มหาภารตะ · อัธยายะ 13.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.112.1
ततो युधिष्ठिरे राजा भूयः शान्तनवं नृपम् ।
गोदानविस्तरं धीमान्पप्रच्छ विनयान्वितः ॥ १३.११२.१ ॥
ต่อมา พระยุธิษฐิระผู้มีปัญญา ผู้ประกอบด้วยความถ่อมตน ได้ทูลถามพระราชาบุตรของศันตนุอีกครั้ง เรื่องคำสอนอย่างพิสดารเกี่ยวกับการถวายโคทาน
13.112.2
गोप्रदानगुणान्सम्यक् पुनर्मे ब्रूहि भारत ।
न हि तृप्याम्यहं वीर शृण्वानोऽमृतमीदृशम् ॥ १३.११२.२ ॥
ขอพระองค์ตรัสบอกคุณประโยชน์ของการให้โคอีกครั้งให้ครบถ้วน ข้าแต่พระองค์ผู้กล้า พระภารตะ ข้าพระองค์ยังไม่อิ่มใจเลย เมื่อได้ฟังอมฤตเช่นนี้
13.112.3
इत्युक्तो धर्मराजेन तदा शान्तनवो नृपः ।
सम्यगाह गुणांस्तस्मै गोप्रदानस्य केवलान् ॥ १३.११२.३ ॥
เมื่อพระยุธิษฐิระผู้ทรงธรรมตรัสถามเช่นนั้น พระราชาบุตรของศันตนุจึงตรัสบอกแก่พระองค์โดยครบถ้วน เฉพาะคุณประโยชน์ของการถวายโคทานเท่านั้น
13.112.4
वत्सलां गुणसम्प्रन्ना तरुणीं वस्त्रसंयुताम् ।
दत्त्वेदृशीं गां विप्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १३.११२.४ ॥
ผู้ที่ถวายโคเช่นนี้แก่พราหมณ์ คือโคที่มีลูกอ่อน ประกอบด้วยคุณสมบัติดี เป็นสาวรุ่น และมีผ้าคลุมประดับ ย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง
13.112.5
असुर्या नाम ते लोका गां दत्त्वा तान्न गच्छति। ॥ १३.११२.५ ॥
ผู้ที่ถวายโค ย่อมไม่ไปสู่โลกที่เรียกว่าอสุรยา
13.112.6
पीतोदकां जग्धतृणां नष्टक्षीरां निरिन्द्रियाम् ।
जरारोगोपसम्पन्नां जीर्णां वापीमिवाजलाम्।
दत्त्वा तमः प्रविशति द्विजं क्लेशेन योजयेत् ॥ १३.११२.६ ॥
ผู้ที่ถวายแก่พราหมณ์ซึ่งเป็นโคที่น้ำถูกดื่มไปแล้ว หญ้าถูกกินไปแล้ว น้ำนมแห้งไปแล้ว ไร้กำลัง ถูกความแก่และโรคเบียดเบียน ทรุดโทรมเหมือนบ่อน้ำที่ไม่มีน้ำ ย่อมเข้าสู่ความมืด และนำพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งไปสู่ความทุกข์ยาก
13.112.7
रुष्टा दुष्टा व्याधिता दुर्बला वा ।
नो दातव्या याश्च मूल्यैरदत्तैः।
क्लेशैर्विप्रं योऽफलैः संयुनक्ति ।
तस्याऽवीर्याश्चाफलाश्चैव लोकाः ॥ १३.११२.७ ॥
โคที่โกรธง่าย ชั่วร้าย เป็นโรค หรืออ่อนแอ ไม่ควรให้ และโคที่ไม่ได้ให้ด้วยการซื้อขายก็ไม่ควรให้เช่นกัน ผู้ที่ผูกพราหมณ์ด้วยความทุกข์ยากและสิ่งไร้ผล โลกของผู้นั้นย่อมไร้พลังและไร้ผล
13.112.8
