మహాభారతం · అధ్యాయం 13.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.112.1
ततो युधिष्ठिरे राजा भूयः शान्तनवं नृपम् ।
गोदानविस्तरं धीमान्पप्रच्छ विनयान्वितः ॥ १३.११२.१ ॥
అప్పుడు విజ్ఞుడైన యుధిష్ఠిరుడు వినయంతో శంతనుని కుమారుడైన రాజు భీష్ముని మళ్లీ గోదాన విస్తారం గురించి అడిగాడు।
13.112.2
गोप्रदानगुणान्सम्यक् पुनर्मे ब्रूहि भारत ।
न हि तृप्याम्यहं वीर शृण्वानोऽमृतमीदृशम् ॥ १३.११२.२ ॥
భరతుడా, గోదాన గుణాలను పూర్తిగా మళ్లీ నాకు చెప్పు. వీరుడా, ఇలాంటి అమృతాన్ని వింటూ నేను తృప్తి చెందడం లేదు.
13.112.3
इत्युक्तो धर्मराजेन तदा शान्तनवो नृपः ।
सम्यगाह गुणांस्तस्मै गोप्रदानस्य केवलान् ॥ १३.११२.३ ॥
ధర్మరాజు ఇలా అడగగా, శంతనుని కుమారుడైన రాజు భీష్ముడు అప్పుడు గోదానం యొక్క గుణాలను మాత్రమే అతనికి చక్కగా చెప్పాడు.
13.112.4
वत्सलां गुणसम्प्रन्ना तरुणीं वस्त्रसंयुताम् ।
दत्त्वेदृशीं गां विप्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.११२.४ ॥
దూడతో కూడి, మంచి గుణాలతో నిండి, యౌవనంలో ఉన్న, వస్త్రాలతో అలంకరించిన అలాంటి ఆవును బ్రాహ్మణునికి దానం చేసి మనిషి అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
13.112.5
असुर्या नाम ते लोका गां दत्त्वा तान्न गच्छति। ॥ १३.११२.५ ॥
ఆవును దానం చేసినవాడు ‘అసుర్యా’ అనే ఆ లోకాలకు వెళ్ళడు.
13.112.6
पीतोदकां जग्धतृणां नष्टक्षीरां निरिन्द्रियाम् ।
जरारोगोपसम्पन्नां जीर्णां वापीमिवाजलाम्।
दत्त्वा तमः प्रविशति द्विजं क्लेशेन योजयेत् ॥ १३.११२.६ ॥
నీరు తాగబడినది, గడ్డి తినబడినది, పాలు ఎండిపోయినది, ఇంద్రియహీనమైనది, ముసలితనం మరియు రోగంతో బాధపడుతున్నది, జీర్ణమైనది, నీరులేని బావిలా ఉన్న ఆవును బ్రాహ్మణునికి దానం చేసినవాడు చీకటిలోకి ప్రవేశిస్తాడు; ఆ ద్విజుడిని కష్టంలోకి నెట్టుతాడు.
13.112.7
रुष्टा दुष्टा व्याधिता दुर्बला वा ।
नो दातव्या याश्च मूल्यैरदत्तैः।
क्लेशैर्विप्रं योऽफलैः संयुनक्ति ।
तस्याऽवीर्याश्चाफलाश्चैव लोकाः ॥ १३.११२.७ ॥
కోపంగా, దుష్టంగా, రోగంతో, బలహీనంగా ఉన్న ఆవులను దానం చేయరాదు; ధర లేకుండా ఇవ్వనివీ కాదు. కష్టాలతో, ఫలితం లేనివాటితో బ్రాహ్మణుడిని కలిపేవాడి లోకాలు శక్తిలేనివి, ఫలంలేనివి అవుతాయి.
13.112.8
बलान्विताः शीलवीर्योपपन्नाः ।
सर्वे प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः।
यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा ।
तथाऽर्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥ १३.११२.८ ॥
బలవంతమైన, శీలం, వీర్యం కలిగిన, సువాసనగల ఆవులను అందరూ ప్రశంసిస్తారు. నదులలో గంగ శ్రేష్ఠమైనట్లు, తెల్ల ఆవులలో కపిల శ్రేష్ఠమైనది.
13.112.9
कस्मात्समाने बहुलाप्रदाने ।
सद्भिः प्रशस्तं कपिलाप्रदानम्।
विशेषमिच्छामि महाप्रभावं ।
श्रोतुं समर्थोस्मि भवान्प्रवक्तुम् ॥ १३.११२.९ ॥
అనేక ఆవుల దానంలో సమానత ఉన్నప్పుడు, సజ్జనులు కపిల దానాన్ని ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించారు? ఆమె మహా ప్రభావంలోని విశేషాన్ని వినాలనుకుంటున్నాను; మీరు దాన్ని చెప్పగల సమర్థులు.
