મહાભારત · અધ્યાય 13.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.117.1
सुराणामसुराणां च भूतानां च पितामह ।
प्रभुः स्रष्टा च भगवान्मुनिभिः स्तूयते भुवि ॥ १३.११७.१ ॥
હે પિતામહ! દેવો, અસુરો અને સર્વ પ્રાણીઓના પ્રભુ અને સર્જક ભગવાન પૃથ્વી પર મુનિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામે છે.
13.117.2
तस्योपरि कथं ह्येष गोलोकः स्थानतां गतः ।
संशयो मे महानेष तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.११७.२ ॥
તેની ઉપર આ ગોલોક કેવી રીતે સ્થાન પામ્યો? આ મારો મોટો સંશય છે; તે મને સમજાવવું આપને યોગ્ય છે.
13.117.3
मनोवाग्बुद्धयस्तावदेकस्थाः कुरुसत्तम ।
ततो मे शृणु कार्त्स्न्येन गोमहाभाग्यमुत्तमम् ॥ १३.११७.३ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ! મન, વાણી અને બુદ્ધિ, આ સર્વ એક જ સ્થાને સ્થિત છે. હવે મારી પાસેથી ગાયોનું ઉત્તમ મહાભાગ્ય સંપૂર્ણ રીતે સાંભળો.
13.117.4
पुण्यं यशस्यमायुष्यं तथा स्वस्त्ययनं महत् ।
कीर्तिर्विहरता लोके गवां यो गोषु भक्तिमान् ॥ १३.११७.४ ॥
જે ગાયો પ્રત્યે ભક્તિ રાખે છે, તેને પુણ્ય, યશ, દીર્ઘાયુ અને મહાન કલ્યાણનો માર્ગ મળે છે; જગતમાં વિચરતાં તેની કીર્તિ ફેલાય છે.
13.117.5
श्रूयते हि पुराणेषु महर्षीणां महात्मनाम् ।
संस्थाने सर्वलोकानां देवानां चापि सम्भवे ॥ १३.११७.५ ॥
પુરાણોમાં મહાત્મા મહર્ષિઓ પાસેથી સાંભળવામાં આવે છે — સર્વ લોકોની સ્થિતિમાં અને દેવોની ઉત્પત્તિમાં પણ (ગાયોનું મહત્ત્વ છે).
13.117.6
देवतार्थेऽमृतार्थे च यज्ञार्थे चैव भारत ।
सुरभिर्नाम विख्याता रोहिणी कामरूपिणी ॥ १३.११७.६ ॥
હે ભારત! દેવો માટે, અમૃત માટે અને યજ્ઞ માટે જ સુરભિ નામે વિખ્યાત, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે તેવી રોહિણી પ્રગટ થઈ.
13.117.7
सङ्कल्प्य मनसा पूर्वं रोहिणी ह्यमृतात्मना ।
घोरं तपः समास्थाय निर्मिती विस्वकर्मणा ॥ १३.११७.७ ॥
પૂર્વે મનથી સંકલ્પ કરીને, અમૃતસ્વરૂપ રોહિણી ઘોર તપનો આશ્રય લઈ વિશ્વકર્માથી નિર્મિત થઈ.
13.117.8
पुरुषं चासृजद्भूस्तेजसा तपसा च ह ।
देदीप्यमानं वपुषा समिद्धमिव पावकम् ॥ १३.११७.८ ॥
ભૂમિએ તેજ અને તપથી એક પુરુષ સર્જ્યો; તે શરીરથી પ્રજ્વલિત અગ્નિ સમાન દીપતો હતો.
13.117.9
सोऽपश्यदिष्टरूपां तां सुरभिं रोहिणीं तदा ।
दृष्ट्वैव चातिविमनाः सोऽभवत्काममोहितः ॥ १३.११७.९ ॥
ત્યારે તેણે ઇષ્ટ રૂપવાળી તે સુરભિ-રોહિણીને જોઈ; તેને જોતાં જ તે અત્યંત વ્યાકુળ થઈ કામથી મોહિત થયો.
13.117.10
तं कामार्तमथो ज्ञात्वा स्वयंभूर्लोकभावनः ।
माऽऽर्तो भव तथा चैष भगवानभ्यभाषत ॥ १३.११७.१० ॥
તેને કામથી પીડિત જાણીને લોકપાલક સ્વયંભૂ ભગવાને કહ્યું, "દુઃખી ન થા."
13.117.11
ततः स भगवांस्तत्र मार्ताण्ड इति विश्रुतः ।
चकार नाम तं दृष्ट्वा तस्यार्तीभावमुत्तमम् ॥ १३.११७.११ ॥
ત્યારે ત્યાં માર્તંડ નામે વિખ્યાત તે ભગવાને તેને જોયો અને તેની ઉત્કૃષ્ટ પીડાની સ્થિતિ જોઈ તેનું નામ પાડ્યું.
13.117.12
सोऽददाद्भगवांस्तस्मै मार्ताण्डाय महात्मने ।
सुरूपां सुरभिं कन्यां तपस्तेजोमयीं शुभाम् ॥ १३.११७.१२ ॥
તે ભગવાને તે મહાત્મા માર્તંડને તપ અને તેજથી ભરેલી, સુંદર રૂપવાળી, શુભ કન્યા સુરભિ આપી.