बलान्विताः शीलवीर्योपपन्नाः ।
सर्वे प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः।
यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा ।
तथाऽर्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥ १३.११२.८ ॥
โคทั้งหลายที่แข็งแรง ประกอบด้วยความประพฤติดีและกำลัง และมีกลิ่นหอม ทุกตัวย่อมได้รับการสรรเสริญ เหมือนแม่น้ำคงคาที่ประเสริฐที่สุดในบรรดาแม่น้ำ โคสีน้ำตาลแดงก็ประเสริฐที่สุดในบรรดาโคขาว
13.112.9
कस्मात्समाने बहुलाप्रदाने ।
सद्भिः प्रशस्तं कपिलाप्रदानम्।
विशेषमिच्छामि महाप्रभावं ।
श्रोतुं समर्थोस्मि भवान्प्रवक्तुम् ॥ १३.११२.९ ॥
เหตุใดเมื่อการถวายโคจำนวนมากเสมอกัน ผู้ทรงคุณธรรมจึงสรรเสริญการถวายโคสีน้ำตาลแดงเป็นพิเศษ ข้าพระองค์ปรารถนาจะฟังความแตกต่างแห่งอานุภาพอันยิ่งใหญ่ของโคนั้น และพระองค์ทรงสามารถตรัสบอกได้
13.112.10
वृद्धानां ब्रुवतां श्रुत्वा कपिलानामथोद्भवम् ।
वक्ष्यामि तदशेषेण रोहिण्यो निर्मिता यथा ॥ १३.११२.१० ॥
ข้าพระองค์ได้ฟังสิ่งที่ผู้เฒ่าทั้งหลายกล่าวไว้ บัดนี้จะกล่าวถึงที่มาของโคสีน้ำตาลแดงทั้งหมด และโคโรหิณีถูกสร้างขึ้นอย่างไร
13.112.11
प्रजाः सृजेति चादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा ।
नासृजद्वृत्तिमेवाग्रे प्रजानां हितकाम्यया ॥ १३.११२.११ ॥
กาลก่อน ผู้เกิดเองได้บัญชาพระทักษะว่า จงสร้างสรรพสัตว์ แต่พระทักษะปรารถนาประโยชน์ของสรรพสัตว์ จึงสร้างวิถีแห่งการดำรงชีพของสรรพสัตว์ขึ้นก่อน
13.112.12
यथा ह्यमृतमाश्रित्य वर्तयन्ति दिवौकसः ।
तथा वृत्तिं समाश्रित्य वर्तयन्ति प्रजा विभो ॥ १३.११२.१२ ॥
เหมือนอย่างที่เทพผู้อยู่บนสวรรค์ดำรงชีพด้วยการอาศัยอมฤต ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ สรรพสัตว์ก็ดำรงชีพด้วยการอาศัยวิถีแห่งการดำรงชีพฉันนั้น
13.112.13
अचरेभ्यश्च भूतेभ्यश्चराः श्रेष्ठास्ततो नराः ।
ब्राह्मणाश्च ततः श्रेष्ठास्तषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.११२.१३ ॥
ในบรรดาสิ่งมีชีวิตที่ไม่เคลื่อนที่ สิ่งที่เคลื่อนที่ได้ประเสริฐกว่า ในบรรดาสิ่งที่เคลื่อนที่ได้ มนุษย์ประเสริฐกว่า ในบรรดามนุษย์ พราหมณ์ประเสริฐกว่า และยัญพิธีทั้งหลายตั้งอยู่ในพราหมณ์เหล่านั้น
13.112.14
यज्ञैराप्यायते सोमः स च गोषु प्रतिष्ठितः ।
ताभ्यो देवाः प्रमोदन्ते प्रजानां वृत्तिरासु च ॥ १३.११२.१४ ॥
