મહાભારત · અધ્યાય 13.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.116.1
पवित्राणां पवित्रं यच्छ्रेष्ठं लोके च यद्भवेत् ।
पावनं परमं चैव तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.११६.१ ॥
પવિત્રોમાં જે પવિત્રતમ છે, લોકમાં જે શ્રેષ્ઠ, પાવન અને પરમ હોય, હે પિતામહ, તે મને કહો.
13.116.2
गावो महार्थाः पुण्याश्च तारयन्ति च मानवान् ।
धारयन्ति प्रजाश्चेमा हविषा पयसा तथा ॥ १३.११६.२ ॥
ગાયો મહાન મૂલ્યવાન અને પુણ્યશાળી છે; તે મનુષ્યોને તારે છે. હવિ અને દૂધથી તે આ પ્રજાઓને ધારણ કરે છે.
13.116.3
न हि पुण्यतमं किञ्चिद्गोभ्यो भरतसत्तम ।
एताः पुण्याः पवित्राश्च त्रिषु लोकेषु सत्तमाः ॥ १३.११६.३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ગાયો કરતાં વધુ પુણ્યતમ કંઈ નથી. આ પુણ્યવાળી અને પવિત્ર છે; ત્રણે લોકમાં શ્રેષ્ઠ છે.
13.116.4
देवानामुपरिष्टाच्च गावः प्रतिवसन्ति वै ।
दत्त्वा चैतास्तारयते यान्ति स्वर्गं मनीषिणः ॥ १३.११६.४ ॥
ગાયો દેવોથી પણ ઉપર વસે છે. તેમનું દાન કરીને મનીષીઓ તરી જઈને સ્વર્ગે જાય છે.
13.116.5
मान्धाता यौवनाश्वश्च ययातिर्नहुषस्तथा ।
गा वै ददन्तः सततं सहस्रशतसम्मिताः ॥ १३.११६.५ ॥
માંધાતા, યૌવનાશ્વ, યયાતિ અને નહુષ પણ એ જ રીતે સતત સેંકડો-હજારો ગાયો દાન કરતા રહ્યા.
13.116.6
गताः परमकं स्थानं देवैरपि सुदुर्लभम् ।
अपि चात्र पुरावृत्तं कथयिष्यामि तेऽनघ ॥ १३.११६.६ ॥
દેવોને પણ અતિ દુર્લભ એવા પરમ સ્થાને તેઓ ગયા. હે નિષ્પાપ, આ વિષે એક પ્રાચીન વૃત્તાંત પણ હું તને કહીશ.
13.116.7
ऋषीणामुत्तमं धीमान्कृष्णद्वैपायनं शुकः ।
अभिवाद्याह्निकं कृत्वा शुचिः प्रयतमानसः ॥ १३.११६.७ ॥
ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, બુદ્ધિમાન શુકે કૃષ્ણદ્વૈપાયન (વ્યાસ)ને વંદન કર્યું, દૈનિક વિધિ કર્યો, શુદ્ધ અને સંયમિત મનથી.
13.116.8
पितरं परिपप्रच्छ दृष्टलोकपरावरम् ।
को यज्ञः सर्वयज्ञानां वरिष्ठोऽभ्युपलक्ष्यते ॥ १३.११६.८ ॥
લોકોના ઉચ્ચ-નીચને જોનારા પિતાને (શુકે) પૂછ્યું: સર્વ યજ્ઞોમાં કયો યજ્ઞ શ્રેષ્ઠ ગણાય છે?
13.116.9
किञ्च कृत्वा परं स्थानं प्राप्नुवन्ति मनीषिणः ।
केन देवाः पवित्रेण स्वर्गमश्नन्ति वा विभो ॥ १३.११६.९ ॥
કયું કર્મ કરીને બુદ્ધિમાન લોકો પરમ સ્થાન પામે છે? કઈ પવિત્રતાથી દેવતાઓ સ્વર્ગ ભોગવે છે, હે વિભો?
13.116.10
किञ्च यज्ञस्य यज्ञत्वं क्व च यज्ञः प्रतिष्ठितः ।
दानानामुत्तमं किञ्च किञ्च सत्रमितः परम्।
पवित्राणां पवित्रं च यत्तद्ब्रूहि महामुने ॥ १३.११६.१० ॥
યજ્ઞનું યજ્ઞત્વ શું છે, અને યજ્ઞ ક્યાં સ્થાપિત છે? દાનોમાં ઉત્તમ કયું છે, અને આનાથી શ્રેષ્ઠ સત્ર કયું છે? પવિત્રોમાં જે પવિત્રતમ છે તે કહો, હે મહામુનિ.
