महाभारत · अध्याय 13.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.115.1
घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः ।
घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे सन्तु सदा गृहे ॥ १३.११५.१ ॥
तूप आणि दूध देणाऱ्या गाई, तूप ज्यांचे उगमस्थान आहे अशा, तुपापासून जन्मलेल्या, तुपाच्या नद्या आणि तुपाचे भोवरे — त्या सदैव माझ्या घरी असोत.
13.115.2
घृतं मे हृदये नित्यं घृतं नाभ्यां प्रतिष्ठितम् ।
घृतं सर्वेषु गात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम् ॥ १३.११५.२ ॥
माझ्या हृदयात सदैव तूप आहे, नाभीत तूप स्थित आहे, माझ्या सर्व अवयवांत तूप आहे, आणि माझ्या मनात तूप वसलेले आहे.
13.115.3
गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च ।
गावो मे सर्वतश्चैव गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥ १३.११५.३ ॥
गाई नेहमी माझ्यासमोर आहेत, गाई माझ्या मागेही आहेत; माझ्या सभोवती सर्वत्र गाई आहेत, मी गाईंच्या मध्ये वास करतो.
13.115.4
इत्याचम्य जपेत्सायं प्रातश्च पुरुषः सदा ।
यदह्ना कुरुते पापं तस्मात्स परिमुच्यते ॥ १३.११५.४ ॥
असा आचमन करून माणसाने सदैव संध्याकाळी आणि सकाळी जप करावा; दिवसा जे पाप तो करतो, त्यापासून तो मुक्त होतो.
13.115.5
प्रासादा यत्र सौवर्णा वसोर्धाराश्च कामदाः ।
गन्धर्वाप्सरसो यत्र तत्र यान्ति सहस्रदाः ॥ १३.११५.५ ॥
जिथे सोन्याचे महाल आणि इच्छा पूर्ण करणारे धनप्रवाह आहेत, जिथे गंधर्व आणि अप्सरा आहेत — हजार दाने देणारे तिथे जातात.
13.115.6
नवनीतपङ्काः क्षीरोदा दधिशैवलसङ्कुलाः ।
वहन्ति यत्र वै नद्यस्तत्र यान्ति सहस्रदाः ॥ १३.११५.६ ॥
जिथे लोण्याचा चिखल, दुधाचे पाणी, दही आणि शेवाळ भरलेल्या नद्या वाहतात — हजार दाने देणारे तिथे जातात.
13.115.7
गवां शतसहस्रं तु यः प्रच्छेद्यथाविधि ।
परां वृद्धिमवाप्याथ स्वर्गलोके महीयते ॥ १३.११५.७ ॥
यथाविधी लाख गायींचे जो दान करतो, तो परम समृद्धी मिळवून स्वर्गलोकात सन्मानित होतो.
13.115.8
दश चोभयतः प्रेत्य मातापित्रोः पितामहान् ।
दधाति सुकृताँल्लोकान्पुनाति च कुलं नरः ॥ १३.११५.८ ॥
मेल्यानंतर माणूस आई व वडील या दोन्ही बाजूंच्या दहा पितामहांना पुण्यलोकांत स्थापित करतो आणि आपल्या कुलालाही पवित्र करतो.
13.115.9
धेन्वाः प्रमाणेन समप्रमाणां ।
धेनुं तिलानामपि च प्रदाय।
पानीयवापीः स यमस्य लोके ।
न यातनां काञ्चिदुपैति तत्र ॥ १३.११५.९ ॥
गाईच्या मापाइतकी तिळाची धेनू दान करणारा यमलोकात पाणवठ्यांपर्यंत पोहोचतो आणि तेथे कोणत्याही यातना भोगत नाही.