พระโสมย่อมเจริญขึ้นด้วยยัญพิธี และพระองค์ตั้งอยู่ในโค เทพทั้งหลายย่อมปีติยินดีเพราะโคเหล่านั้น และวิถีแห่งการดำรงชีพของสรรพสัตว์ก็อยู่ในโคเหล่านั้นด้วย
13.112.15
ततः प्रजासु सृष्टासु दक्षाद्यैः क्षुधिताः प्रजाः ।
प्रजापतिमुपाधावन्विनिश्चित्य चतुर्मखम् ॥ १३.११२.१५ ॥
เมื่อสรรพสัตว์ถูกสร้างขึ้นโดยพระทักษะและคนอื่นๆ แล้ว สรรพสัตว์ที่หิวโหยก็ตัดสินใจไปหาพระประชาบดีผู้มีสี่พักตร์
13.112.16
प्रजातान्येव भूतानि प्राक्रोशन्वृत्तिकाङ्क्षया ।
वृत्तिदं चान्वपद्यन्त तृषिताः पितृमातृवत् ॥ १३.११२.१६ ॥
สรรพสัตว์ที่เกิดขึ้นแล้วร้องขอด้วยความปรารถนาวิถีแห่งการดำรงชีพ และด้วยความกระหาย พวกมันตามไปหาผู้ประทานวิถีแห่งการดำรงชีพ เหมือนเด็กตามหาบิดามารดา
13.112.17
इतीदं मनसा गत्वा प्रजासर्गार्थमात्मनः ।
प्रजापतिर्बलाधानममृतं प्रापिबत्तदा।
शंसतस्तस्य तृप्तिं तु गन्धात्सुरभिरुत्थिता ॥ १३.११२.१७ ॥
เมื่อพระองค์ทรงดำริเช่นนี้ในพระทัย เพื่อสร้างสรรพสัตว์ของพระองค์เอง พระประชาบดีจึงดื่มอมฤตที่ประทานกำลังในคราวนั้น และเมื่อพระองค์ได้รับการสรรเสริญด้วยความอิ่มพระทัย พระสุรภีก็ผุดขึ้นจากกลิ่นของพระองค์
13.112.18
मुखजा साऽसृजद्धातुः सुरभिर्लोकमातरम् ।
दर्शनीयरसं वृत्तिं सुरभिं मुखजां सुताम् ॥ १३.११२.१८ ॥
พระสุรภีซึ่งเกิดจากพระโอษฐ์ของผู้สร้าง เป็นมารดาของโลก ได้สร้างธิดาของตนคือพระสุรภีซึ่งเกิดจากพระโอษฐ์ ผู้มีรสน่าดูชม เป็นวิถีแห่งการดำรงชีพที่เต็มไปด้วยสาระ
13.112.19
साऽसृजत्सौरभेयीस्तु सुरभिर्लोकमातृकाः ।
सुवर्णवर्णाः कपिलाः प्रजानां वृत्तिधेनवः ॥ १३.११२.१९ ॥
พระสุรภีผู้เป็นมารดาของโลกได้สร้างโคเซารภียี ซึ่งเป็นมารดาของโลก มีผิวสีทอง เป็นโคสีน้ำตาลแดงกปิลา เป็นโคนมที่ค้ำจุนสรรพสัตว์
13.112.20
तासाममृतवृत्तीनां क्षरन्तीनां समन्ततः ।
बभूवामृतजः फेनः स्रवन्तीनामिवोर्मिजः ॥ १३.११२.२० ॥
รอบโคเหล่านั้นซึ่งมีวิถีเป็นอมฤตและไหลน้ำนมออกมารอบด้านนั้น ได้เกิดฟองที่เกิดจากอมฤต เหมือนฟองที่เกิดจากคลื่นของแม่น้ำที่ไหลอยู่
13.112.21
स वत्समुखविभ्रष्टो भवस्य भुवि तिष्ठतः ।
शिरस्यवापतत्क्रुद्धः स तदैक्षत च प्रभुः।
ललाटप्रभवेणाक्ष्णा रोहिणीं प्रदहन्निव ॥ १३.११२.२१ ॥
