మహాభారతం · అధ్యాయం 13.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.120.1
कः फेनपेति नाम्नाऽसौ कथं वा भक्षितः पुरा ।
मृत उज्जीवितः कस्मात्कथं गोलोकमाश्रितः ॥ १३.१२०.१ ॥
ఫేనప అనే పేరుగలవాడు ఎవరు? పూర్వం అతడు ఎలా తినబడ్డాడు? చనిపోయి అతడు ఎలా తిరిగి బ్రతికాడు, ఎలా గోలోకాన్ని చేరుకున్నాడు?
13.120.2
विरुद्वे मानुषे लोके तथा समयवर्त्मसु ।
क्रते दैवं हि दुष्प्रपं मानुषेषु विशेषतः।
संशयो मे महानत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.१२०.२ ॥
మానవ లోకంలో విరుద్ధంగా జరిగినా, కాలనియమ మార్గాల్లోనూ, కర్మ చేసినా, దైవం మానవులకు ముఖ్యంగా పొందశక్యం కాదు. ఇందులో నాకు పెద్ద సందేహం ఉంది; దాన్ని నాకు వివరించడానికి మీరు అర్హులు.
13.120.3
श्रूयते भार्गवे वंशे सुमित्रो नाम भारत ।
वेदाध्ययनसम्पन्नो विपुले तपसि स्थितः ॥ १३.१२०.३ ॥
భారతా, భార్గవ వంశంలో సుమిత్రుడు అనే ఒకడు ఉన్నాడని వినబడుతోంది; అతడు వేదాధ్యయనంలో నిపుణుడు, గొప్ప తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్నవాడు.
13.120.4
वानप्रस्थाश्रमे युक्तः स्वकर्मनिरतः सदा ।
विनयाचारतत्वज्ञः सर्वधर्मार्थकोविदः ॥ १३.१२०.४ ॥
వానప్రస్థాశ్రమంలో నిమగ్నుడై, ఎల్లప్పుడూ తన కర్మలో నిరతుడై, వినయాచార తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, సర్వ ధర్మార్థాలలో నిపుణుడు.
13.120.5
यत्नात्त्रिषवणस्नायी संध्योपासनतत्परः ।
अग्निहोत्ररतः क्षान्तो जपञ्जुह्वच्च नित्यदाः ॥ १३.१२०.५ ॥
శ్రద్ధగా మూడు సంధ్యలలో స్నానం చేసేవాడు, సంధ్యోపాసనలో నిమగ్నుడు, అగ్నిహోత్రంలో నిరతుడు, క్షమాశీలుడు, జపం చేస్తూ హోమం చేస్తూ, నిత్యం దానం ఇచ్చేవాడు.
13.120.6
पितृदेवांश्च नियतमतिर्थींश्च स पूजयन् ।
प्राणसन्धारणार्थं च यत्किंचिदुपहारयन् ॥ १३.१२०.६ ॥
స్థిర మనస్సు కలవాడు, పితృదేవతలను, దేవతలను, అతిథులను పూజిస్తూ, ప్రాణం నిలపడానికి ఏది దొరికితే అది సమర్పిస్తూ.
13.120.7
गिरिस्त्रिशिखरो नाम यतः प्रभवते नदी ।
कुलजेति पुराणेषु विश्रुता रुद्रनिर्मिता ॥ १३.१२०.७ ॥
త్రిశిఖరం అనే పేరుగల పర్వతం నుండి ఒక నది ఉద్భవిస్తుంది; పురాణాలలో అది కులజా అని ప్రసిద్ధి చెందింది, రుద్రునిచే నిర్మితమైంది.
13.120.8
तस्यास्तीरे समे देशे पुष्पमालासमाकुले ।
वन्यौषधिद्रुमोपेते नानापक्षिमृगायुते ॥ १३.१२०.८ ॥
దాని ఒడ్డున ఒక సమతల ప్రదేశం ఉండేది; పూలమాలలతో నిండి, అడవి ఓషధులు, చెట్లతో కూడి, అనేక పక్షులు, జింకలతో నిండి ఉండేది.
13.120.9
व्यपेतदंशमशके ध्वाङ्क्षगृध्रैरसेविते ।
कृष्णदर्भतृणप्राये सुरम्ये ज्योतिरश्मिनि ॥ १३.१२०.९ ॥
దోమలు, ఈగలు లేనిది, కాకులు, రాబందులు చేరని చోటు, నల్ల దర్భ గడ్డి విస్తారంగా ఉన్నది, అత్యంత రమణీయమైనది, మెరిసే రాళ్లతో కూడినది.