13.115.10
पवित्रमग्र्यं जगतः प्रतिष्ठा ।
दिवौकसां मातरोऽथाप्रमेयाः।
अन्वालभेद्दक्षिणतो व्रजेच्च ।
दद्याच्च पात्रे प्रसमीक्ष्य कालम् ॥ १३.११५.१० ॥
ती जगताचा सर्वात पवित्र व श्रेष्ठ आधार आहे; देवांच्या अगणित माता आहेत. तिला स्पर्श करावा, दक्षिणेकडे जावे, आणि योग्य पात्राला वेळ पाहून दान द्यावे.
13.115.11
धेनुं सवत्सां कपिलां भूरिशृङ्गीं ।
कांस्योपदोहां वसनोत्तरीयाम्।
प्रदाय तां गाहति दुर्विगाह्यां ।
याम्यां सभां वीतभयो मनुष्यः ॥ १३.११५.११ ॥
वासरासह, तपकिरी रंगाची, मोठी शिंगे असलेली गाय, कांस्याचे दोहनपात्र व वस्त्राचे उत्तरीय यांसह दान करून माणूस भयरहित होऊन दुर्गम अशा यमसभेत प्रवेश करतो.
13.115.12
सुरूपा बहुरूपाश्चि विश्वरूपाश्च मातरः ।
गावो मामुपतिष्ठन्तामिति नित्यं प्रकीर्तयेत् ॥ १३.११५.१२ ॥
सुंदर रूपाच्या, अनेक रूपाच्या आणि सर्वरूपी माता असलेल्या गाई माझ्याजवळ येवोत — असे नित्य कीर्तन करावे.
13.115.13
नातः पुण्यतरं दानं नातः पुण्यतरं फलम् ।
नातो विशिष्टं लोकेषु भूतं भवितुमर्हति ॥ १३.११५.१३ ॥
यापेक्षा अधिक पुण्यकारक दान नाही, यापेक्षा अधिक पुण्यफळही नाही. लोकांमध्ये यापेक्षा श्रेष्ठ प्राणी होऊ शकत नाही.
13.115.14
त्वचा लोम्नाऽथ शृङ्गैर्वा वालैः क्षीरेण मेदसा ।
यज्ञं वहति सम्भूय किमस्त्यभ्यधिकं ततः ॥ १३.११५.१४ ॥
त्वचा, केस, शिंगे, शेपटीचे केस, दूध, चरबी — हे सर्व मिळून यज्ञ वाहतात. यापेक्षा अधिक काय आहे?
13.115.15
यया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
तां धेनुं शिरसा वन्दे भूतभव्यस्य मातरम् ॥ १३.११५.१५ ॥
ज्या धेनूने हे सर्व जग, स्थावर आणि जंगम, व्याप्त आहे, त्या धेनूला — भूत व भविष्याची माता असलेल्या तिला — मी मस्तक नमवून वंदन करतो.
13.115.16
गुणवचनसमुच्चयैकदेशो ।
नृवर मयैष गवां प्रकीर्तितस्ते।
न च परमिह दानमस्ति गोभ्यो ।
भवति न चापि परायणं ततोऽन्यम् ॥ १३.११५.१६ ॥
हे नरश्रेष्ठा, गुणांची स्तुती करणाऱ्या वचनांच्या संग्रहातील हा एक भाग मी तुला गाईंविषयी सांगितला. येथे गाईंपेक्षा श्रेष्ठ दान नाही, आणि त्यांच्याहून दुसरा परम आश्रयही नाही.
13.115.17
वरमिदमिति भूमिपो विचिन्त्य ।
प्रवरमृषेर्वचनं ततो महात्मा।
व्यसृजत नियतात्मवान्द्विजेभ्यः ।
सुबहु च गोधनमाप्तवांश्च लोकान् ॥ १३.११५.१७ ॥
"हेच सर्वश्रेष्ठ" असा विचार करून, तो भूपाल — महात्मा व संयमी आत्मा असलेला — ऋषींचे उत्तम वचन स्वीकारून द्विजांना पुष्कळ गोधन दान करता झाला; त्यामुळे त्याने लोक प्राप्त केले.