13.116.11
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं व्यासः परमधर्मवित् ।
पुत्रायाकथयत्सर्वं तत्त्वेन भरतर्षभ ॥ १३.११६.११ ॥
આ વચન સાંભળીને પરમધર્મજ્ઞ વ્યાસે પુત્રને બધું યથાર્થ રીતે કહ્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
13.116.12
गावः प्रतिष्ठा भूतानां तथा गावः परायणम् ।
गावः पुण्याः पवित्राश्च गोधनं पावनं तथा ॥ १३.११६.१२ ॥
ગાયો પ્રાણીઓનો આધાર છે; તેમજ ગાયો પરમ આશ્રય પણ છે. ગાયો પુણ્યદાયી અને પવિત્ર છે; ગોધન પણ પાવન છે.
13.116.13
पूर्वमासन्नंशृङ्गा वै गाव इत्यनुशश्रुम ।
शृङ्गार्थे समुपासन्त ताः किल प्रभुमव्ययम् ॥ १३.११६.१३ ॥
પહેલાં ગાયોને શિંગડાં જ અંગ હતાં, એમ આપણે સાંભળ્યું છે. શિંગડાં માટે તેઓએ તે અવ્યય પ્રભુની ઉપાસના કરી.
13.116.14
ततो ब्रह्मा तु गाः सत्रमुपविष्टाः समीक्ष्य ह ।
ईप्सितं प्रददौ ताभ्यो गोभ्यः प्रत्येकशः प्रभुः ॥ १३.११६.१४ ॥
પછી સત્રમાં બેઠેલી તે ગાયોને જોઈને બ્રહ્માએ, તે પ્રભુએ, દરેકને તેની ઇચ્છિત વસ્તુ આપી.
13.116.15
तासां शृङ्गाण्यजायन्त तस्या यादृङ्भनोगतम् ।
नानावर्णाः शृङ्गवन्त्यस्ता व्यरोचन्त पुत्रक ॥ १३.११६.१५ ॥
તેમને શિંગડાં ઉત્પન્ન થયાં, જેવું તેમના મનમાં હતું તેવું. હે પુત્ર, વિવિધ રંગોનાં શિંગડાંવાળી તેઓ શોભી ઊઠી.
13.116.16
ब्रह्मणा वरदत्तास्ता हव्यकव्यप्रदाः शुभाः ।
पुण्याः पवित्राः सुभगा दिव्यसंस्थानलक्षणाः ॥ १३.११६.१६ ॥
બ્રહ્માએ વરદાન આપેલી તે શુભ ગાયો હવ્ય અને કવ્ય આપનારી હતી; પુણ્ય, પવિત્ર, સૌભાગ્યશાળી અને દિવ્ય આકાર-લક્ષણોવાળી.
13.116.17
गावस्तेजो महद्दिव्यं गवां दानं प्रशस्यते ।
ये चैताः सम्प्रयच्छन्ति साधवो वीतमत्सराः ॥ १३.११६.१७ ॥
ગાયો મહાન દિવ્ય તેજ છે; ગાયોનું દાન પ્રશંસાપાત્ર છે. જે સાધુઓ ઈર્ષ્યારહિત થઈને તેમનું દાન કરે છે.
13.116.18
ते वै सुकृतिनः प्रोक्ताः सर्वदानप्रदाश्च ते ।
गवां लोकं तथा पुण्यमाप्नुवन्ति च तेऽनघ ॥ १३.११६.१८ ॥
તેઓ જ પુણ્યવાન કહેવાયા છે, અને તેઓ સર્વ દાન આપનારા છે. હે નિષ્પાપ, તેઓ ગાયોનો પુણ્યલોક પણ પામે છે.
13.116.19
यत्र वृक्षा मधुफला दिव्यपुष्पफलोपगाः ।
पुष्पाणि च सुगन्धीनि दिव्यानि द्विजसत्तम ॥ १३.११६.१९ ॥
જ્યાં મધુર ફળોવાળાં વૃક્ષો છે, દિવ્ય પુષ્પો અને ફળોથી લદાયેલાં, અને સુગંધી દિવ્ય પુષ્પો છે — હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ.