13.120.10
सर्वोन्नतैः समैः श्यामैर्याज्ञीयैस्तरुभिर्वृते ।
तत्राश्रमपदं पुण्यं भृगूणामभवत्पुरा। ॥ १३.१२०.१० ॥
అన్నీ ఎత్తుగా, సమానంగా, నల్లనివిగా, యాజ్ఞీయ వృక్షాలతో చుట్టబడిన ఆ చోట పూర్వం భృగువుల పవిత్ర ఆశ్రమ స్థలం ఉండేది.
13.120.11
उवास तत्र नियतः सुमित्रो नाम भार्गवः ।
यथोद्दिष्टेन पूर्वेषां भृगूणां साधुवर्त्मना ॥ १३.१२०.११ ॥
అక్కడ సుమిత్రుడు అనే నియమనిష్ఠ గల భార్గవుడు నివసించాడు; అతడు పూర్వ భృగువులు చెప్పిన సద్మార్గంలో నడిచాడు.
13.120.12
तस्मा आङ्गिरसः कश्चिद्ददौ गां शर्करीं शुभाम् ।
वर्षासु पश्चिमे मासि पौर्णमास्यां शुचिव्रतः ॥ १३.१२०.१२ ॥
అతనికి ఒక ఆంగిరసుడు శుభకరమైన శర్కరీ ఆవును ఇచ్చాడు; వర్షాకాలపు చివరి మాసపు పౌర్ణమి నాడు, శుచివ్రతుడు.
13.120.13
स तां लब्ध्वा धर्मशीलश्चिन्तयामास तत्परः ।
सुमित्रः परया भक्त्या जननीमिव मातरम् ॥ १३.१२०.१३ ॥
ఆమెను పొందిన ధర్మశీలుడు ఆమెపైనే మనసు నిలిపి ఆలోచించాడు. సుమిత్రుడు పరమ భక్తితో ఆమెను తన తల్లిలా భావించాడు.
13.120.14
तेन सन्धुक्ष्यमाणा सा रोहिणी कामरूपिणी ।
प्रवृद्धिमगमच्छ्रेष्ठा प्राणतश्च सुदर्शना ॥ १३.१२०.१४ ॥
అతని చేత ప్రేరేపించబడిన ఆ రోహిణి, కోరిన రూపం ధరించగలది, శ్రేష్ఠురాలై వృద్ధి చెందింది; ప్రాణశక్తితో సుందరంగా కనిపించింది.
13.120.15
सिराविमुक्तपार्श्वान्ता विपुलां कान्तिमुद्वहत् ।
श्यामपार्श्वान्तपृष्ठा सा सुरभिर्मधुपिङ्गला ॥ १३.१२०.१५ ॥
నరాలు లేని ప్రక్కలు, అంచులు కలిగిన ఆమె విశాలమైన కాంతిని ధరించింది; నల్లని ప్రక్కలు, అంచులు, వెనుక భాగం కలిగిన ఆ సురభి తేనెరంగు పసుపు వర్ణంలో ఉంది.
13.120.16
बृहती सूक्ष्मरोमान्ता रूपोदग्रा तनुत्वचा ।
कृष्णपुच्छा श्वेतवक्त्रा समवृत्तपयोधरा ॥ १३.१२०.१६ ॥
ఆ బృహతి, సూక్ష్మ రోమాల అంచులు కలిగినది, రూపంలో ఉన్నతురాలు, పలుచని చర్మం కలది, నల్లని తోకతో, తెల్లని ముఖంతో, సమానమైన గుండ్రని పొదుగులు కలది.
13.120.17
पृष्ठोन्नता पूर्वनता शङ्कुकर्णी सुलोचना ।
दीर्घजिह्वा ह्रस्वशृङ्गी सम्पूर्णदशनान्तरा ॥ १३.१२०.१७ ॥
వీపుపై ఎత్తైనది, ముందు వంగినది, శంకు వంటి చెవులు కలది, సుందర నేత్రాలు కలది, పొడవైన నాలుక, పొట్టి కొమ్ములు, పూర్తి దంతాలు కలది.
13.120.18
मांसाधिकगलान्ता सा प्रसन्ना शुभदर्शना ।
नित्यं शमयुता स्निग्धा सम्पूर्णोदात्तनिस्वना ॥ १३.१२०.१८ ॥
గొంతు అంచున ఎక్కువ మాంసం కలది ఆమె; ప్రసన్నమైనది, శుభదర్శనం కలది; నిత్యం శాంతితో కూడినది, స్నిగ్ధమైనది, పూర్ణమైన ఉదాత్త స్వరం కలది.
13.120.19
प्राजापत्यैर्गवां नित्यं प्रशस्तैर्लक्षणैर्युता ।
यौवनस्थेव वनिता शुशुभे रूपशोभया ॥ १३.१२०.१९ ॥
ప్రజాపతి సృష్టించిన, ఎల్లప్పుడూ ఉత్తమ లక్షణాలు కలిగిన ఆ గోవు, యౌవనంలో ఉన్న స్త్రీవలె తన రూప శోభతో ప్రకాశించింది.
