ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.120.1
कः फेनपेति नाम्नाऽसौ कथं वा भक्षितः पुरा ।
मृत उज्जीवितः कस्मात्कथं गोलोकमाश्रितः ॥ १३.१२०.१ ॥
ಫೇನಪ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು ಯಾರು? ಹಿಂದೆ ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿನ್ನಲಾಯಿತು? ಮರಣಹೊಂದಿದ ಅವನು ಹೇಗೆ ಪುನಃ ಜೀವಂತನಾದನು, ಹೇಗೆ ಗೋಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದನು?
13.120.2
विरुद्वे मानुषे लोके तथा समयवर्त्मसु ।
क्रते दैवं हि दुष्प्रपं मानुषेषु विशेषतः।
संशयो मे महानत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१२०.२ ॥
ಮಾನವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದಾಗಲೂ, ಕಾಲನಿಯಮದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ, ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ, ದೈವವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗದದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವಿದೆ; ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು.
13.120.3
श्रूयते भार्गवे वंशे सुमित्रो नाम भारत ।
वेदाध्ययनसम्पन्नो विपुले तपसि स्थितः ॥ १३.१२०.३ ॥
ಭಾರತನೇ, ಭಾರ್ಗವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ರ ಎಂಬ ಒಬ್ಬನು ಇದ್ದನೆಂದು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅವನು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣನು, ವಿಪುಲ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು.
13.120.4
वानप्रस्थाश्रमे युक्तः स्वकर्मनिरतः सदा ।
विनयाचारतत्वज्ञः सर्वधर्मार्थकोविदः ॥ १३.१२०.४ ॥
ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಸದಾ ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿ, ವಿನಯಾಚಾರದ ತತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಸರ್ವ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೋವಿದನು.
13.120.5
यत्नात्त्रिषवणस्नायी संध्योपासनतत्परः ।
अग्निहोत्ररतः क्षान्तो जपञ्जुह्वच्च नित्यदाः ॥ १३.१२०.५ ॥
ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು, ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರತನು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು, ಜಪಿಸುತ್ತ ಹೋಮಿಸುತ್ತ, ನಿತ್ಯ ದಾನ ನೀಡುವವನು.
13.120.6
पितृदेवांश्च नियतमतिर्थींश्च स पूजयन् ।
प्राणसन्धारणार्थं च यत्किंचिदुपहारयन् ॥ १३.१२०.६ ॥
ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಾಣ ಧರಿಸಲು ಏನು ದೊರೆತರೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತ.
13.120.7
गिरिस्त्रिशिखरो नाम यतः प्रभवते नदी ।
कुलजेति पुराणेषु विश्रुता रुद्रनिर्मिता ॥ १३.१२०.७ ॥
ತ್ರಿಶಿಖರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರ್ವತದಿಂದ ಒಂದು ನದಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕುಲಜಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ರುದ್ರನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.
13.120.8
तस्यास्तीरे समे देशे पुष्पमालासमाकुले ।
वन्यौषधिद्रुमोपेते नानापक्षिमृगायुते ॥ १३.१२०.८ ॥
ಅದರ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಿತ್ತು; ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಕಾಡು ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
13.120.9
व्यपेतदंशमशके ध्वाङ्क्षगृध्रैरसेविते ।
कृष्णदर्भतृणप्राये सुरम्ये ज्योतिरश्मिनि ॥ १३.१२०.९ ॥
ನೊಣ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಕಾಗೆ ರಣಹದ್ದುಗಳು ಸೇರದ, ಕಪ್ಪು ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲು ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ, ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯ, ಹೊಳೆಯುವ ಕಲ್ಲುಗಳಿದ್ದ ಸ್ಥಳ.
13.120.10
सर्वोन्नतैः समैः श्यामैर्याज्ञीयैस्तरुभिर्वृते ।
तत्राश्रमपदं पुण्यं भृगूणामभवत्पुरा। ॥ १३.१२०.१० ॥
ಎಲ್ಲವೂ ಎತ್ತರ, ಸಮ, ಕಪ್ಪು ಯಾಜ್ಞೀಯ ಮರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಭೃಗುಗಳ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಳವಿತ್ತು.