13.112.10
वृद्धानां ब्रुवतां श्रुत्वा कपिलानामथोद्भवम् ।
वक्ष्यामि तदशेषेण रोहिण्यो निर्मिता यथा ॥ १३.११२.१० ॥
పెద్దలు చెప్పగా విని, కపిల ఆవుల ఉద్భవాన్ని పూర్తిగా చెబుతాను; రోహిణి ఆవులు ఎలా సృష్టించబడ్డాయో కూడా.
13.112.11
प्रजाः सृजेति चादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा ।
नासृजद्वृत्तिमेवाग्रे प्रजानां हितकाम्यया ॥ १३.११२.११ ॥
పూర్వం స్వయంభువు దక్షుడికి "ప్రజలను సృష్టించు" అని ఆజ్ఞాపించాడు. ప్రజల హితాన్ని కోరి, దక్షుడు మొదట వారి జీవనోపాధినే సృష్టించాడు.
13.112.12
यथा ह्यमृतमाश्रित्य वर्तयन्ति दिवौकसः ।
तथा वृत्तिं समाश्रित्य वर्तयन्ति प्रजा विभो ॥ १३.११२.१२ ॥
అమృతాన్ని ఆశ్రయించి దేవతలు జీవించినట్లే, ఓ విభో, ప్రజలు వృత్తిని ఆశ్రయించి జీవిస్తారు.
13.112.13
अचरेभ्यश्च भूतेभ्यश्चराः श्रेष्ठास्ततो नराः ।
ब्राह्मणाश्च ततः श्रेष्ठास्तषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.११२.१३ ॥
అచరాల కంటే చరాలు శ్రేష్ఠమైనవి; చరాలలో నరులు శ్రేష్ఠులు; నరులలో బ్రాహ్మణులు శ్రేష్ఠులు; వారిలో యజ్ఞాలు స్థిరపడి ఉన్నాయి.
13.112.14
यज्ञैराप्यायते सोमः स च गोषु प्रतिष्ठितः ।
ताभ्यो देवाः प्रमोदन्ते प्रजानां वृत्तिरासु च ॥ १३.११२.१४ ॥
యజ్ఞాలచే సోముడు పుష్టి పొందుతాడు; అతను గోవులలో ప్రతిష్ఠితుడు. వాటివల్లనే దేవతలు సంతోషిస్తారు; ప్రజల వృత్తి కూడా వాటిలోనే ఉంది.
13.112.15
ततः प्रजासु सृष्टासु दक्षाद्यैः क्षुधिताः प्रजाः ।
प्रजापतिमुपाधावन्विनिश्चित्य चतुर्मखम् ॥ १३.११२.१५ ॥
అప్పుడు దక్షుడు మొదలైనవారిచే ప్రజలు సృష్టించబడ్డాక, ఆకలితో ఉన్న ప్రజలు చతుర్ముఖ ప్రజాపతి వద్దకు పరుగెత్తారు; ఇలా నిశ్చయించుకొని.
13.112.16
प्रजातान्येव भूतानि प्राक्रोशन्वृत्तिकाङ्क्षया ।
वृत्तिदं चान्वपद्यन्त तृषिताः पितृमातृवत् ॥ १३.११२.१६ ॥
పుట్టిన ప్రాణులు వృత్తిని కోరుకుంటూ అరిచాయి; జీవనాన్ని ఇచ్చేవాని వెంట, దాహంతో, తల్లిదండ్రుల వెంట పిల్లలు వెళ్లినట్లు వెళ్లాయి.
13.112.17
इतीदं मनसा गत्वा प्रजासर्गार्थमात्मनः ।
प्रजापतिर्बलाधानममृतं प्रापिबत्तदा।
शंसतस्तस्य तृप्तिं तु गन्धात्सुरभिरुत्थिता ॥ १३.११२.१७ ॥
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, తన ప్రజాసృష్టి కోసం ప్రజాపతి బలాన్ని ఇచ్చే అమృతాన్ని త్రాగాడు; అప్పుడు అతని తృప్తిని స్తుతిస్తుండగా, అతని గంధం నుండి సురభి ఉద్భవించింది.
13.112.18
मुखजा साऽसृजद्धातुः सुरभिर्लोकमातरम् ।
दर्शनीयरसं वृत्तिं सुरभिं मुखजां सुताम् ॥ १३.११२.१८ ॥
బ్రహ్మ ముఖం నుండి జన్మించిన ఆ సురభి, లోకమాత, చూడ ముచ్చటైన రసమయ జీవనాధారమైన తన కుమార్తె మఖజ సురభిని సృష్టించింది.