ฟองนั้นหลุดจากปากลูกโคแล้วตกลงบนศีรษะของภวะ ผู้ยืนอยู่บนพื้นดิน จากนั้นพระผู้เป็นใหญ่ผู้กริ้วโกรธก็มองด้วยดวงตาที่เกิดจากหน้าผาก ราวกับจะเผาโคโรหิณีให้มอดไหม้
13.112.22
तत्तेजस्तु ततो रौद्रं कपिलां गां विशाम्पते ।
नानावर्णत्वमनयन्मेघानिव दिवाकरः ॥ १३.११२.२२ ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ แสงรุนแรงนั้นทำให้โคกปิลาที่มีสีน้ำตาลอ่อนกลายเป็นหลากสี เหมือนดวงอาทิตย์ที่ให้สีต่างๆ แก่เมฆ
13.112.23
यास्तु तस्मादपक्रम्य सोममेवाभिसंश्रिताः ।
यथोत्पन्नाः स्ववर्णस्था न नीताश्चान्यवर्णतां ॥ १३.११२.२३ ॥
ส่วนโคเหล่านั้นที่หนีจากตรงนั้นไปพึ่งพาเพียงโสม พระจันทร์ ก็คงสีเดิมที่เกิดมา ไม่ถูกนำไปสู่สีอื่น
13.112.24
अथ क्रुद्धं महादेवं प्रजापतिरभाषत ।
अमृतेनावसिक्तस्त्वं नोच्छिष्टं विद्यते गवाम् ॥ १३.११२.२४ ॥
ลำดับนั้น ประชาบดีตรัสกับมหาเทพผู้กริ้วโกรธว่า พระองค์ถูกประพรมด้วยอมฤต โคทั้งหลายไม่มีเศษเหลือ
13.112.25
यथा ह्यमृतमादाय सोमो विष्यन्दते पुनः ।
तथा क्षीरं क्षरन्त्येता रोहिण्योऽमृतसम्भवाः ॥ १३.११२.२५ ॥
เหมือนดังที่โสมรับอมฤตไปแล้วไหลออกมาอีก โคโรหิณีเหล่านี้ที่เกิดจากอมฤตก็หลั่งน้ำนมออกมาฉันนั้น
13.112.26
न दुष्यत्यनिलो नाग्निर्न सुवर्णं न चोदधिः ।
नामृतेनामृतं पीतं न वत्सैर्दुष्यते पयः ॥ १३.११२.२६ ॥
ลมไม่เศร้าหมอง ไฟก็ไม่ ทองคำก็ไม่ มหาสมุทรก็ไม่ อมฤตที่ดื่มด้วยอมฤตก็ไม่เศร้าหมอง และน้ำนมก็ไม่เศร้าหมองเพราะลูกโค
13.112.27
इमाँल्लोकान्भरिष्यन्ति हविषा प्रस्रवेण च ।
आसामैश्वर्यमिच्छन्ति सर्वेऽमृतमयं शुभम् ॥ १३.११२.२७ ॥
โคเหล่านี้จะค้ำจุนโลกเหล่านี้ด้วยเครื่องบูชาและกระแสน้ำนม ทุกสิ่งปรารถนาความเป็นใหญ่ของโคเหล่านี้ ซึ่งประกอบด้วยอมฤตและเป็นมงคล
13.112.28
वृषभं च ददौ तस्मै भगवाँल्लोकभावनः ।
प्रसादयामास मनस्तेन रुद्रस्य भारत ॥ १३.११२.२८ ॥
พระผู้เป็นเจ้าผู้ค้ำจุนโลกประทานโคตัวผู้ให้แก่พระองค์ และด้วยสิ่งนั้น โอ้ภารตะ พระทัยของรุทรก็สงบลง
13.112.29
प्रीतश्चापि महादेवश्चकार वृषभं तदा ।
ध्वजं च वाहनं चैव तस्मात्स वृषभध्वजः ॥ १३.११२.२९ ॥
มหาเทพผู้ปีติยินดีแล้วจึงทรงทำโคตัวผู้นั้นให้เป็นทั้งธงและพาหนะ เพราะเหตุนั้นพระองค์จึงถูกเรียกว่าผู้มีธงเป็นโคตัวผู้
13.112.30
ततो देवैर्महादेवस्तदा पशुपतिः कृतः ।
ईश्वरः स गवां मध्ये वृषभाङ्कः प्रकीर्तितः ॥ १३.११२.३० ॥