13.120.11
उवास तत्र नियतः सुमित्रो नाम भार्गवः ।
यथोद्दिष्टेन पूर्वेषां भृगूणां साधुवर्त्मना ॥ १३.१२०.११ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ರ ಎಂಬ ನಿಯಮನಿಷ್ಠ ಭಾರ್ಗವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನು ಪೂರ್ವಜ ಭೃಗುಗಳು ತೋರಿದ ಸದ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದನು.
13.120.12
तस्मा आङ्गिरसः कश्चिद्ददौ गां शर्करीं शुभाम् ।
वर्षासु पश्चिमे मासि पौर्णमास्यां शुचिव्रतः ॥ १३.१२०.१२ ॥
ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಆಂಗಿರಸನು ಶುಭಕರವಾದ ಶರ್ಕರೀ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದನು; ಮಳೆಗಾಲದ ಕೊನೆಯ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಶುಚಿವ್ರತನು.
13.120.13
स तां लब्ध्वा धर्मशीलश्चिन्तयामास तत्परः ।
सुमित्रः परया भक्त्या जननीमिव मातरम् ॥ १३.१२०.१३ ॥
ಅವಳನ್ನು ಪಡೆದ ಧರ್ಮಶೀಲನು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಸುಮಿತ್ರನು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೆ ಕಂಡನು.
13.120.14
तेन सन्धुक्ष्यमाणा सा रोहिणी कामरूपिणी ।
प्रवृद्धिमगमच्छ्रेष्ठा प्राणतश्च सुदर्शना ॥ १३.१२०.१४ ॥
ಅವನಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತಳಾದ ಆ ರೋಹಿಣಿ, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ರೂಪ ಧರಿಸುವವಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಳು; ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡಳು.
13.120.15
सिराविमुक्तपार्श्वान्ता विपुलां कान्तिमुद्वहत् ।
श्यामपार्श्वान्तपृष्ठा सा सुरभिर्मधुपिङ्गला ॥ १३.१२०.१५ ॥
ನರಗಳಿಲ್ಲದ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಅಂಚುಗಳುಳ್ಳ ಅವಳು ವಿಶಾಲ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು; ಕಪ್ಪು ಪಾರ್ಶ್ವ, ಅಂಚು, ಬೆನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆ ಸುರಭಿ ಜೇನಿನಂತೆ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದಳು.
13.120.16
बृहती सूक्ष्मरोमान्ता रूपोदग्रा तनुत्वचा ।
कृष्णपुच्छा श्वेतवक्त्रा समवृत्तपयोधरा ॥ १३.१२०.१६ ॥
ಆ ಬೃಹತಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೋಮಾಂಚದ ಅಂಚಿನವಳು, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಳು, ತೆಳು ಚರ್ಮದವಳು, ಕಪ್ಪು ಬಾಲ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮುಖದವಳು, ಸಮ ಸುತ್ತಾದ ಕೆಚ್ಚಲುಳ್ಳವಳು.
13.120.17
पृष्ठोन्नता पूर्वनता शङ्कुकर्णी सुलोचना ।
दीर्घजिह्वा ह्रस्वशृङ्गी सम्पूर्णदशनान्तरा ॥ १३.१२०.१७ ॥
ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದವಳು, ಮುಂದೆ ಬಾಗಿದವಳು, ಶಂಕುವಿನಂತಹ ಕಿವಿಗಳುಳ್ಳವಳು, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳು, ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯವಳು, ಚಿಕ್ಕ ಕೊಂಬುಗಳುಳ್ಳವಳು, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳವಳು.
13.120.18
मांसाधिकगलान्ता सा प्रसन्ना शुभदर्शना ।
नित्यं शमयुता स्निग्धा सम्पूर्णोदात्तनिस्वना ॥ १३.१२०.१८ ॥
ಕಂಠದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಂಸವುಳ್ಳವಳು; ಅವಳು ಪ್ರಸನ್ನಳು, ಶುಭದರ್ಶನಳು; ಸದಾ ಶಾಂತಿಯುಳ್ಳವಳು, ಸ್ನಿಗ್ಧಳು, ಪೂರ್ಣ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವುಳ್ಳವಳು.
13.120.19
प्राजापत्यैर्गवां नित्यं प्रशस्तैर्लक्षणैर्युता ।
यौवनस्थेव वनिता शुशुभे रूपशोभया ॥ १३.१२०.१९ ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಹಸು, ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ತನ್ನ ರೂಪಶೋಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯಿತು.
