलोकताम् ॥ १३.११.३१ ॥
慈悲から行われたその行為によって、シュカは大王よ、寿命の終わりにインドラの世界に住む境地を得た。
13.11.32
एवमेव मनुष्येन्द्र भक्तिमन्तं समाश्रितः ।
सर्वार्थसिद्धिं लभते शुकं प्राप्य यथा द्रुमः ॥ १३.११.३२ ॥
同様に、人の主よ、信仰深き者に身を寄せる者は、シュカを得た木のように、あらゆる目的の成就を得る。