จากนั้นเหล่าเทพจึงทรงตั้งให้มหาเทพเป็นพระปศุบดี ผู้เป็นเจ้าแห่งสัตว์เลี้ยง พระองค์เป็นพระอีศวรท่ามกลางโคทั้งหลาย และได้รับการขนานนามว่าผู้มีเครื่องหมายเป็นโคตัวผู้
13.112.31
एवमव्यग्रवर्णानां कपिलानां महौजसाम् ।
प्रदाने प्रथमः कल्पः सर्वासामेव कीर्तितः ॥ १३.११२.३१ ॥
ดังนั้น ในการประทานโคปกิลาที่มีสีไม่หวั่นไหวและมีพลังมาก นี่คือพิธีแรกที่ประกาศไว้สำหรับโคทั้งหมด
13.112.32
लोकज्येष्ठा लोकवृत्तिप्रवृत्ता ।
रुद्रोद्भूताः सोमविष्यन्दभूताः।
सौम्याः पुण्याः कामदाः प्राणदाश्च ॥ १३.११२.३२ ॥
ผู้เป็นใหญ่ที่สุดแห่งโลก ผู้ดำเนินไปเพื่อค้ำจุนชีวิตของโลก เกิดจากรุทระ เกิดจากการไหลของโสม เป็นผู้อ่อนโยน บริสุทธิ์ ประทานความปรารถนา และประทานชีวิต
13.112.33
गा वै दत्त्वा सर्वकामप्रदः स्यात् ।
इदं गवां प्रभवविधानमुत्तमं
पठन्सदा शुचिरपि मङ्गलप्रियः ।
विमुच्यते कलिकलुषेण मानवः
प्रियान्सुतान्धनपशुमाप्नुयात्सदा ॥ १३.११२.३३ ॥
ผู้ที่ให้โคย่อมเป็นผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวง ผู้ใดสวดพิธีอันสูงสุดว่าด้วยกำเนิดของโคนี้เป็นนิจ ทั้งบริสุทธิ์และรักความเป็นมงคล ย่อมพ้นจากมลทินแห่งยุคกลี และได้บุตรที่รัก ทรัพย์ และสัตว์เลี้ยงอยู่เสมอ
13.112.34
हव्यं कव्यं तर्पणं शान्तिकर्म ।
यानं वासो वृद्धबालस्य तुष्टिः।
एतान्सर्वान्गोप्रदाने गुणान्वै ।
दाता राजन्नाप्नुयाद्वै सदैव ॥ १३.११२.३४ ॥
เครื่องบูชาเทวะและบรรพชน การบูชาด้วยน้ำ พิธีสงบ ยานพาหนะ เครื่องนุ่งห่ม ความพอใจของผู้เฒ่าและเด็ก คุณประโยชน์เหล่านี้ทั้งหมดอยู่ในการให้โค โอ้พระราชา ผู้ให้ย่อมได้รับทั้งหมดนี้อยู่เสมอ
13.112.35
पितामहस्याथ निशम्य वाक्यं ।
राजा सह भ्रातृभिराजमीढः।
सुवर्णवर्णानडुहस्तथा गाः ।
पार्थो ददौ ब्राह्मणसत्तमेभ्यः ॥ १३.११२.३५ ॥
เมื่อได้ฟังคำของปู่ พระเจ้าอชมีฒะ (ยุธิษฐิระ) พร้อมด้วยพี่น้องของพระองค์ ได้ประทานโคและโคตัวผู้สีทองแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด ปารถะเป็นผู้ประทาน
13.112.36
तथैव तेभ्योपि ददौ द्विजेभ्यो ।
गवां सहस्राणि शतानि चैव।
यज्ञान्समुद्धिश्य च दक्षिणार्थे ।
लोकान्विजेतुं परमां च कीर्तिम् ॥ १३.११२.३६ ॥
ในทำนองเดียวกัน พระองค์ยังประทานโคหลายพันและหลายร้อยตัวแก่พวกเขาและแก่ผู้เกิดสองครั้ง ตั้งไว้เพื่อเป็นค่าตอบแทนในพิธียัญ เพื่อพิชิตโลกและเพื่อได้รับเกียรติยศสูงสุด