13.120.20
वृषेणोपगता सा तु कल्या मधुरदर्शना ।
मिथुनं जनयामास तुल्यरूपमिवात्मनः ॥ १३.१२०.२० ॥
ಆ ಶುಭ್ರ, ಮಧುರ ರೂಪದ ಹಸು ಒಂದು ಹೋರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ, ತನ್ನದೇ ರೂಪದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
13.120.21
संवर्धयामास स तां सवत्सां भार्गवो मुनिः ।
तयोः प्रजाधिसंसर्गात्सहस्रं च गवामभूत् ॥ १३.१२०.२१ ॥
ಭಾರ್ಗವ ಮುನಿಯು ಆ ಹಸುವನ್ನು ಅದರ ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಿದನು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂತತಿಯ ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಸುಗಳು ಸಾವಿರವಾದವು.
13.120.22
गवां जातिसहस्राणि सम्भूतानि परस्परम् ।
ऋषभाणां च राजेन्द्र नैवान्तः प्रतिदृश्यते ॥ १३.१२०.२२ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಿಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಜಾತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವುಗಳ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.120.23
तैराश्रमपदं रम्यमरण्यं चैव सर्वशः ।
समाकुलं समभवन्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ १३.१२०.२३ ॥
ಅವುಗಳಿಂದ ಆ ರಮಣೀಯ ಆಶ್ರಮ ಪ್ರದೇಶವೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಡೂ ತುಂಬಿಹೋದವು; ಆಕಾಶ ಮೇಘಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ.
13.120.24
कानि चित्पद्मवर्णानि किंशुकाभानि कानिचित् ।
रुक्मवर्णानि चान्यानि चन्द्रांशुसदृशानि च ॥ १३.१२०.२४ ॥
ಕೆಲವು ಕಮಲದ ಬಣ್ಣದವು, ಕೆಲವು ಕಿಂಶುಕ ಹೂವುಗಳಂತೆ, ಕೆಲವು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದವು, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ.
13.120.25
तथा राजतवर्णानि कानिचिल्लोहितानि वै ।
नीललोहितताम्राणि कृष्णानि कपिलानि च।
नानारागविचित्राणि यूथानि कुलयूथप ॥ १३.१२०.२५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬಣ್ಣದವು, ಕೆಲವು ಕೆಂಪಾದವು ಇದ್ದವು. ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು, ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣದವು, ಕಪ್ಪಾದವು, ಕಂದು ಬಣ್ಣದವು ಇದ್ದವು. ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕುಲ ಹಿಂಡಿನ ನಾಯಕರು ಇದ್ದರು.
13.120.26
न च क्षीरं सुतस्नेहाद्वत्सानामुपजीवति ।
भार्गवः केवलं चासीद्गवां प्राणायने रतः ॥ १३.१२०.२६ ॥
ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರುಗಳ ಹಾಲನ್ನೂ ಅವನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಭಾರ್ಗವನು ಕೇವಲ ಗೋವುಗಳ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.
13.120.27
तथा शुश्रूषतस्तस्य गवां हितमवेक्षतः ।
व्यतीयात्सुमाहान्कालो वत्सोच्छिष्टेन वर्ततः ॥ १३.१२०.२७ ॥
ಹೀಗೆ ಗೋವುಗಳ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅವುಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕರುಗಳ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದಿಂದಲೇ ಬದುಕುತ್ತಾ ಅವನ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು.
13.120.28
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तः सततं प्रस्रवं गवाम् ।
वत्सैरुच्छिष्टमुदितं बहुक्षीरतया बहु ॥ १३.१२०.२८ ॥
ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ದಣಿದವನಾಗಿ, ಸದಾ ಗೋವುಗಳ ಹಾಲಿನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲೇ ಇದ್ದನು. ಕರುಗಳ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವು ಹೆಚ್ಚು ಹಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಬಹಳ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
13.120.29
पीतवांस्तेन नामास्य फेनपेत्यभिविश्रुतम् ।
गौतमस्याभिनिष्पन्नमेवं नाम युधिष्ठिर ॥ १३.१२०.२९ ॥
ಅವನು ಕುಡಿದುದರಿಂದ ಅವನ ಹೆಸರು 'ಫೇನಪ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಗೌತಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಹೀಗೆ ಅವನ ಹೆಸರು ಬಂತು, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.