13.116.20
सर्वा मणिभयी भूमिः सर्वकाञ्चनवालुकाः ।
सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्पङ्का निरजाः शुभाः ॥ १३.११६.२० ॥
સમગ્ર ભૂમિ મણિમય છે, રેતી બધી સોનાની; દરેક ઋતુમાં સુખદ સ્પર્શવાળી, કીચડ અને ધૂળ વિનાની, શુભ.
13.116.21
रक्तोत्पलवनैश्चैव मणिखण्डैर्हिरण्मयैः ।
तरुणादित्यसङ्काशैर्भान्ति तत्र जलाशयाः ॥ १३.११६.२१ ॥
ત્યાં લાલ કમળોનાં વનોથી, સોનેરી મણિખંડોથી, ઊગતા સૂર્ય જેવાં ચમકતાં જળાશયો શોભે છે.
13.116.22
महार्हमणिपत्रैश्च काञ्चनप्रभकेसरैः ।
नीलोत्पलविमिश्रैश्च सरोभिर्बहुपङ्कजैः ॥ १३.११६.२२ ॥
અતિ મૂલ્યવાન મણિનાં પાંદડાં, સોનેરી કાંતિનાં કેસરોવાળાં, નીલ કમળોથી મિશ્ર, અનેક કમળોથી ભરેલાં સરોવરોથી.
13.116.23
करवीरवनैः फुल्लैः सहस्रावर्तसंवृतैः ।
सन्तानकवनैः फुल्लैर्वृक्षेश्च समलङ्कृताः ॥ १३.११६.२३ ॥
ખીલેલાં કરવીર વનોથી, હજાર આવર્તોથી ઘેરાયેલાં, ખીલેલાં સંતાનક વનોથી અને વૃક્ષોથી તે અલંકૃત છે.
13.116.24
निर्मिलाभिश्च मुक्ताभिर्मणिभिश्च महाप्रभैः ।
उद्भूतपुलिनास्तत्र जातरूपैश्चि निम्नगाः ॥ १३.११६.२४ ॥
નિર્મળ મોતીઓ અને મહાપ્રભાવાળા મણિઓથી; ઊંચા કિનારાવાળી સુવર્ણ નદીઓ ત્યાં વહે છે.
13.116.25
सर्वरत्नमयैश्चित्रैरवगाढा द्रुमोत्तमैः ।
जातरूपमयैश्चान्यैर्हुताशनसमप्रभैः ॥ १३.११६.२५ ॥
બધાં રત્નોથી બનેલા, વિચિત્ર, ઉત્તમ વૃક્ષોથી આચ્છાદિત, સુવર્ણમય તથા અન્ય (વૃક્ષો વડે), હવનાગ્નિની પ્રભા સમાન તેજવાળા.
13.116.26
सौवर्णि गिरयस्तत्र मणिरत्नशिलोच्चयाः ।
सर्वरत्नमयैर्भान्ति शृङ्गैश्चारुभिरुच्छ्रितैः ॥ १३.११६.२६ ॥
ત્યાં સુવર્ણમય પર્વતો છે, મણિરત્નોના શિલાના ઢગલા. સર્વ રત્નમય ઊંચાં સુંદર શિખરોથી તેઓ શોભે છે.
13.116.27
नित्यपुष्पफलास्तत्र नगाः पत्ररथाकुलाः ।
दिव्यगन्धरसैः पुष्पैः फलैश्च भरतर्षभ ॥ १३.११६.२७ ॥
ત્યાં વૃક્ષો સદા ફૂલ અને ફળથી યુક્ત હોય છે, પક્ષીઓના સમૂહોથી ભરેલાં. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેમનાં ફૂલ અને ફળ દિવ્ય ગંધ અને રસવાળાં છે.
13.116.28
रमन्ते पुण्यकर्माणस्तत्र नित्यं युधिष्ठिर ।
सर्वकामसमृद्धार्था निःशोका गतमन्यवः ॥ १३.११६.२८ ॥
ત્યાં પુણ્યકર્મી લોકો સદા રમે છે. હે યુધિષ્ઠિર, તેઓ સર્વ કામનાઓ અને હેતુઓથી સમૃદ્ધ, શોકરહિત અને ક્રોધરહિત હોય છે.
13.116.29
विमानेषु विचित्रेषु रमणीयेषु भारत ।
मोदन्ते पुण्यकर्माणो विरहन्तो यशस्विनः ॥ १३.११६.२९ ॥
હે ભારત, પુણ્યકર્મી યશસ્વી લોકો વિચિત્ર, રમણીય વિમાનોમાં આનંદ કરે છે.