13.117.13
यथा मयैष चोद्भूतस्त्वं चैवषा च रोहिणी ।
मैथुनं गतवन्तौ च तथा चोत्पत्स्यति प्रजा ॥ १३.११७.१३ ॥
મારાથી આ જન્મ્યો તેમ, તું, આ અને રોહિણી પણ જન્મીને મળ્યાં; તેમ જ પ્રજા ઉત્પન્ન થશે.
13.117.14
प्रजा भविष्यते पुण्या पवित्रं परमं च वाम् ।
न चाप्यगम्यागमनाद्दोषं प्राप्स्यसि कर्हिचित् ॥ १३.११७.१४ ॥
પ્રજા પુણ્યશાળી થશે; તમારા બંને માટે આ પરમ પવિત્ર છે. અગમ્ય સંગમથી તમને ક્યારેય દોષ નહીં લાગે.
13.117.15
त्वत्प्रजासम्भवं क्षीरं भविष्यति परं हविः ।
यज्ञेषु चाज्यभागानां त्वत्प्रजामूलजो विधिः ॥ १३.११७.१५ ॥
તારી પ્રજામાંથી ઉત્પન્ન થયેલું દૂધ પરમ હવિ થશે; યજ્ઞોમાં આજ્યભાગોનો વિધિ તારી પ્રજામાં જ મૂળ ધરાવશે.
13.117.16
प्रजाशुश्रूषवश्चैव ये भविष्यन्ति रोहिणि ।
तव तेनैव पुण्येनि गोलोकं यान्तु मानवाः ॥ १३.११७.१६ ॥
હે રોહિણી, જે મનુષ્યો તારી પ્રજાની સેવા કરશે, તેઓ એ જ પુણ્યથી ગોલોકે જાઓ.
13.117.17
इदं पवित्रं परममृषभं नाम कर्हिचित् ।
यद्वै ज्ञात्वा द्विजा लोके मोक्ष्यन्ते योनिसङ्करात् ॥ १३.११७.१७ ॥
આ પરમ પવિત્ર 'ઋષભ' નામનું છે; આને જાણીને દ્વિજો આ લોકમાં યોનિસંકરથી મુક્ત થશે.
13.117.18
एतत्क्रियाः प्रवर्तन्ते मन्त्रब्राह्मणसंस्कृताः ।
देवतानां वितॄणां च हव्यकव्यपुरोगमाः ॥ १३.११७.१८ ॥
મંત્રો અને બ્રાહ્મણોથી સંસ્કારિત આ ક્રિયાઓ પ્રવર્તે છે; દેવો અને પિતૃઓના હવ્ય-કવ્યમાં અગ્રેસર એ છે.
13.117.19
तत एतेन पुण्येन प्रजास्तव तु रोहिणि ।
ऊर्ध्वं ममापि लोकस्य वत्स्यन्ते निरुपद्रवाः ॥ १३.११७.१९ ॥
ત્યારે આ પુણ્યથી, હે રોહિણી, તારી પ્રજાઓ પણ ઉપર મારા લોકમાં ઉપદ્રવ વિના વસશે.
13.117.20
भद्रं तेभ्यश्च भद्रं ते ये प्रजासु भवन्ति वै ।
युगन्धराश्च ते पुत्राः सन्तु लोकस्य धारणे ॥ १३.११७.२० ॥
તેમનું કલ્યાણ થાઓ, તારું પણ કલ્યાણ થાઓ; પ્રજાઓમાં જેઓ હશે તેઓ લોકધારણ માટે ધૂંસરી વહન કરનારા પુત્રો થાઓ.
13.117.21
यान्यान्कामयसे लोकांस्ताँल्लोकाननुयास्यसि ।
सर्वदेवगणश्चैव तव यास्यन्ति पुत्रताम्।
तव स्तनसमुद्भूतं पिबन्तोऽमृतमुत्तमम् ॥ १३.११७.२१ ॥
તું જે જે લોકોની ઇચ્છા કરીશ તે તે લોકોમાં તું જઈશ; સર્વ દેવગણો પણ તારા પુત્રો થશે, તારા સ્તનમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું ઉત્તમ અમૃત પીતા.
13.117.22
एवमेतान्वरान्सर्वानगृह्णात्सुरभिस्तदा ।
ब्रुवतः सर्वलोकेशान्निर्वृतिं चागमत्पराम् ॥ १३.११७.२२ ॥
આ રીતે સુરભિએ ત્યારે આ સર્વ વરો સ્વીકાર્યા; સર્વલોકેશ્વરો બોલતા હતા ત્યારે તેણે પરમ સંતોષ પ્રાપ્ત કર્યો.
13.117.23
सृष्ट्वा प्रजाश्च विपुला लोकसन्धारणाय वै ।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता सुरभिर्लोकमाविशत् ॥ १३.११७.२३ ॥
લોકધારણ માટે વિપુલ પ્રજાઓનું સર્જન કરીને, બ્રહ્માની અનુમતિ પામીને સુરભિ લોકમાં પ્રવેશી.
13.117.24
एवं वरप्रदानेन स्वयंभोरेव भारत ।
उपरिष्टाद्गवां लोकः प्रोक्तस्ते सर्वमादितः ॥ १३.११७.२४ ॥
આ રીતે, હે ભારત, સ્વયંભૂના વરદાનથી ગાયોનો લોક ઉપર છે; તે સર્વ મેં તને આદિથી કહ્યું.