13.112.19
साऽसृजत्सौरभेयीस्तु सुरभिर्लोकमातृकाः ।
सुवर्णवर्णाः कपिलाः प्रजानां वृत्तिधेनवः ॥ १३.११२.१९ ॥
ఆ సురభి సౌరభేయి ఆవులను సృష్టించింది; లోకమాతలైన ఆ ఆవులు బంగారు వర్ణం గలవి, కపిల వర్ణ గలవి, ప్రజల జీవనాధారమైన ధేనువులు.
13.112.20
तासाममृतवृत्तीनां क्षरन्तीनां समन्ततः ।
बभूवामृतजः फेनः स्रवन्तीनामिवोर्मिजः ॥ १३.११२.२० ॥
అమృతవృత్తులైన ఆ ఆవుల చుట్టూ అమృతం నుండి పుట్టిన నురుగు పొంగింది; ప్రవహించే నదుల అలలనుండి నురుగు పుట్టినట్లు.
13.112.21
स वत्समुखविभ्रष्टो भवस्य भुवि तिष्ठतः ।
शिरस्यवापतत्क्रुद्धः स तदैक्षत च प्रभुः।
ललाटप्रभवेणाक्ष्णा रोहिणीं प्रदहन्निव ॥ १३.११२.२१ ॥
దూడ నోటి నుండి జారిపడిన ఆ నురుగు, భూమిపై నిలిచిన భవుని (శివుని) తలపై పడింది. అప్పుడు కోపించిన ఆ ప్రభువు నుదుటినుండి పుట్టిన నేత్రంతో రోహిణి ఆవును దహించేలా చూశాడు.
13.112.22
तत्तेजस्तु ततो रौद्रं कपिलां गां विशाम्पते ।
नानावर्णत्वमनयन्मेघानिव दिवाकरः ॥ १३.११२.२२ ॥
ఓ నరాధిపా, అప్పుడు ఆ భయంకర తేజస్సు కపిల ఆవును అనేక వర్ణాలు గలదిగా మార్చింది; సూర్యుడు మేఘాలను రంగులు మార్చినట్లు.
13.112.23
यास्तु तस्मादपक्रम्य सोममेवाभिसंश्रिताः ।
यथोत्पन्नाः स्ववर्णस्था न नीताश्चान्यवर्णतां ॥ १३.११२.२३ ॥
కానీ దాని నుండి తప్పుకొని సోముని (చంద్రుని) శరణు పొందిన ఆవులు పుట్టినప్పటి తమ వర్ణంలోనే నిలిచాయి; ఇతర వర్ణానికి మార్చబడలేదు.
13.112.24
अथ क्रुद्धं महादेवं प्रजापतिरभाषत ।
अमृतेनावसिक्तस्त्वं नोच्छिष्टं विद्यते गवाम् ॥ १३.११२.२४ ॥
అప్పుడు కోపించిన మహాదేవునితో ప్రజాపతి ఇలా అన్నాడు: నీవు అమృతంతో అభిషిక్తుడవు; ఆవులకు ఎంగిలి అనేదే లేదు.
13.112.25
यथा ह्यमृतमादाय सोमो विष्यन्दते पुनः ।
तथा क्षीरं क्षरन्त्येता रोहिण्योऽमृतसम्भवाः ॥ १३.११२.२५ ॥
అమృతాన్ని ధరించి సోముడు మళ్లీ ప్రవహించినట్లు, అమృతం నుండి పుట్టిన ఈ రోహిణీ ఆవులు పాలను స్రవిస్తాయి.
13.112.26
न दुष्यत्यनिलो नाग्निर्न सुवर्णं न चोदधिः ।
नामृतेनामृतं पीतं न वत्सैर्दुष्यते पयः ॥ १३.११२.२६ ॥
గాలి, అగ్ని, బంగారం, సముద్రం దూషితం కావు; అమృతంతో తాగిన అమృతం కూడా దూషితం కాదు; దూడల వల్ల పాలు దూషితం కావు.
13.112.27
इमाँल्लोकान्भरिष्यन्ति हविषा प्रस्रवेण च ।
आसामैश्वर्यमिच्छन्ति सर्वेऽमृतमयं शुभम् ॥ १३.११२.२७ ॥
ఇవి హవిస్సుతో, పాల ప్రవాహంతో ఈ లోకాలను పోషిస్తాయి; అమృతమయమైన, శుభకరమైన వీటి ఐశ్వర్యాన్ని అందరూ కోరుకుంటారు.
13.112.28
वृषभं च ददौ तस्मै भगवाँल्लोकभावनः ।
प्रसादयामास मनस्तेन रुद्रस्य भारत ॥ १३.११२.२८ ॥
లోకాలను పోషించే భగవంతుడు అతనికి ఒక వృషభాన్ని ఇచ్చాడు; దాంతో, ఓ భారతా, రుద్రుని మనస్సు ప్రసన్నమైంది.