13.116.30
उपक्रीडन्ति तान्राजञ्शुभाश्चाप्सरसां गणाः ।
एतान्लोकानवाप्नोति गां दत्त्वा वै युधिष्ठिर ॥ १३.११६.३० ॥
હે રાજન્, શુભ અપ્સરાઓના સમૂહ તેમની સાથે ક્રીડા કરે છે. હે યુધિષ્ઠિર, ગાયનું દાન આપનાર આ લોકો પામે છે.
13.116.31
यासामधिपतिः पूषा मारुतो बलवान्बले ।
ऐश्वर्ये वरुणो राजा ता मां पान्तु युगन्धराः ॥ १३.११६.३१ ॥
જેમના અધિપતિ પૂષા છે, બળમાં બળવાન મારુત છે, ઐશ્વર્યમાં રાજા વરુણ છે — તે યુગન્ધરાઓ મારું રક્ષણ કરો.
13.116.32
सुरूपा बहुरूपाश्च विश्वरूपाश्च मातरः ।
प्राजापत्या इति ब्रह्मञ्जपेन्नित्यं यतव्रतः ॥ १३.११६.३२ ॥
સુરૂપા, બહુરૂપા અને વિશ્વરૂપા માતાઓ — પ્રાજાપત્ય કહેવાતી — હે બ્રાહ્મણ, વ્રતનિષ્ઠ પુરુષે તેમનો નિત્ય જપ કરવો.
13.116.33
गाश्च शुश्रूषते यश्च समन्वेति च सर्वशः ।
तस्मै तुष्टाः प्रयच्छन्ति वरानपि सुदुर्लभान् ॥ १३.११६.३३ ॥
જે ગાયોની સેવા કરે છે અને સર્વ રીતે તેમને અનુસરે છે, તેના પર પ્રસન્ન થઈને તેઓ અતિ દુર્લભ વરદાન પણ આપે છે.
13.116.34
द्रुह्येन मनसा वाऽपि गोषु ता हि सुखप्रदाः ।
अर्चयेत सदा चैव नमस्कारैश्च पूजयेत् ॥ १३.११६.३४ ॥
ગાયો પ્રત્યે મનથી પણ દ્રોહ ન કરવો, કારણ કે તે સુખ આપનારી છે. સદા તેમનો આદર કરવો અને નમસ્કારથી પૂજા કરવી.
13.116.35
दान्तः प्रीतमना नित्यं गवां व्युष्टिं तथाऽश्नुते ।
त्र्यहमुष्णं पिबेन्मूत्रं त्र्यहमुष्णं पिबेत्पयः ॥ १३.११६.३५ ॥
ઇન્દ્રિયોને વશ રાખનાર અને સદા પ્રસન્ન મનવાળો પુરુષ ગાયોની સમૃદ્ધિ પામે છે. ત્રણ દિવસ ગરમ ગોમૂત્ર પીવું, ત્રણ દિવસ ગરમ દૂધ પીવું.
13.116.36
गवामुष्णं पयः पीत्वा त्र्यहमुष्णं घृतं विबेत् ।
त्र्यहमुष्णं घृतं पीत्वा वायुभक्षो भवेत्र्यहम् ॥ १३.११६.३६ ॥
ગાયનું ગરમ દૂધ પીને ત્રણ દિવસ ગરમ ઘી પીવું. ત્રણ દિવસ ગરમ ઘી પીધા પછી ત્રણ દિવસ માત્ર વાયુ ભક્ષણ કરનાર થવું.
13.116.37
योन देवाः पवित्रेणि भुञ्जते लोकमुत्तमम् ।
यत्पवित्रं पवित्राणां तद्धृतं शिरसा वहेत् ॥ १३.११६.३७ ॥
પવિત્રોમાં પવિત્ર એવું તે ઘી માથે ધારણ કરવું; તેનાથી દેવો ઉત્તમ લોક ભોગવે છે.
13.116.38
घृतेन जुहुयादग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् ।
घृतं प्राशेद्धृतं दद्याद्गवां पुष्टिं तथाऽश्नुते ॥ १३.११६.३८ ॥
ઘીથી અગ્નિમાં હોમ કરવો, ઘીથી સ્વસ્તિવાચન કરાવવું; ઘી પીવું અને ઘી દાન કરવું; એ રીતે ગાયોની પુષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય છે.