13.120.20
वृषेणोपगता सा तु कल्या मधुरदर्शना ।
मिथुनं जनयामास तुल्यरूपमिवात्मनः ॥ १३.१२०.२० ॥
ఆ శుభమైన, మధురమైన రూపం గల గోవు ఒక ఎద్దుతో కూడి, తనలాంటి రూపం గల ఒక జంటను కన్నది.
13.120.21
संवर्धयामास स तां सवत्सां भार्गवो मुनिः ।
तयोः प्रजाधिसंसर्गात्सहस्रं च गवामभूत् ॥ १३.१२०.२१ ॥
భార్గవ ముని ఆ గోవును దాని దూడతో పెంచాడు; వారిద్దరి సంతానం కలయికతో గోవులు వేయి అయ్యాయి.
13.120.22
गवां जातिसहस्राणि सम्भूतानि परस्परम् ।
ऋषभाणां च राजेन्द्र नैवान्तः प्रतिदृश्यते ॥ १३.१२०.२२ ॥
ఓ రాజేంద్రా! గోవులు, ఎద్దుల వేలాది జాతులు పరస్పరం పుట్టాయి; వాటికి అంతం కనబడదు.
13.120.23
तैराश्रमपदं रम्यमरण्यं चैव सर्वशः ।
समाकुलं समभवन्मेघैरिव नभस्थलम् ॥ १३.१२०.२३ ॥
వాటితో ఆ రమణీయ ఆశ్రమ ప్రదేశమూ మొత్తం అరణ్యమూ నిండిపోయాయి; ఆకాశతలం మేఘాలతో నిండినట్లుగా.
13.120.24
कानि चित्पद्मवर्णानि किंशुकाभानि कानिचित् ।
रुक्मवर्णानि चान्यानि चन्द्रांशुसदृशानि च ॥ १३.१२०.२४ ॥
కొన్ని పద్మవర్ణాలు, కొన్ని కింశుక పుష్పాల వలె, కొన్ని బంగారు వర్ణం, మరికొన్ని చంద్రకిరణాల వలె ఉన్నాయి.
13.120.25
तथा राजतवर्णानि कानिचिल्लोहितानि वै ।
नीललोहितताम्राणि कृष्णानि कपिलानि च।
नानारागविचित्राणि यूथानि कुलयूथप ॥ १३.१२०.२५ ॥
అలాగే వెండి రంగులో ఉన్నవి, కొన్ని ఎర్రగా ఉన్నవి కూడా ఉన్నాయి. నీలం-ఎరుపు, రాగి రంగులవి, నల్లనివి, గోధుమ రంగువి ఉన్నాయి. అనేక రంగులతో విచిత్రమైన మందలు, వాటి కుల మందల నాయకులు ఉన్నారు.
13.120.26
न च क्षीरं सुतस्नेहाद्वत्सानामुपजीवति ।
भार्गवः केवलं चासीद्गवां प्राणायने रतः ॥ १३.१२०.२६ ॥
కొడుకు పట్ల ప్రేమతో దూడల పాలను కూడా అతడు జీవనానికి ఉపయోగించలేదు. ఆ భార్గవుడు కేవలం గోవుల ప్రాణరక్షణలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు.
13.120.27
तथा शुश्रूषतस्तस्य गवां हितमवेक्षतः ।
व्यतीयात्सुमाहान्कालो वत्सोच्छिष्टेन वर्ततः ॥ १३.१२०.२७ ॥
ఈ విధంగా గోవుల క్షేమాన్ని చూస్తూ, వాటికి సేవ చేస్తూ, దూడల మిగులుతోనే జీవిస్తూ అతనికి చాలా కాలం గడిచిపోయింది.
13.120.28
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तः सततं प्रस्रवं गवाम् ।
वत्सैरुच्छिष्टमुदितं बहुक्षीरतया बहु ॥ १३.१२०.२८ ॥
ఆకలిదప్పులతో అలసిన అతడు నిరంతరం గోవుల పాలధారలోనే ఉండేవాడు. దూడల మిగులు పాలు అధికంగా ఉండటం వలన అది ఎక్కువ అని చెప్పబడింది.
13.120.29
पीतवांस्तेन नामास्य फेनपेत्यभिविश्रुतम् ।
गौतमस्याभिनिष्पन्नमेवं नाम युधिष्ठिर ॥ १३.१२०.२९ ॥
అతడు త్రాగినందున అతని పేరు 'ఫేనప' అని ప్రసిద్ధమైంది. గౌతముని నుండి పుట్టిన ఈ విధంగా అతనికి పేరు వచ్చింది, ఓ యుధిష్ఠిరా.