13.112.29
प्रीतश्चापि महादेवश्चकार वृषभं तदा ।
ध्वजं च वाहनं चैव तस्मात्स वृषभध्वजः ॥ १३.११२.२९ ॥
ప్రసన్నుడైన మహాదేవుడు అప్పుడు ఆ వృషభాన్ని తన ధ్వజంగానూ వాహనంగానూ చేసుకున్నాడు; అందుకే ఆయన వృషభధ్వజుడయ్యాడు.
13.112.30
ततो देवैर्महादेवस्तदा पशुपतिः कृतः ।
ईश्वरः स गवां मध्ये वृषभाङ्कः प्रकीर्तितः ॥ १३.११२.३० ॥
అప్పుడు దేవతలు మహాదేవుని పశుపతిగా చేశారు. గోవుల మధ్య ఆయన ఈశ్వరుడు; వృషభ చిహ్నుడు అని కీర్తించబడ్డాడు.
13.112.31
एवमव्यग्रवर्णानां कपिलानां महौजसाम् ।
प्रदाने प्रथमः कल्पः सर्वासामेव कीर्तितः ॥ १३.११२.३१ ॥
ఈ విధంగా, స్థిరమైన వర్ణం కలిగిన, మహాతేజస్వులైన కపిల గోవుల దానంలో ఇదే మొదటి విధానం అని అన్నిటికీ ప్రకటించబడింది.
13.112.32
लोकज्येष्ठा लोकवृत्तिप्रवृत्ता ।
रुद्रोद्भूताः सोमविष्यन्दभूताः।
सौम्याः पुण्याः कामदाः प्राणदाश्च ॥ १३.११२.३२ ॥
లోకంలో జ్యేష్ఠమైనవి, లోక జీవనాన్ని పోషించడంలో నిమగ్నమైనవి, రుద్రుని నుండి పుట్టినవి, సోమ ప్రవాహంతో రూపొందినవి; సౌమ్యమైనవి, పుణ్యప్రదమైనవి, కోరికలు తీర్చేవి, ప్రాణమిచ్చేవి.
13.112.33
गा वै दत्त्वा सर्वकामप्रदः स्यात् ।
इदं गवां प्रभवविधानमुत्तमं
पठन्सदा शुचिरपि मङ्गलप्रियः ।
विमुच्यते कलिकलुषेण मानवः
प्रियान्सुतान्धनपशुमाप्नुयात्सदा ॥ १३.११२.३३ ॥
గోవులను దానం చేసినవాడు సర్వ కోరికలను తీర్చేవాడవుతాడు. గోవుల ఉత్పత్తి విధానాన్ని ఈ ఉత్తమ పాఠాన్ని ఎల్లప్పుడూ పఠించే, శుచిగా మంగళప్రియుడైన మానవుడు కలియుగ దోషం నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన కుమారులు, ధనం, పశువులను పొందుతాడు.
13.112.34
हव्यं कव्यं तर्पणं शान्तिकर्म ।
यानं वासो वृद्धबालस्य तुष्टिः।
एतान्सर्वान्गोप्रदाने गुणान्वै ।
दाता राजन्नाप्नुयाद्वै सदैव ॥ १३.११२.३४ ॥
హవ్యం, కవ్యం, తర్పణం, శాంతి కర్మ, వాహనం, వస్త్రం, వృద్ధులు మరియు బాలుర తృప్తి — ఈ గుణాలన్నీ గోదానంలో ఉన్నాయి. ఓ రాజా, దాతకు ఈ గుణాలన్నీ ఎల్లప్పుడూ లభిస్తాయి.
13.112.35
पितामहस्याथ निशम्य वाक्यं ।
राजा सह भ्रातृभिराजमीढः।
सुवर्णवर्णानडुहस्तथा गाः ।
पार्थो ददौ ब्राह्मणसत्तमेभ्यः ॥ १३.११२.३५ ॥
పితామహుని మాటలు విని, రాజు అజమీఢుడు (యుధిష్ఠిరుడు) సోదరులతో కలిసి బంగారు వర్ణపు ఎద్దులను, ఆవులను శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు దానం చేశాడు; పార్థుడు ఇచ్చాడు.
13.112.36
तथैव तेभ्योपि ददौ द्विजेभ्यो ।
गवां सहस्राणि शतानि चैव।
यज्ञान्समुद्धिश्य च दक्षिणार्थे ।
लोकान्विजेतुं परमां च कीर्तिम् ॥ १३.११२.३६ ॥
అలాగే వారికి, ద్విజులకు కూడా వేల మరియు వందల గోవులను దానం చేశాడు; యజ్ఞాలను, దక్షిణను లక్ష్యంగా చేసుకుని, లోకాలను జయించడానికి మరియు పరమ కీర్తిని పొందడానికి.