13.116.39
निर्हृतैश्च यवैर्गोभिर्मासं प्रश्रितयावकः ।
ब्रह्महत्यासमं पापं सर्वमेतेन शुध्यते ॥ १३.११६.३९ ॥
એક મહિના સુધી ફોતરાં કાઢેલા જવ અને ગોઉત્પાદનો સાથે જવની કાંજી ખાઈને રહેવું; બ્રહ્મહત્યા સમાન પાપ પણ આનાથી શુદ્ધ થાય છે.
13.116.40
पराभवार्थं दैत्यानां देवैः शौचमिदं कृतम् ।
ते देवत्वमपि प्राप्ताः संसिद्धाश्च महाबलाः ॥ १३.११६.४० ॥
દૈત્યોને પરાજિત કરવા માટે દેવોએ આ શૌચ કર્યું; તે મહાબલીઓ દેવત્વ અને સિદ્ધિ પામ્યા.
13.116.41
गावः पवित्राः पुण्याश्च पावनं परमं महत् ।
ताश्च दत्त्वा द्विजातिभ्यो नरः स्वर्गमुपाश्नुते ॥ १३.११६.४१ ॥
ગાયો પવિત્ર અને પુણ્યદાયી છે, પરમ અને મહાન પાવન છે; તેમને દ્વિજોને દાન આપીને માણસ સ્વર્ગ પામે છે.
13.116.42
गवां मध्ये शुचिर्भूत्वा गोमतीं मनसा जपेत् ।
पूताभिरद्भिराचम्यि शुचिर्भवति निर्मलः ॥ १३.११६.४२ ॥
ગાયોની વચ્ચે શુચિ થઈને મનથી ગોમતી મંત્રનો જપ કરવો; પવિત્ર જળથી આચમન કરીને તે શુદ્ધ અને નિર્મળ થાય છે.
13.116.43
अग्निमध्ये गवां मध्ये ब्राह्मणानां च संसदि ।
विद्यावेदप्रतस्नाता ब्राह्मणाः पुण्यकर्मिणः ॥ १३.११६.४३ ॥
અગ્નિની મધ્યે, ગાયોની મધ્યે, બ્રાહ્મણોની સભામાં, વિદ્યા અને વેદમાં સ્નાત, પુણ્યકર્મ કરનારા બ્રાહ્મણો (પવિત્ર થાય છે).
13.116.44
अध्यापयेरञ्शिष्यान्वै गोमतीं यज्ञसम्मिताम् ।
त्रिरात्रोपोषितो भूत्वा गोमतीं लभते वरम् ॥ १३.११६.४४ ॥
શિષ્યોને યજ્ઞસમાન ગોમતી શીખવવી. ત્રણ રાત્રિ ઉપવાસ કરીને ગોમતી (જપનાર) વર પ્રાપ્ત કરે છે.
13.116.45
पुत्रिकामश्च लभते पुत्रं धनमथापि वा ।
पतिकामा च भर्तारं सर्वकामांश्च मानवः ॥ १३.११६.४५ ॥
પુત્રની કામના કરનાર પુત્ર કે ધન પ્રાપ્ત કરે છે; પતિની કામના કરનારી સ્ત્રી પતિ પ્રાપ્ત કરે છે, અને મનુષ્ય સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
13.116.46
गावस्तुष्टाः प्रयच्छन्ति सेविता वै न संशयः ।
एवमेतां महाभागा यज्ञियाः सर्वकामदाः।
रोहिण्य इति जानीहि नैताभ्यो विद्यते परम् ॥ १३.११६.४६ ॥
સેવા કરાયેલી ગાયો પ્રસન્ન થઈને વર આપે છે, એમાં શંકા નથી. આ રીતે આ મહાભાગ્યવતી, યજ્ઞયોગ્ય, સર્વકામદાયિની રોહિણીઓ છે એમ જાણ; એમનાથી શ્રેષ્ઠ કંઈ નથી.
13.116.47
इत्युक्तः स महातेजाः शुकः पित्रा महात्मना ।
पूजयामास तां नित्यं तस्मात्त्वमपि पूजय ॥ १३.११६.४७ ॥
મહાત્મા પિતાએ આમ કહ્યું ત્યારે મહાતેજસ્વી શુકે તેમની નિત્ય પૂજા કરી; તેથી તું પણ તેમની પૂજા કર.